Algemeen / Woonproblemen

Lucie voor duizenden euro’s ‘beboet’ voor samenwonen met zoon met autisme

vrijdag 23 november 2018 Leestijd: 3 min.

Mantelzorger / ANP foto

Marjolein Schut

Redacteur

vrijdag 23 november 2018 Leestijd: 3 min.

‘Wat mij enorm steekt en waar ik maar niet van los kom, is het feit dat ik over de periode juli 2015 tot en met juli 2018 een mantelzorgboete heb moeten betalen van 7500 euro, enkel om het feit dat mijn oudste zoon Lucien met autisme (44) bij mij thuis woont.’ Met deze woorden begon Lucie Heins uit Wassenaar deze zomer haar pleidooi aan staatssecretaris Tamara van Ark van Sociale Zaken (SZW).

We spreken Lucie voor ons onderzoek Woonproblemen. Sinds het overlijden van haar man in 1999 krijgt zij een nabestaandenuitkering uit de Algemene nabestaandenwet (Anw), een financiële ondersteuning van de overheid na het overlijden van een partner. De afgelopen drie jaar heeft zij uiteindelijk 50 procent van haar weduwenuitkering moeten inleveren. De mantelzorgboete waar Lucie mee te maken kreeg, heet officieel de kostendelersnorm. Die werd in 2015 ingevoerd vanuit de gedachte dat mensen die samenwonen woonkosten kunnen delen en daarom met minder geld toe kunnen. ‘Onredelijk,’ vindt Lucie, die veel heeft moeten inleveren van haar spaargeld. ‘De overheid moet blij zij dat wij samenwonen, de kosten zouden veel hoger zijn als mijn zoon in een instelling zou wonen.’

lees ook: ‘Meer mensen zouden een huis delen als de regels niet zo streng waren’ vrijdag 09 november

Ingeteerd

De korting op haar uitkering werd in fases doorgevoerd. ‘Ik had 765 euro per maand, maar ging door de korting geleidelijk naar 515 euro per maand. Mijn zoon heeft een Wajong-uitkering en krijgt 995 euro per maand. De afgelopen jaren zijn heel onrustig geweest. Ik heb echt ingeteerd op mijn spaarrekening en moet ook nu nog heel zuinig zijn. Het is niet zo dat wij minder kosten hebben omdat wij samenwonen. Mensen die ziek zijn, maar ook hun verzorgers maken vaak juist extra medische kosten.’ Sinds juli is de druk voor Lucie een beetje van de ketel. Omdat zij in de zomer 66 is geworden verviel haar weduwenuitkering en krijgt zij AOW. Samen met het pensioen van haar overleden man kan zij nu wat makkelijker rondkomen.

Een geluk voor Lucie, want de kostendelersnorm zou aanvankelijk ook gelden voor samenwonende AOW’ers. Die zouden zo’n 300 euro per maand worden gekort en op 50 procent van het minimumloon uitkomen. De korting leverde veel kritiek op, omdat de regeling haaks staat op het streven van de overheid om meer mantelzorgers voor hun ouders of kinderen te laten zorgen. De kostendelersnorm voor AOW’ers zou in 2019 ingaan, maar was vorig jaar na veel protest van de baan.

‘Papieren idee’

De kostendelersnorm is weliswaar afgeschaft voor AOW’ers, maar dat geldt niet voor de andere kortingen op uitkeringen en toeslagen van samenwonende mantelzorgers. ‘Voor AOW’ers gaat die de kostendelersnorm gelukkig niet door, maar deze geldt wel voor mensen die een bijstandsuitkering ontvangen. Veel mensen met een bijstandsuitkering worden daardoor getroffen,’ vertelt Gerdien Buesink, juridisch adviseur bij de landelijke mantelzorgorganisatie Mezzo. ‘Mensen die met alle goede bedoelingen bij elkaar gaan wonen om voor elkaar te zorgen en vervolgens gekort worden, voelen dit ook als een boete en vinden het zeer onrechtvaardig.’ Mezzo krijgt veel vragen van mantelzorgers die er erover denken om onder één dak te gaan wonen met familie of vrienden die zorg nodig hebben, maar de kortingen op de bijstand of andere uitkeringen schrikt mantelzorgers af.

De kostendelersnorm geldt ook voor de groep mensen die geen volledig AOW heeft opgebouwd en die recht heeft op een aanvulling, de zogenaamde Aanvullende Inkomensvoorziening Ouderen (AIO). Het zou gaan om zo’n 50.000 ouderen. ‘Dat zijn bijvoorbeeld migranten die op oudere leeftijd in Nederland zijn komen wonen.’ Als kinderen in deze situatie hun vader of moeder in huis nemen worden die gekort op hun AIO-uitkering. ‘Dat kan wel honderden euro’s per maand schelen. De gedachte achter die kostendelersnorm is dat mensen geld besparen door samen te wonen. Maar dat is een papieren idee. Vaak zijn er juist extra kosten door de zorg die nodig is.’

‘Op straat’

Er zijn nog meer gevolgen voor samenwonende mantelzorgers. Toeslagen, zoals huurtoeslag kunnen worden verlaagd. ‘Het kan zijn dat samenwoners net boven de huurtoeslaggrens uitkomen en geen huurtoeslag meer krijgen. De huur delen is wel goedkoper, maar als toeslagen wegvallen kunnen mensen soms onder de minimum inkomsten uitkomen.’ En dan is er ook nog een heel ander risico. Als een mantelzorger intrekt in een huurwoning is het maar de vraag of deze ooit medehuurder kan worden. Medehuurder worden, is pas mogelijk als twee jaar een duurzaam, gemeenschappelijk huishouden is gevoerd. ‘Stel dat in die twee jaar degene die zorg krijgt, overlijdt of wordt opgenomen in een instelling. Dan staat de mantelzorger op straat.’ 

Voor volwassen kinderen die bij hun ouder inwonen vanwege mantelzorg, is het vaak nog lastiger om medehuurder te worden. 'Dan wordt er door verhuurders vaak vanuit gegaan dat het samenwonen níet duurzaam is en dat kinderen vroeg of laat het huis zullen verlaten. Sommige woningbouwcorporaties maken gelukkig wel een uitzondering voor mantelzorgende kinderen.’ 

 

 

Algemeen / Woonproblemen

Oproep

Wij zijn benieuwd hoe de kostendelersnorm die nu een aantal jaren bestaat, uitpakt. Ben je mantelzorger of heb je in een andere situatie met de kostendelersnorm te maken? Wil je medehuurder worden, maar weigert de verhuurder dat? Meld je bij ons. Wij horen graag je ervaringen.
Deel jouw ervaring

Marjolein Schut

Redacteur

Deel jouw ervaring

Dit artikel is geschreven door:

Marjolein Schut Redacteur

Scherpzinnig researcher, wars van een-dimensionale verhalen. Ervaren in actualiteiten (Nieuwsuur), talkshows (oa Pauw & Witteman) en buitenland-series. Startpunt zijn persoonlijke verhalen, om vervolgens uit te zoomen en daar een scherp analyserend, journalistiek verhaal van te maken. Open blik, vind het belangrijk om een verhaal van verschillende kanten te bekijken en te ontleden. Elk onderwerp – ook ver weg van de Randstad - heeft voor mij potentie.

Lees verder
@schut_marjolein

Deel dit artikel

Meer artikelen in dit onderzoek

Meer weten?

Steeds meer mensen hebben moeite met het vinden van een betaalbare huurwoning. 

Alles over dit onderzoek