Algemeen / Krimpgebieden

‘Laten we in Nederland eens ophouden met dat kluitjesvoetbal en het hele land benutten!’

zaterdag 01 juni 2019 Leestijd: 3 min.

Teun van de Keuken en Rene Paas / De Monitor

Judith Meulendijks

Redacteur

zaterdag 01 juni 2019 Leestijd: 3 min.

‘We moeten nú ingrijpen in de krimpgebieden,’ waarschuwt René Paas, de Commissaris van de Koning in Groningen. ‘Als we nu níet ingrijpen wordt het elke 5 jaar moeilijker om er nog wat aan te doen’.

We spreken Paas voor ons onderzoek Krimpgebieden. Hij maakt zich ernstig zorgen over het verdwijnen van steeds meer voorzieningen in de krimpgebieden in zijn provincie. ‘Mensen verliezen het vertrouwen dat het ooit nog goed komt in hun dorp. Het is een vicieuze cirkel, als de laatste winkel is verdwenen en de school moet sluiten. Als een dorp er zo aan toe is, wie wil er dan nog wonen?’

Nederland kent twintig krimp- en anticipeergebieden. Dit zijn regio's die kampen met bevolkingsdaling, of die daar in de toekomst mee te maken krijgen. Vooral gemeenten in Zeeuws-Vlaanderen, Zuid-Limburg en Noord- en Oost-Groningen hebben te maken met een dalend aantal inwoners. De gebieden waar de bevolkingskrimp het sterkst is, zijn de zogenoemde topkrimpgebieden. In deze gebieden daalt de bevolking met 16 procent tot 2040, zo is de verwachting.

Door de leegloop verdwijnen voorzieningen, zoals winkels, huisartspraktijken en scholen. De burgemeester van het Oost-Groningse Stadskanaal trok onlangs nog met zes andere burgemeesters aan de bel.

lees ook: Wethouder krimpgemeente: ‘Het moet niet uitmaken waar je woont, óveral moet goede zorg zijn’ zondag 21 april

Paas wil dat de Rijksoverheid met gerichtere en hardere economische maatregelen komt om leeglopende gebieden, zoals ook ‘zijn’ provincie Groningen die kent, te redden.

Bereikbaar houden van de Randstad

Als voorbeeld noemt hij de uitgaven aan infrastructuur: spoorwegen en autowegen. Volgens hem gaat er nu redelijk veel geld naar de Randstad en hebben de andere provincies het nakijken.

Paas: ‘Als je kijkt naar de uitgaven van de Rijksoverheid, dan investeren we ons helemaal suf in het bereikbaar houden van de dichtslibbende Randstad. Zorg ervoor dat je die kosten in rekening brengt bij bedrijven die daar zitten, dan zou er wel eens een andere economische wetmatigheid kunnen gaan optreden. Dan kan het zo zijn dat zo’n bedrijf gaat nadenken: Is Amstelveen wel mijn gedroomde vestigingsplaats als ik daar meer moet betalen? Of zou Beerta (dorpje in Noordoost-Groningen, red.) ook een hele goede plek kunnen zijn? Laat de economie z’n werk doen!’

Hij vervolgt: ‘We hebben een bijna ongeneeslijke neiging in Nederland om geld toe te schuiven naar problemen. Bij de verstopping van de Randstad is het zonneklaar. Je kan asfalteren tot je een punthoofd hebt, maar op een gegeven moment is het geasfalteerd. En dan staan er nog steeds files. Nederland is lang niet overal vol, laten we de economische kracht die in de andere helft van het land zit eens beter benutten.’

Nederland als één geheel gaan zien

Volgens Paas wordt Nederland door sommigen onterecht niet als één geheel beschouwd, ten nadele van de periferie. ‘Laten we in Nederland eens ophouden met dat kluitjesvoetbal en het hele land benutten.’

Wat gebeurt er als we niks doen? Volgens Paas is dat geen optie. ‘Als je ervoor zou kiezen om gewoon op je handen te zitten en te kijken hoe het gaat, dan kan je in het buitenland zien hoe het gaat. Als je in Frankrijk en Spanje gaat kijken, daar zijn dorpen gewoon in de steek gelaten. In Spanje staan hele dorpen te koop.’

