'Mensen zoals Jenny vallen niet tussen wal en schip, maar worden ertussen gedúwd'

dinsdag 05 december 2017 Leestijd: 4 min.

Jenny / De Monitor

Stephanie Sint Nicolaas

Redacteur

stephanie.sintnicolaas@kro-ncrv.nl

dinsdag 05 december 2017 Leestijd: 4 min.

Van een relatiecrisis terecht komen in een ‘wooncrisis'. Dat het verhaal van Jenny geen op zichzelf staande casus is, zien we zodra onze inbox volstroomt met verhalen van mensen die na een scheiding geen betaalbare woning kunnen vinden. We gaan verder met ons onderzoek en komen in contact met twee vrouwen die dit probleem vanuit hun vakgebied al een tijdje signaleren.

Nadat we de video met Jenny’s verhaal publiceren, komt Jenny in contact met een lokale politica. Lenie Zoetendaal is CDA-raadslid in Noordwijk, de buurgemeente van Jenny's woonplaats Noordwijkerhout (vanaf 2019 beide 'gemeente Noordwijk'). ‘Voor daklozen met psychosociale problemen zijn er in Nederland opvangmogelijkheden. Maar als er verder niets met je aan de hand is, maar je wel je huis kwijt bent door welke reden dan ook, dan is er geen voorziening voor je.’

Spoedzoekers

Zoetendaal noemt deze groep mensen de ‘spoedzoekers’ op de woningmarkt. Ze ziet dat spoedzoekers zoals Jenny in een grijs gebied in de woningmarkt terecht komen, waarbij het onduidelijk is of de instanties iets voor je kunnen betekenen of niet. ‘Er is geen loket waar je heen kunt gaan als je door een scheiding met spoed een woning nodig hebt en geen huis kunt kopen of een particuliere huurwoning kunt betalen. Bij de woningbouwvereniging word je naar de dak- en thuislozenopvang verwezen. Maar nog los van dat dat geen wenselijke plek is voor gescheiden mensen met kinderen - het is er als voorziening ook niet voor bedoeld. In zo’n opvang horen mensen met psychosociale problemen thuis, geen mensen zoals Jenny die hun leven verder eigenlijk heel goed op de rit hebben.’

Gat op de woningmarkt

Juist voor deze mensen vallen volgens Zoetendaal in een gat op de woningmarkt. ‘En daarom gaan ze zelf naar oplossingen zoeken, en dat lukt ze soms nog heel goed ook. Neem het feit dat Jenny nu in een vakantiehuisje woont. Maar ik zou graag zien dat dat vanuit de gemeente geregeld wordt. Zodat mensen niet stad en land hoeven af te zoeken naar een woning die vaak tijdelijk is, waar ze soms illegaal zitten, in een periode die toch al stressvol is. Het kan toch niet zo zijn dat er geen huurwoning is voor mensen als Jenny, die dat echt nodig heeft om weer rust in haar leven te krijgen?'

Te weinig sociale huurwoningen

Het probleem waar volgens Zoetendaal in Noordwijk alles mee begint, is het gebrek aan sociale huurwoningen. ‘In Noordwijk is momenteel ongeveer een vijfde van het hele woningaanbod een sociale huurwoning (19 procent). Onze gemeente zou op dit moment van alle nieuw te bouwen woningen 41 procent sociale huurwoningen moeten maken, willen we in 2030 op 30 procent zitten. Maar je kunt nu al aan de woningbouwcijfers zien dat we dat absoluut niet gaan redden. Daar is een achterliggende reden voor, want voor de gemeente is het puur financieel gezien helemaal niet aantrekkelijk om grond te verkopen aan een corporatie om er een sociale huurwoning op te bouwen. Dat levert veel minder op dan de grond particulier te verkopen. En daar worden mensen als Jenny nu het slachtoffer van.’

Zoetendaal ziet dit niet alleen als een probleem voor gescheiden mensen in woningnood, maar als maatschappelijk probleem. ‘Jenny heeft geen schulden, heeft een baan en zorgt goed voor haar kinderen. Maar wat gebeurt er als ze nog langer in deze situatie blijft en deze woononzekerheid blijft voortbestaan? Lukt het haar dan nog steeds om alle ballen in de lucht te houden? Als dat niet lukt, zijn de maatschappelijke kosten heel hoog. Het lijkt wel alsof dat niet wordt gezien. Ik heb het gevoel dat mensen als Jenny nu niet tussen wal en schip vallen, maar dat ze ertussen worden gedúwd.’

‘Passende woning krijgen duurt veel te lang’

‘In mijn familierechtpraktijk in Lelystad lopen cliënten voortdurend tegen dit huisvestingsprobleem aan. Ik onderschrijf dat het de ellende bij (vecht)scheidingen verergert. In de sociale huursector duurt het met regelmaat veel te lang voor een van de partners naar een passende woning kan verhuizen.’ Onze interesse wordt gewekt door deze mail van familierechtadvocaat Els Lucas. Als we haar bellen, vertelt zij dat ze ‘bijna steevast’ tegen dit probleem aanloopt in de scheidingszaken die zij behandelt. 

