Manager verstandelijk gehandicaptenzorg: ‘Wat kan ik er aan doen als ze zich op hun kamer vol stoppen?’

donderdag 06 oktober 2016 Leestijd: 4 min.

(Archiefbeeld Dreamstime) /

Odette Joosten

Verslaggever

odette.joosten@kro-ncrv.nl

donderdag 06 oktober 2016 Leestijd: 4 min.

‘Binnen mijn werkveld zijn er steeds meer cliënten met een verstandelijke beperking die zwaarder worden. Het is zelfs zo erg dat het tot gevaarlijke gezondheidsrisico’s kan komen.’ Het zijn de woorden van een locatie-manager bij een grote zorginstelling voor verstandelijk gehandicapten. Ze reageert op onze oproep in het dossier Overgewicht. We besluiten haar te bellen. Ze wil graag haar verhaal aan ons kwijt maar wel anoniem. We noemen haar Sandra.

Haar stem klinkt duidelijk en helder. Sandra maakt zich grote zorgen over het gewicht van haar cliënten. De afgelopen jaren is zeker een kwart van de verstandelijk gehandicapten op haar locaties veel dikker geworden. Sandra: ’Het gaat hier echt om mensen die obesitas hebben, die inmiddels 120 of 130 kilo wegen. En het speelt echt niet alleen bij ons.’

‘Ik vind het echt een dilemma want moeten we ingrijpen of niet? En kunnen we eigenlijk wel ingrijpen? Want onze cliënten mogen zelf bepalen wat ze eten. Ik mag ze niet verbieden dat ze zich volstoppen met snoep en koek.’

Ook ouders maken zich grote zorgen over de gezondheid van hun verstandelijk beperkte kinderen nu ze steeds dikker worden. Zo vertelt Sandra dat er een vader is die zelfs wil dat zijn dochter een maagoperatie ondergaat. ‘De vraag is of dit wenselijk is. Voor de cliënten zelf lijkt het extreme overgewicht minder problematisch te zijn. Heel vaak zijn ze niet aan te sporen tot enige vorm van beweging of bewustwording van eten.’

Zelfbeschikkingsrecht
De vraag wordt opgeworpen of dik worden een recht is. Mogen de cliënten zelf bepalen wat ze eten ook al is het gevolg dat ze daardoor extreem dik worden of zijn deze mensen niet in staat om de gevolgen te overzien? Het is het dilemma van eigen regie, het zelfbeschikkingsrecht en aan de andere kant het beperken van de vrijheid voor eigen bestwil.

‘Ouders vragen ons om op te letten. Ze spreken ons erop aan dat hun kinderen veel te dik worden. We doen er inmiddels alles aan. Ik heb zelfs een kok die voor alle locaties eten koopt. Ze krijgen kleine porties te eten. De fitness-school staat aan de overkant van de weg. Ik heb het gevoel dat ik er alles aan doe om ze gezond te laten eten en te bewegen. Maar het helpt allemaal niets,’ vertelt ze.

‘Wat kan ik doen als een cliënt toch met een pinpasje naar de supermarkt gaat en snoep, chips en koek koopt? Wat kan ik doen als een cliënt zich ‘s avonds op zijn kamer vol zit te stoppen? Ik mag de kastjes niet controleren omdat dat tegen de vrijheid in gaat van de cliënt. Dat zou een vrijheid beperkende maatregel zijn. Wij moeten dus lijdzaam toezien hoe ze zich uiteindelijk vol zitten te eten.’

lees ook: Huisarts geeft strijd op: ‘Mensen die nu obesitas hebben, zijn een verloren generatie’ dinsdag 20 september

Eigen billen afvegen
‘De huisarts spreekt ons er ook op aan. En terecht,’ zegt Sandra. ‘Hij vindt dat wij juist wel snoep en chips moeten afpakken, maar ik ben gebonden aan regels. Hij zegt tegen me: beperk dat eten nou. Maar dat mag ik niet. Ik worstel met de vraag hoever mijn cliënten bij machte zijn om hierover zelf te beslissen. Het is inmiddels zo erg dat ik cliënten heb die zo dik zijn dat ze hun eigen billen niet kunnen afvegen.’

