Kinderen / Sportregime

Meer plezier in de gymzaal: ‘Turnwereld is van oudsher strak georganiseerd en autoritair’

vrijdag 15 maart 2019 Leestijd: 4 min.

Turnen junioren / ANP Foto

Karlijn Vernooij

Redacteur

vrijdag 15 maart 2019 Leestijd: 4 min.

Kiki is pas 11 jaar en turnt zes keer in de week, zo’n 3,5 uur per dag. ‘Voor schooltijd en erna; ze leeft voor het turnen’, reageert moeder Cora op ons onderzoek Sportregime, over prestatiedruk in de jeugdsport.

Drukke sportschema’s voor jonge kinderen, de turnsport staat erom bekend. En daar is weinig aan te doen, stelt Mark Meijer, technisch directeur van de gymsportbond KNGU. ‘We zijn een ‘vroegspecialisatie-sport’. Als we internationaal willen meedoen moeten we vroeg beginnen.’

Plezier voorop

Wat Meijer wél wil veranderen is de invulling van al die lessen. Zo denkt de bond na over nieuwe spelregels en wedstrijdvormen, om het plezier in de sport te vergroten en de prestatiedruk te verminderen. ‘Door de hele discussie die er nu gaande is in de jeugdsport, lijkt het alsof presteren onder druk niet leuk is. Maar dat klopt niet; het kan juist ontzettend gaaf zijn. Het gaat vooral om het verwachtingspatroon, vanuit de bond, de trainers en de ouders.’ Als technisch directeur vraagt hij zich af of hij het systeem kindvriendelijker moet maken, of de mensen die erin werken. ‘Het is in het turnen in het algemeen vrij strak georganiseerd allemaal.’

Veel trainen is bij turnen heel normaal

Kiki is 4 jaar als ze begint met turnen. ‘Het was eigenlijk gewoon een beetje gymmen,’ vertelt haar moeder. ‘Maar toen ze 5 of 6 jaar was werd ze eruit gepikt voor een test, een vleeskeuring noemen wij het gekscherend, en daar blijkt ze meer in haar mars te hebben. Ze heeft een goede motoriek, ze is lenig en sterk. Ze traint vanaf dat moment twee keer in de week en doet af en toe een wedstrijd.’ Maar dat schema wordt snel uitgebreid. Volgens Meijer is dat heel normaal binnen de turnsport. ‘Als je een beetje talent hebt wordt het aantal trainingen snel opgeschroefd. Voor een kind tussen de 8 en 12 jaar is het gebruikelijk om tussen de 15 en 20 uur te trainen. Maar als dat verantwoord gebeurt, is dat gewoon prima.’

lees ook: Sportpedagoog: ‘Er is een flinke cultuurverandering nodig in de jeugdsport’ maandag 18 februari

Pedagogische visie

Dat is ook de ervaring van Cora. ‘Kiki wordt ontzettend blij van turnen, ze heeft er vriendinnen, en ze heeft nog nooit last gehad van blessures.’ Wel ervaart Cora dat er een groot verschil zit in de pedagogische visie van verenigingen en trainers. ‘Ik heb zelf geen turnachtergrond en weet dus niet wat normaal is en wat niet. Maar wij hebben voor Kiki wel heel bewust naar een vereniging gezocht waar het belang en de ontwikkeling van het kind centraal staan, en het er in de training niet te autoritair aan toegaat.’  Ze snijdt daarmee een onderwerp aan dat momenteel hoog op de agenda van de KNGU staat. Vorige week werd bekend dat in een onderzoek (in opdracht van de bond) naar topclub SV Pax grensoverschrijdend gedrag jegens turnsters is vastgesteld. De klachten gingen onder meer over de intimiderende bejegening door sommige trainers. De kwestie staat symbool voor het streven van de KNGU naar een pedagogisch verantwoord sportklimaat, waarin geen ruimte is voor dit soort incidenten.