‘De woningmarkt is ook hier in Lelystad totaal veranderd. Ik kwam hier in een tijd wonen dat je op maandag naar de makelaar ging, en bij wijze van spreken op vrijdag al kon verhuizen. Nu zie je dat het woningaanbod niet goed aansluit bij de vraag en mensen die dringend een huis nodig hebben, veel te lang moeten wachten. In januari dit jaar klopte er een vrouw bij mij aan die na een scheiding geen woning kon vinden. Vandaag hoorde ik dat er nu eindelijk een toezegging ligt dat ze een woning krijgt. Maar in de tussenliggende periode moesten er allerlei houtje-touwtje oplossingen worden bedacht, zoals her en der logeren. De stress loopt daardoor op binnen zo’n gezin.’  

Financiële problemen

Els Lucas ziet in de praktijk dat die stress niet het enige probleem is van het lang moeten zoeken naar een woning na een scheiding. 'Je ziet dat woningbouwverenigingen niet altijd verder kijken dan hun neus lang is. In veel steden wordt een deel van de sociale huurwoningen volgens loting verdeeld, de zogenoemde ‘lotingwoningen’. Hartstikke mooi zou je zeggen, want bij zo’n loting maken ook mensen kans die een korte wachttijd hebben. Vervolgens wordt er wel een voorschot van drie maanden huur gevraagd om mee te mogen loten. Dat kunnen de pas gescheiden moeders die ik zie meestal niet opbrengen. De rente die moet worden betaald over de koopwoning loopt nog gewoon door zo lang die niet verkocht is. En zo lang de moeder geen eigen adres heeft, kan er geen bijstand worden aangevraagd, maar ook geen toeslagen zoals het kindgebonden budget of zorgtoeslag. Zo zit zo’n moeder dus gevangen in de situatie.’

In de auto slapen

Opvallend is dat Lucas het steevast over de ‘vrouwen’ heeft bij wie zij dit probleem signaleert. Ook ons valt op dat we tot nu toe uitsluitend tips hebben gekregen van net gescheiden moeders. Zijn het dan alleen moeders die met dit probleem te maken krijgen? Lucas: ‘Je ziet toch nog veel vaker bij vrouwen dat zij binnen een huwelijk niet of parttime werken en het voor hen niet mogelijk is om een nieuwe woning te kopen of particulier te gaan huren na een scheiding. Het komt bij mannen veel minder voor. Alhoewel ik ook wel voorbeelden ken van mannen die na een scheiding een hele tijd in hun auto slapen als de vrouw in de echtelijke woning blijft wonen met de kinderen.’

Roepende in de woestijn

Lucas ziet dat er steeds meer problemen ontstaan, maar dat er niet naar duurzame oplossingen wordt gezocht door gemeente of woningbouwvereniging. ‘Ik leg mijn ervaring daar regelmatig neer, maar voel me toch een beetje een roepende in de woestijn. Want er gebeurt niets. Zij moeten toch ook zien dat de maatschappij verandert doordat er zoveel gescheiden wordt, en dat daarmee ook de vraag naar woningen ingrijpend is veranderd.’

Lees meer over

Wonen en leefomgeving Woonproblemen
Verkenning Research Opnames Uitzending

Woonproblemen

Uitzending

Onze uitzending Wel werk, geen woning is maandagavond 11 mei om 22:15u op NPO2.

Deel jouw ervaring 143 andere artikelen in onderzoek
Uitzending is geweest op maandag 11 mei 2020 om 22:15  NPO2

1414 tips

ontvangen

Ervaringsdeskundigen

gezocht

Wonen en leefomgeving / Woonproblemen

Ben jij net als Jenny net gescheiden en ben je dringend op zoek naar woonruimte?

Uiterlijk volgende week maandag hoort Jenny of ze tóch urgentie krijgt van de woningbouwvereniging. Heb jij iets soortgelijks meegemaakt? We komen graag met je in contact! Deel je ervaring met ons en vul het tipformulier in.
Deel jouw ervaring

Anna Gimbrère

Presentator

Deel jouw ervaring

Dit artikel is geschreven door:

Stephanie Sint Nicolaas Redacteur

Stephanie Sint Nicolaas voltooide na een bachelorstudie geschiedenis een master Journalistiek en Nieuwe Media. Ze werkte voor zowel radio (Radio 1) als voor verschillende journalistieke televisieprogramma's (Knevel en van den Brink, Rondom 10, Debat op 2, Altijd Wat). In haar vrije tijd fotografeert ze graag en net als in haar redactiewerk is het doel om bijzondere verhalen van mensen in beeld te brengen. Voor De Monitor deed ze research, en filmt en monteert ze nu video's voor social media.

Lees verder
@stephsint

Deel dit artikel

Meer artikelen in dit onderzoek

Toon meer

Meer weten?

Leidt de hoge woningnood tot dakloosheid?
Alles over dit onderzoek