Sandra vertelt verder: ‘Ik weet dat de discussie rond eigen regie inmiddels is gevoerd en dat het heel goed is om mensen met een verstandelijk handicap zelf beslissingen te laten nemen. Maar is het goed voor iemand dat je 130 kilo weegt? Voelt een cliënt zich dan nog prettig? Ook al zegt de cliënt dat hij of zij het geen probleem vindt. Kunnen deze mensen het wel aan om deze beslissingen over hun gezondheid te nemen?’

Vetzucht
Tijdens het telefoongesprek vertelt ze dat ze die middag een bijeenkomst heeft. Een zogenoemd moreel overleg. Sandra: ‘We gaan praten over een maagoperatie bij een cliënt van ons. Een vrouw van net 30 jaar. Ze is inmiddels 120 kilo. Een tonnetje zo rond. Haar vader wil dat ze geopereerd wordt, omdat hij bang is dat ze sterft aan haar vetzucht. Het is toch vreselijk dat het zover is gekomen. Maar wat wil de cliënt? Heeft zij last van al die kilo’s? Kan ze überhaupt een operatie en de gevolgen van deze ingreep wel aan? Het zijn zoveel vragen en dilemma’s waar ik mee worstel en waar we ook als team geen goed antwoord op kunnen geven.’

‘We kunnen de zorg niet dwingend opleggen maar we willen en moeten wel goede zorg geven. Dat verlangen ook logischerwijs de ouders van ons. Inmiddels is het zo erg dat cliënten smetplekken krijgen. Dat we speciale bedden en hulpmiddelen moeten bestellen omdat we ze anders niet meer kunnen helpen. Nog even en de eerste is 140 kilo. Die kan dan niet meer lopen. We staan aan de zijlijn en kijken ernaar. Zo voelt het.’

Sandra vertelt dat ze hulp krijgt van diëtisten. Ze hebben op het eten allemaal plakkertjes zitten waarop staat wat goed is en wat niet. Maar volgens haar helpt het niet. ‘Ik besef me dat net als veel mensen met obesitas ook verstandelijk gehandicapten kunnen eten vanuit een emotie. De vraag die je je uiteindelijk zou moeten stellen: wat zit er achter bij deze cliënten dat ze zoveel eten ? Dat ze zich volstoppen totdat ze misselijk zijn?’

‘Je ziet dat er veel eenzaamheid is. Ook wij zijn beperkt in de hoeveelheid uren die we bij de cliënten kunnen zijn. We spreken wel met ze over gezondheid en eten, maar het is natuurlijk maar de vraag wat ze goed snappen. Hoe moeten we dit oplossen? Want het loopt uit de hand, het is één grote worsteling.’

Oproep
Bent u zorgverlener en herkent u dit verhaal of heeft u soortgelijke ervaringsverhalen die u zou willen delen? Mail ons: tip insturen. Of vul het tipformulier in: [TIP text=Tip de redactie]

Lees meer over

Gezondheid en zorg Obesitas
Verkenning Research Opnames Uitzending

Obesitas

Uitzending

Hoe maken we onze omgeving gezonder in de strijd tegen overgewicht?

Deel jouw ervaring 62 andere artikelen in onderzoek
Uitzending is geweest op maandag 03 februari 2020 om 22:15  NPO2

635 tips

ontvangen

Dit artikel is geschreven door:

Odette Joosten Verslaggever

Nog dagelijks verwondert Odette Joosten zich over verhalen die mensen haar vertellen. ‘Ik ben altijd op zoek naar de overeenkomsten tussen die verhalen. Waar lopen mensen tegenaan in ‘de maatschappij’? En kan ik, met mijn onderzoek, de vinger op de zere plek leggen en zoeken naar een oplossing? Sinds september 2016 werk ik voor De Monitor. Daarvoor werkte ik als verslaggever bij de achtergrondrubrieken Netwerk en Brandpunt.’

Lees verder
@odettejoosten

Deel dit artikel

Meer artikelen in dit onderzoek

Toon meer

Meer weten?

De helft van de Nederlanders is te dik. Dit aantal blijft maar groeien. De zorgkosten nemen hierdoor alleen maar toe. ‘Elk pondje gaat door het mondje’, wordt vaak gezegd. Is het een kwestie van ei...
Alles over dit onderzoek