Maatregelen voor mensen met zwaar beroep onuitvoerbaar

donderdag 21 september 2017 Leestijd: 4 min.

Wat is een zwaar beroep? ANP XTRA KOEN SUYK /

Yvonne Verkaik

Redacteur

yvonne.verkaik@kro-ncrv.nl

donderdag 21 september 2017 Leestijd: 4 min.

Het definiëren van zware beroepen is ondoenlijk, dat is de conclusie van een debat gisteren in de Tweede Kamer met de staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid, Jetta Klijnsma. En daarmee lijken plannen om voor bepaalde beroepen de AOW-leeftijd te bevriezen of zelfs te verlagen in de ijskast te verdwijnen.

Lange tijd is geprobeerd om voor een bepaalde groep werknemers een uitzondering te maken als het gaat om de ophoging van de AOW-leeftijd. Het gaat dan om mensen die door de aard van hun beroep moeite hebben om door te werken tot hun oudedagsvoorziening. Ook in het dossier Doorwerken tot 67 zien we veel reacties van mensen die dat onmogelijk achten. Zo krijgen we tips van ambulancechauffeurs, betonvlechters, verloskundigen, leraren etc. Met fysiek en mentaal zware beroepen.

En daar zit precies het probleem. Want wie heeft een zwaar beroep? Volgens staatssecretaris Klijnsma probeert de politiek al jaren om tot een definitie van een ‘zwaar beroep’ te komen. Recent heeft zij op aandringen van de Tweede Kamer nog een laatste poging gedaan en is in overleg getreden met de vakbonden en de werkgevers. Maar ook dat liep op niets uit. In haar brief aan de kamer schrijft ze:

‘De oplossing voor werknemers in (fysiek) zware beroepen moet niet gezocht worden in een definitie, want deze kan niet goed worden afgebakend en is daardoor onbeheersbaar en lastig uitvoerbaar.’(Jetta Klijnsma, Kamerbrief 18-09-2017)

Toch liggen er wel rapporten die een voorzet doen om tot een afbakening van een ‘zwaar beroep’ te komen. Zo noemt het Economisch Instituut voor de Bouw (EIB) bijvoorbeeld de historische uitvalcijfers voor arbeidsongeschiktheid van het UWV als een objectieve maatstaf. Als in een sector een meer dan tweemaal gemiddelde uitval door arbeidsongeschiktheid gemeten wordt is dat een zwaar beroep, aldus het EIB.

‘Volgens de definitie komen zeven UWV-sectoren in aanmerking voor een regeling voor een vervroegd pensioen voor zware beroepen. Deze sectoren zijn naast de afbouw-en natuursteenbranche, de schilders, dakdekkers, reiniging, visserij en taxi-en ambulancevervoer.’(Economische Instituut voor de Bouw)

Aanvrager van het politieke debat van gisteren, Groenlinks Kamerlid Zihni Özdil vindt dan ook dat de staatssecretaris zich er wat gemakkelijk vanaf maakt. We nemen contact met hem op. Hij is teleurgesteld in de minimale verklaring van Klijnsma. ‘Ik wil weten waarom het overleg is stukgelopen en waar wel overeenstemming over is bereikt. Maar daar gaf ze gisteren in het debat geen duidelijk antwoord op,’ aldus Özdil. De staatssecretaris liet de kamer wel weten dat vakbonden en werkgevers ook vinden dat de oplossing voor deze werknemers niet in een definitie ligt.

 

Groenlinks: ‘Het lijkt op onwil’
Özdil stelt - verwijzend naar onder andere het EIB-rapport - dat er wel degelijk definities mogelijk zijn. ‘Ik snap echt niet dat we dit niet voor elkaar krijgen. Het lijkt op onwil, want in verschillende landen om ons heen is het wel gelukt. Er zijn naast de definitie van de EIB nog 3 andere definities of lijsten met zware beroepen waar uit te kiezen is. En waarop we dus gewoon beleid kunnen maken.’ Hij dient een motie in om tot een lijst met ‘evident zware beroepen’ te komen, maar lijkt daar de handen in Den Haag vooralsnog niet voor op elkaar te krijgen.