Tweederangs samenleving

Froukje de Jonge, burgemeester van krimpgemeente Stadskanaal in Oost-Groningen, is bang dat de krimpregio’s tot tweederangs samenlevingen worden gemaakt. De Jonge: ‘ ‘Wij zien niet in waarom de mensen hier genoegen zouden moeten nemen met minder zorg. De behoefte aan goede zorg groeit. Je moet echter constateren dat zorg alleen maar weggaat.’

lees ook: ‘Sluiting van spoedeisende hulp zorgt niet voor onveiligere zorg’ woensdag 29 mei

Is haar angst terecht? Paas: ‘Het is nu nog geen tweederangs samenleving, maar ik vind wel dat als je de voorzieningen door het ijs laat zakken, als je de krimp gewoon laat gebeuren in Oost-Groningen, Limburg,Drenthe en Zeeland, dat de voorzieningen op een gegeven moment zo ver beneden peil komen dat je mensen het gevoel geeft: ‘We zijn kennelijk wel goed voor het betalen van belastinggeld, maar niet goed genoeg voor de investeringen die daaruit betaald worden. Dat is het soort Nederland dat ik niet wil uitleggen.’

Reactie Ollongren

We vragen minister Ollongren van Binnenlandse Zaken (coördinerend minister als het gaat om krimp) om een reactie. Een woordvoerder laat weten:

‘De minister erkent de regionale verschillen en levert als coördinerend minister daarom ook (nadrukkelijk samen met de provincies, gemeenten,  regionale partners, bedrijfsleven en andere ministeries) maatwerk. Dat gebeurt door een nieuwe samenwerking, meer ‘van onderop’: met Regio Deals, Regio Enveloppen en het Interbestuurlijk Programma. Vanuit de miljard euro van de Regio Envelop gaat bijvoorbeeld (tot nu toe) ongeveer 10 procent naar krimpgebieden.

Natuurlijk moeten alle inwoners van Nederland toegang hebben tot goede voorzieningen - zoals onderwijs en zorg - en verschillende bewindspersonen zetten zich binnen de Rijksoverheid hiervoor in. Daarom zet minister Ollongren zich ook in voor deze gebieden met de genoemde aanpakken. Als blijkt dat in bepaalde gebieden zaken gaan knellen gaat het kabinet dit samen oplossen met andere ministeries. Goede voorbeelden zijn bijvoorbeeld de aanpak van problemen door leerlingendaling en de woningmarkt in krimpgebieden.

Veel krimpregio’s zijn ook grensregio’s. De staatssecretaris van Binnenlandse Zaken zet zich ervoor in om de grensoverschrijdende samenwerking met de buurlanden (op diverse terreinen; van mobiliteit, voorzieningen, veiligheid, arbeidsmarkt, tot onderwijs) te bevorderen om de kansen daarvan voor de grensregio’s te benutten en zo de leefbaarheid en economische ontwikkeling van grensregio’s te bevorderen.’

Wil je op de hoogte blijven van dit onderzoek? Schrijf je dan hier in voor de nieuwsbrief, dan krijg je iedere 2 weken een update.  

Verkenning Research Opnames Uitzending

Krimpgebieden

Uitzending

De krimpgebieden aan de randen van Nederland dreigen onleefbaar te worden. De vergrijzing zet in rap tempo door, jongeren trekken weg, scholen lopen gevaar te moeten sluiten en de gezondheidszorg heeft de grootste moeite op peil te blijven. Hoe houden we het leefbaar op het platteland? En hoe groot is de kloof tussen Randstad en platteland? Zondag 2 juni, 22:40 uur, NPO2.

Deel jouw ervaring 16 andere artikelen in onderzoek

49 tips

ontvangen

Algemeen / Krimpgebieden

Uitzending

Kijk zondag 2 juni naar de uitzending over krimpgebieden, 22.40 uur op NPO2.
Deel jouw ervaring

Judith Meulendijks

Redacteur

Deel jouw ervaring

Dit artikel is geschreven door:

Judith Meulendijks Redacteur

Judith Meulendijks bijt zich graag vast in onderwerpen. Zij maakt graag helder vertelde verhalen over falende overheidsprocessen, en dan vooral over de mensen die daarvan het slachtoffer zijn. Ze heeft een sterk rechtvaardigheidsgevoel en probeert met haar werk als journalist bij De Monitor de samenleving een beetje beter te maken. Tipgevers, zeker ook van buiten de Randstad, kunnen bij haar terecht voor een luisterend oor. Zij worden echter niet op hun blauwe ogen geloofd; boven alles moet een verhaal kloppen. Judith’s interesse is breed, maar ligt in hoge mate bij justitie, zorg, digitalisering en (medische) privacy.

Lees verder
@judith_monitor

Deel dit artikel

Meer artikelen in dit onderzoek

Toon meer

Meer weten?

De krimpgebieden aan de randen van Nederland hebben het moeilijk. De vergrijzing zet in rap tempo door, scholen lopen gevaar te moeten sluiten en de gezondheidszorg heeft moeite om op peil te blijven.
Alles over dit onderzoek