Milieukundige Middelkamp: 'Dit bedrijf zou eigenlijk acuut gesloten moeten worden'

vrijdag 28 april 2017 Leestijd: 5 min.

Milieukundige en bestuursrechtspecialist Marcel Middelkamp /

Anne de Blok

Verslaggever

anne.deblok@kro-ncrv.nl

vrijdag 28 april 2017 Leestijd: 5 min.

Een aantal weken terug krijgen we een wel erg opmerkelijke tip binnen. In de gemeente Hardenberg staat namelijk een milieuhinderlijk bedrijf dat al bijna 5 jaar draait zonder over de benodigde vergunningen te beschikken. En hoewel de verantwoordelijk wethouder hiervan op de hoogte is, blijft hij de situatie gedogen. We vragen milieukundige en bestuursrechtspecialist Marcel Middelkamp om met ons mee te lezen in het vuistdikke dossier dat we van de omwonenden hebben gekregen. ‘Er is hier zoveel onduidelijk dat dat alleen al een reden moet zijn om het bedrijf acuut te sluiten.’

Wat te doen als je buurman zonder vergunning bouwt of z’n bedrijf uitbreidt met ernstige overlast tot gevolg? Met die vraag begonnen we 4 maanden geleden aan een nieuw hoofdstuk van ons dossier Lokaal Bestuur. Na onze eerste uitzending over dit onderwerp worden we gebeld door Jasper Lubbers die in de zomer van 2012 opeens geconfronteerd werd met torenhoge silo’s op het bedrijventerrein van de buren. Wat blijkt, zijn nieuwe buurman - de Jacobs Groep - wil zijn bestaande bedrijfsactiviteiten in personeelsbemiddeling uitbreiden met het opslaan en wassen van vervuild dakgrind. Daarvoor hebben ze bij de gemeente netjes een vergunning aangevraagd, maar in afwachting daarvan zijn ze toch maar alvast van start gegaan.

‘Dit lijkt de wereld op z’n kop’, schrijft Lubbers samen met een zestal andere omwonenden in één van hun eerste brieven aan de gemeente. Want hoe kan het bestaan dat een milieuhinderlijk bedrijf zonder vergunningen mag opereren? En dat inmiddels al bijna 5 jaar. Volgens milieukundige en bestuursrechtspecialist Marcel Middelkamp is dat ook ‘volstrekt onacceptabel’: ‘Het bedrijf heeft geen vergunningen, de activiteiten van het bedrijf zijn in strijd met het bestemmingplan en de gemeente heeft daarvoor geen gedoogbeschikking afgegeven. Dat betekent dat het bedrijf op 3 fronten in strijd met de wet opereert.’

'Dit lijkt de wereld op z'n kop'

Jasper Lubbers, buurman van de Jacobs Groep.

Gevaarlijke stoffen

Intussen hebben de omwonenden behoorlijk wat zorgen over de gevolgen voor het milieu en de leefomgeving. Navraag bij andere dakgrindverwerkers leert hen namelijk dat bij het recyclingproces van dakgrind kankerverwekkende stoffen als PAK kunnen vrijkomen. Grote stofwolken hebben zich op dat moment al een paar keer aan de horizon laten zien, zo zien we op foto’s in het vuistdikke dossier dat Lubbers ons heeft meegegeven. De klachten van de omwonenden worden door de gemeente echter steevast beantwoord dat ze zich geen zorgen hoeven te maken. Uit de vele controles die de gemeente uitvoert, is namelijk weinig onoorbaars naar voren gekomen.

Onze tipgever Jasper Lubbers vertrouwt het echter niet en spoort de provincie Overijssel daarom aan om onderzoek te doen. En wat hij al bevroedde, wordt bevestigd. Er wordt slib gevonden bij een boomkwekerij. Slib dat afkomstig blijkt te zijn van het bedrijf van Jacobs en daar dus illegaal is geloosd, zo lezen we in het inspectierapport. Op verzoek van de provincie Overijssel vindt er daarom een grootschalige milieucontrole plaats bij Jacobs. En dan blijkt dat het bedrijf op 19 punten in overtreding is. Zo is het onduidelijk hoeveel grind er precies wordt verwerkt, wat de herkomst is en waar de afvalstoffen naar toe gaan en ontbreekt het aan goede opslagvoorzieningen en gecertificeerde werkprocessen, zo lezen we in het inspectierapport. Hetgeen bij Jaspers vragen oproept over de wijze waarop de gemeente eerder het bedrijf zegt te hebben gecontroleerd.

Voor de omwonenden is het vanaf dat moment dan ook duidelijk: het langdurig gedogen van een milieuhinderlijk bedrijf levert wel degelijk milieu- en gezondheidsrisico’s op voor de omgeving. Of dat ook daadwerkelijk zo is, vragen we na bij Middelkamp en hij geeft de omwonenden in zekere zin gelijk. ‘Een vergunning stelt de voorschriften vast waaraan een bedrijf moet voldoen. Als een bedrijf netjes de voorschriften volgt, dan zijn de risico’s beperkt. Maar dit bedrijf overtreedt een waslijst aan voorschriften, met name van administratieve aard. Dat wil zeggen dat men niet in beeld heeft wat er in en uit het bedrijf gaat. En als je dat niet weet, kan je onmogelijk zeggen dat het niet gevaarlijk is. Je weet het simpelweg niet. Wat je wel weet is dat hier zoveel onduidelijkheid is dat dat alleen al een reden zou moeten zijn om het bedrijf acuut te sluiten.’

