Gezondheid en zorg / Hospice: kwaliteit in de laatste levensfase

Interview Zorgeloos sterven

‘Kwaliteit van palliatieve zorg steeds afhankelijker van vrijwilligers’

woensdag 02 oktober 2019 Leestijd: 3 min.

Zorg in de laatste levensfase / Getty images / Kentaroo Tryman

Justus Cooiman

Redactie

Leontien Aarnoudse

Redactie

woensdag 02 oktober 2019 Leestijd: 3 min.

Vergrijzing, hoge zorgkosten, het tekort aan personeel: de zorg voor terminaal zieke mensen zal de komende jaren steeds afhankelijker zijn van vrijwilligers. Dat zegt de directeur van Vrijwilligers Palliatieve Terminale Zorg Nederland, Fleur Imming. ‘Het is niet realistisch dat die zorg alleen door beroepskrachten wordt geleverd.’

Imming reageert op ons eerdere artikel over de zorg in hospices. Een vrijwilliger werd gevraagd om in haar eentje nachtdiensten te draaien. Is dat een taak van een vrijwilliger of moet die zorg door een verpleegkundige worden geleverd vroegen we ons af. Er werd door lezers fel gereageerd: ‘Deze mensen verdienen het om dik en dik betaald te worden’, ‘Vrijwilligheid kent grenzen’ en ‘Belachelijk dit. Het levenseinde is samen met de geboorte het belangrijkste moment in een mensenleven. Om daar zo zwak mee om te gaan?’

Zorgtaken
De realiteit is dat hospices, en met name de ‘bijna-thuis-huizen’, voor een groot deel afhankelijk zijn van vrijwilligers. En het kan voorkomen dat vrijwilligers een nachtdienst moeten draaien. Echte zorgtaken worden, als het goed is, alleen gedaan door gediplomeerde verpleegkundigen. Vrijwilligers ondersteunen de verpleegkundigen en mantelzorgers en helpen om de laatste fase van het leven zo aangenaam mogelijk te maken. Ze koken, brengen een kop koffie en zijn er voor een praatje met de patiënt.

Vrijwilligers Palliatieve Terminale Zorg (VPTZ) is een koepelorganisatie die twaalfduizend vrijwilligers ondersteunt. Een enorme groep mensen die zich belangeloos inzet in de palliatieve zorg. Directeur Imming vertelt met trots ´hoe betrokken de vrijwilligers zijn en hoe ze worden getraind en begeleid om goede palliatieve zorg te verlenen´.

Over wat vrijwilligers in hospices wel en niet mogen doen is Imming heel duidelijk: ‘Echte zorgtaken zoals medicatie injecteren of bepaalde vormen van wondverzorging mag echt alleen worden gedaan door professionals. Daar wijzen we de organisaties en vrijwilligers ook steeds op.’ Of vrijwilligers in de praktijk ook echt geen zorgtaken uitvoeren is niet duidelijk. Er worden geen inspecties uitgevoerd. Het is de verantwoordelijkheid van de hospices zelf.

https://demonitor.kro-ncrv.nl/artikelen/pure-armoede-om-hospice-s-nachts-op-vrijwilligers-te-draaien

300 organisaties
Tegelijkertijd zijn vrijwilligers onmisbaar. Het aantal hospices en de groep vrijwilligers in de palliatieve zorg is de afgelopen jaren gestaag gegroeid. Een ontwikkeling die goed te verklaren is. Imming: ‘We worden steeds ouder en er is steeds meer besef over de laatste fase van het leven.’ In totaal zijn er in Nederland zo’n driehonderd palliatieve zorgorganisaties. Naast hospices gaat het om speciale afdelingen in verpleeg – en verzorgingshuizen. Ruim tweehonderd zijn lid bij VPTZ Nederland.

Imming benadrukt dat er bij VPTZ Nederland veel aandacht is voor kwaliteit. Vrijwilligers die zich aansluiten kunnen een introductiecursus volgen. Dat kan via het hospice waar ze willen werken of via de landelijke introductiecursus. Volgens Imming volgen de meeste vrijwilligers deze bijscholing ook, maar verplicht is het niet. ‘Dat willen we wel gaan regelen’.

Hoeveel vrijwilligers in hospices geschoold zijn is niet precies duidelijk. En er wordt ook niet gecontroleerd wie wel en niet geschoold zijn. VPTZ Nederland biedt geïnteresseerde vrijwilligers verder de mogelijkheid om twaalf verschillende modules te volgen over palliatieve zorg en stervensbegeleiding.

Vraag naar vrijwilligers
Door het tekort aan zorgpersoneel en de toenemende vraag naar palliatieve zorg zal de vraag naar vrijwilligers de komende jaren alleen maar toenemen, is de verwachting. En dat is een groot knelpunt, want vrijwilligers kunnen alleen maar werken in samenspel met de beroepsmatige zorg.  Imming hoopt dat er meer aandacht komt voor het belang van vrijwilligerswerk. ‘Niet altijd zijn zorgorganisaties goed op te hoogte wat de toegevoegde is van vrijwilligers in de palliatieve en terminale zorg.’ 

Volgende week wordt tijdens een congres van VPTZ met minister De Jonge van Volksgezondheid gediscussieerd over de rol van vrijwilligers in de palliatieve zorg. Imming: ‘Hoe gaan we de zorg inrichten? Wat wordt er van vrijwilligers verwacht? Hoe kunnen we beter samenwerken met de formele zorg? Aan welke opleidingseisen moeten vrijwilligers voldoen? De minister zal dat gesprek echt moeten aanzwengelen, want voldoende zorgprofessionals zijn er niet.’

Wil je op de hoogte gehouden worden van dit onderzoek? Meld je dan hier aan voor ons onderzoek en we sturen je elke 2 weken de nieuwste artikelen.

Verkenning Research Opnames Uitzending

Hospice: kwaliteit in de laatste levensfase

Opnames

Deel jouw ervaring 7 andere artikelen in onderzoek

31 tips

ontvangen

Gezondheid en zorg / Hospice: kwaliteit in de laatste levensfase

Ben jij vrijwilliger of coördinator in een hospice? Deel je ervaringen

Maar liefst twaalfduizend vrijwilligers zijn actief in de palliatieve zorg. Ze zijn onmisbaar bij het begeleiden van patiënten in de laatste fase van hun leven. Door het tekort aan zorgpersoneel zal die inzet van vrijwilligers in onder meer hospices steeds meer nodig zijn. Krijgen vrijwilligers voldoende erkenning? Aan welke opleidingseisen moeten ze voldoen? En hoe voorkomen we dat ze de komende jaren worden overvraagd? Laat het ons weten.
Deel jouw ervaring

Justus Cooiman

Redactie

Deel jouw ervaring

Dit artikel is geschreven door:

Justus Cooiman Redactie
Lees verder
@justuscooiman

Deel dit artikel

Meer artikelen in dit onderzoek

Toon meer

Meer weten?

Hoe is het gesteld met de kwaliteit van de zorg in hospices in Nederland?
Alles over dit onderzoek