Kritiek is onder andere dat het over sectoren gaat. En achter een sector die gelabeld wordt als zwaar kan een hele waaier aan banen schuil gaan. Met zware en minder zware beroepen. Je kan bijvoorbeeld werkzaam zijn in de bouw, maar vooral de administratie doen. Dat betekent dat als je zo’n groep tegemoet komt, er een flink aantal ten onrechte mee profiteren. Bovendien wordt pas sinds 1998 bijgehouden welk beroep iedereen heeft, zo luidt één van de argumenten.

Volgens Özdil zijn het allemaal drogredenen om niets te doen en bovendien is het onverantwoordelijk, zo vindt hij. ‘Omdat er mogelijk een paar mensen binnen een sector zijn die minder zwaar werk hebben, doe je niets voor de hele sector. Dat is niet eerlijk tegenover de mensen die heel lang in bijvoorbeeld de bouw gewerkt hebben en nu met een versleten rug door moeten blijven werken.’

 

Afspraken in cao’s
Maar net als de staatssecretaris vinden VVD, CDA en D66 het definiëren van ‘zware beroepen’ onwerkbaar. Samen met de staatssecretaris gooien zij het op meer duurzaam werken en betere afspraken over ouderen in de CAO’s. Klijnsma doet in het debat nog een klemmend beroep op met name werkgevers om veel meer te investeren in werknemers: ‘Dat gebeurt al, maar kan wel een onsje, een pondje beter,’ aldus de staatssecretaris. We kennen dit uit andere dossiers bij De Monitor, waarin de politiek de vakbonden en de werkgevers het zelf laat oplossen. De vraag is natuurlijk wat ze dan zouden moeten doen, en wat er gebeurt als ze dat níet doen. Het verwijt van onder andere Groenlinks lijkt te zijn dat het vrijblijvend is.

En dat is blijkbaar waar we in de discussie staan: er is brede erkenning dat er mensen zijn die zwaar werk hebben waardoor ze het niet kunnen volhouden tot 67. Maar de enige concrete oplossing is eerder met pensioen en dat scheelt natuurlijk een hoop geld. Compensatie omdat de aard van je werk maakt dat je eerder moet stoppen is praktisch niet uitvoerbaar. De oplossing op termijn is herscholing, nieuwe CAO-afspraken en deelpensioenen.

Zihni Özdil is niet van plan om het hier bij te laten zitten. ‘Het zou mooi zijn als vakbonden en werkgevers er samen uitkomen. En ja, omscholing is belangrijk. Maar wat doe je met mensen die dat niet meer of niet op tijd lukt? En die wel fysiek op zijn. Daar moeten we op een eerlijke manier iets voor regelen.’

 

Oproep
Weet je meer over zware beroepen of over het succes van omscholingen of CAO-afspraken, mail tip insturen.

Lees meer over

Werk en inkomen Doorwerken tot 67
Verkenning Research Opnames Uitzending

382 tips

ontvangen

Ervaringsdeskundigen

gezocht

Dit artikel is geschreven door:

Yvonne Verkaik Redacteur

Yvonne Verkaik studeerde politieke geschiedenis en cultuureducatie aan de Universiteit van Utrecht. Na haar studie werkte ze voor verschillende consumentenprogramma’s, actualiteitenrubrieken en talkshows. Op de redactie van de Monitor staat ze bekend als een researcher met oog voor detail en een voorliefde voor het menselijke verhaal. Ook begeleidt ze de stages van de nieuwe journalistieke talenten. Als journalist wil ze graag begrijpen hoe de samenleving werkt en hoopt ze verandering teweeg te brengen daar waar mensen in de knel komen.

Lees verder
@verkaiky

Deel dit artikel

Meer artikelen in dit onderzoek

Toon meer

Meer weten?

De AOW-leeftijd gaat sinds 2013 met stapjes omhoog zodat in 2022 de leeftijd 67 jaar en 3 maanden is. Maar gaat iedereen die nieuwe grens wel werkend halen? Na de zware beroepen richten we ons nu o...
Alles over dit onderzoek