Handhavingsverzoek

De omwonenden vragen de gemeente Hardenberg daarom in oktober 2014 om te handhaven, maar dat verzoek wordt aanvankelijk afgewezen. De reden daarvoor stelt de omwonenden verre van gerust. ’Voor de handhaving van de voorschriften behorend bij de vergunning is het van belang dat de vergunning ook daadwerkelijk in werking is getreden. Dit is op dit moment nog niet het geval. Er is dan dus nog geen grond om te handhaven,’ aldus de gemeente Hardenberg.

Een drogreden, stelt Middelkamp. ‘De gemeente zou als de wiedeweerga moeten optreden. De vergunning is namelijk niet van kracht en toch is het bedrijf in werking. De gemeente zou het bedrijf daarom kunnen opdragen om de activiteiten te staken totdat het bestemmingsplan is gewijzigd en de vergunningen zijn verleend. Maar dat doet de gemeente niet. Je kan grote vraagtekens zetten waarom de gemeente dat niet doet. Je zou dat ook ambtelijke begunstiging kunnen noemen.’

'De gemeente zou als de wiedeweerga moeten optreden.'

Marcel Middelkamp, milieukundige en bestuursrechtspecialist

Middelkamp is om deze reden er ook geen voorstander van dat de taak van toezicht en handhaving bij gemeenten is komen te liggen. ‘Tot voor kort vielen dit soort bedrijven onder het toezicht van de provincie. En nu vallen ze onder de gemeente, terwijl het handhavingsbeleid van gemeenten over het algemeen behoorlijk onder de maat is. Met name in kleine gemeenten ontbreekt het aan kennis en professionaliteit om helder te handhaven als er een illegale situatie wordt aangetroffen.’

lees ook: Nationale Ombudsman: Nauwelijks verbetering in handhavingsbeleid van gemeenten vrijdag 31 maart

Naar de rechter

In plaats van het bedrijf te sluiten zoals de omwonenden graag willen, legt de gemeente in oktober 2016 het bedrijf een last onder dwangsom op. Indien het bedrijf zijn administratie niet tijdig op orde krijgt zal deze dwangsom worden geïnd, aldus de gemeente in een brief aan de Jacobs Groep. De omwonenden stellen zich daar echter niet tevreden mee. Het eerdere optreden van de gemeente - of in de ogen van de omwonenden het gebrek daaraan - geeft hen namelijk niet veel vertrouwen dat er nu wel daadkrachtig zal worden opgetreden. Bovendien zijn ze nog steeds bezorgd over de mogelijke gevolgen van dit bedrijf voor het milieu en hun gezondheid.

Ze stappen daarom eind 2016 naar de rechter en zijn oordeel lijkt vernietigend. Het bedrijf is zonder vergunning in bedrijf, in strijd met het huidige bestemmingsplan en de gemeente zou geen volledig zicht hebben op wat er al die jaren op het bedrijventerrein van de Jacobs Groep heeft afgespeeld. De rechter draagt de gemeente daarom op om eerst te onderzoeken wat er feitelijk plaatsvindt op het terrein van de Jacobs Groep voordat het een besluit neemt het bestemmingsplan te wijzigen waarmee de activiteiten van Jacobs worden gelegaliseerd.

'Ik kwalificeer dat als onbehoorlijk bestuur'

Marcel Middelkamp, milieukundige en bestuursrechtspecialist

Intussen gaat de procedure om het bedrijf van Jacobs te legaliseren middels een bestemmingsplanwijziging echter gewoon door. 2 weken terug vond er nog een oriënterende ronde plaats in de gemeenteraad om de stemming te peilen. Middelkamp reageert: ‘Als het bedrijf zich netjes aan de voorschriften houdt en je denkt het binnen een afzienbare tijd te kunnen vergunnen, dan is het een gerechtvaardigde politieke keuze om niet te handhaven. Maar hier is sprake van een situatie die al bijna 5 jaar voortduurt waarbij je je inmiddels moet afvragen: Is het bedrijf wel integer genoeg om de milieuregels in acht te nemen? Het antwoord hier is nee. Wil je dan als raadslid meewerken aan het legaliseren van een illegaal bedrijf dat al bewezen heeft zich niet goed te kunnen gedragen? Ik kwalificeer dat als onbehoorlijk bestuur.’

Intussen hebben we ook de verantwoordelijk wethouder Douwe Prinsse over deze zaak geïnterviewd. Het interview met hem lees je morgen op onze website. Tot die tijd zijn wij bezig met de montage van de uitzending. Kijk daarom aanstaande zondag om 22.35 uur naar De Monitor op NPO2. Heb je een tip voor ons? Laat het ons weten via tip insturen.

Lees meer over

Overheid en bureaucratie Lokaal bestuur
Verkenning Research Opnames Uitzending

545 tips

ontvangen

Ervaringsdeskundigen

gezocht

Dit artikel is geschreven door:

Anne de Blok

Deel dit artikel

Meer artikelen in dit onderzoek

Toon meer

Meer weten?

Gemeentes en provincies hebben veel invloed op onze leefomgeving, maar de controle daarop staat onder druk en dat leidt mogelijk tot meer misstanden. Wij willen hier meer over te weten komen.
Alles over dit onderzoek