Huidige wedstrijdsysteem op de schop

Technisch directeur Meijer vertelt dat er in het kader van die pedagogische visie vorig jaar ook uitgebreid onderzoek gedaan is naar de plezierbeleving van recreatieve sporters. ‘Daarin geven kinderen aan afwisseling in de les erg belangrijk te vinden. We zijn inmiddels bezig met het ontwikkelen van lesaanbod voor kinderen boven de 6 jaar, waarbij variatie en afwisseling het uitgangspunt zijn. Daarnaast willen kinderen wel graag ergens naartoe werken. Daarom willen we in de breedtesport, ook vanuit het oogpunt van breed motorische ontwikkeling, andere activiteiten aanbieden naast wedstrijden. Zoals bijvoorbeeld een turnshow, waarin je kunt laten zien wat je kunt maar dan zonder prestatiedruk of wedstrijdelement.’ Het huidige wedstrijdsysteem is momenteel dan ook onderwerp van discussie binnen de bond. ‘We willen, naast ‘gewone’ wedstrijden die sommige kinderen ook gaaf vinden, meer nadruk op de eigen ontwikkeling van het kind, dus een vergelijking met jezelf in plaats van met de ander. En meer teamwedstrijden in plaats van individueel. Ook vragen we onszelf af of we alle voorgeschreven oefenstof van de internationale bond voor bepaalde leeftijden blijven volgen, of dat we dit gaan loslaten en kinderen laten zien wat ze ‘kunnen’ in plaats van wat ze volgens de internationale bond ‘moeten’.

Glimlach van de jury

Naast deze ‘systeemaanpassingen’ stelt Meijer dat er met het oog op een pedagogische sportklimaat in het turnen uiteindelijk vooral een cultuurverandering nodig is. ‘Het is van oudsher strak geregisseerd. Autoritair, met een jury en puntenaftrek. Dat zit nu eenmaal in de cultuur van onze sport, die zijn oorsprong vindt in het oude Duitsland. Maar als voormalig gymdocent vind ik daar wel wat van. Sporten en bewegen moet vooral ook plezier geven.’  Zo zou Meijer graag vaker een glimlach zien van de jury. ‘Nu staat er iemand met een stropdas langs de lijn heel strak te kijken of die linkerteen niet 3 centimeter te veel buiten de lijn staat. En daar krijg je dan puntenaftrek voor. Maar dat zegt zo’n kind toch niks! Ik zou liever zien dat ze dat kind een glimlach geven en het hem of haar even opnieuw laten doen.‘

Broekje aanhouden is puntenaftrek

Meijer realiseert zich dat er nog een lange weg te gaan is voor de gewenste veranderingen weerslag krijgen binnen de verschillende turnverenigingen. Zo stond hij als kersverse directeur toe dat meisjes voortaan bij wedstrijden een turnbroekje aan mochten houden. Maar dat werd door bepaalde verenigingen niet zonder slag of stoot geaccepteerd. ‘Die signalen heb ik inderdaad gekregen, dat sommige verenigingen puntenaftrek geven als meisjes dat broekje aanhouden. Ik denk daar het mijne over. Maar het zijn dit soort kleine dingen die binnen zo’n vereniging grote impact hebben. Uiteindelijk hoop ik wel dat het mensen aan het denken zet en is het stimulerend om te zien dat sommige verenigingen hier al stappen in gezet hebben. Doel is met elkaar de plezierbeleving in het turnen vergroten.’

Nieuwsbrief

Wil je op de hoogte blijven van ons onderzoek? Meld je dan hier aan voor onze nieuwsbrief. Dan stuur ik je elke twee weken de laatste artikelen.

Dit artikel is geschreven door:

Karlijn Vernooij Redacteur
Karlijn heeft bijna 15 jaar ervaring in de journalistiek. Van redacteur en planner op de binnenlandredactie van RTL Nieuws tot samensteller bij KRO-NCRV Radio 1. De overstap naar het programma De Monitor is een lang gekoesterde wens. ‘Waar je bij de radio dagelijks in hoog tempo verschillende onderwerpen aanraakt en weer laat liggen, kun je er bij De Monitor veel dieper induiken.’ Mensen in de samenleving een stem geven, mensen die ergens anders niet gehoord worden, is wat haar het meeste drijft. ‘Samen proberen iets bloot leggen, en er een oplossing voor proberen te vinden. In plaats van je laten sturen door ‘de waan van de dag’. Haar eerste onderzoek gaat over datingsites met nepprofielen. Wat haar daarin het meest treft zijn de verhalen van kwetsbare mensen op zoek naar liefde, waar deze sites misbruik van maken.
Lees verder

Deel dit artikel

Meer artikelen in dit onderzoek

Meer weten?

Nederland wil als sportland bij de top 10 van beste sportlanden in de wereld horen. Dan is het van groot belang om zoveel mogelijk kinderen enthousiast te maken voor sport. Maar hoe zorg je dat he...
Alles over dit onderzoek