Klokkenluider of klager - Kritische burger of ruziezoeker

zaterdag 04 juni 2016 Leestijd: 2 min.

roermond /

Bastiaan Hetebrij

Verslaggever

bastiaan.hetebrij@kro-ncrv.nl

zaterdag 04 juni 2016 Leestijd: 2 min.

Ons dossier Lokaal Bestuur levert een hoop tips op. Ze zijn erg verschillend van aard en dus moeten we kiezen. Welk probleem of welk perspectief vinden we het interessantst? Voor de hand ligt om door te gaan op de kritische burger en/of kritische ambtenaar met de gouden tip. Of is het origineler dat om te draaien. Zijn burgers niet te lastig en is juist de bestuurder het slachtoffer van een hetze. Graag horen we jullie commentaar.

Op onze oproep om misstanden in gemeenten te melden komen tientallen mails en reacties op Facebook en Twitter binnen. Sommige tips zijn uitvoerig gemotiveerd, anderen schrijven alleen een plaatsnaam en verwachten dat we er dan in duiken. Onze selectie ging aanvankelijk zo: we halen de interessante tips er uit, pakken nog een paar oude tips er bij. We onderzoeken de tips kort op internet en bespreken ze onderling.

Dan blijft een kortere lijst over die we verder willen onderzoeken. Wat blijkt: Die verhalen spelen niet alleen op verschillende plekken, ze gaan over verschillende thema’s.

  • (zelfbenoemde) klokkenluiders, ambtenaren die misstanden melden.
  • ambtenaren met ruzie, die ten onrecht waarschuwen voor misstanden.
  • kritische inwoners die dubieuze handelingen van de gemeente willen ontmaskeren.
  • klagers die politici juist moedwillig beschadigen.
  • gemeentes met een verrotte politiek-ambtelijke cultuur.

Klokkenluider of klager

In onze vorige update gaven we het voorbeeld van de heer Van der Kruijs uit Nuenen. Hij benaderde ons met verhalen over niet-integere ambtenaren en wethouders, en is in zekere zin een klokkenluider. Maar hij krijgt tot nu toe geen gehoor bij zowel de Onderzoeksraad Integriteit Overheid als de Nationale Ombudsman. Wat maakt het verschil tussen een klokkenluider en een ambtenaar die blijft klagen, maar geen zaak heeft? Zo iemand kan zelfs beschadigend zijn voor de lokale democratie. Maar hoe beoordeel je dat? In de afgelopen week hebben we meerdere verhalen gekregen, bijvoorbeeld uit Haarlem, waarover we dit soort vragen moeten beantwoorden.

Belangenverstrengeling

Inwoners die ons benaderen kunnen een misstand te pakken hebben. Of ze zien spoken. Aan ons de schone taak dat onderscheid te maken. Onbewust hoopt de journalist op een misstand. Want dat is maatschappelijk relevant en spannend. En ze komen echt voor. In dagblad Trouw vertelde Hans Groot van het Steunpunt Integriteitsonderzoek Politieke Ambtsdragers de afgelopen week dat het lokale bestuur 'aan elkaar hangt van belangenverstrengeling'.

‘Een raadslid heeft verbondenheid met allerlei organisaties, en vanwege die netwerken en specifieke kennis wordt hij of zij vaak ook gekozen. Het gaat pas fout als de zuiverheid van de besluitvorming in het geding is. Je bent als raadslid eindcontroleur, je kunt niet actief ambtenaren aansturen. Als je bemoeienis door de ambtenaar als druk wordt ervaren, is het al foute boel.’

Vervelende burgers

Maar in datzelfde interview draait Groot het ook om: burgers beschadigen lokale politici met valse of vage beschuldigingen van niet-integer handelen. Ook als er niets van waar blijkt, is de schade groot. Maar zo kijken journalisten meestal niet naar een tip. Misschien moeten we dat omdraaien. Zijn er voorbeelden van dit soort oneigenlijke operaties ‘beschadig wethouder’?

Tenslotte zijn er allerlei tips over gemeenten waar wel vaker iets aan de hand schijnt te zijn: Bloemendaal, Den Helder, Smallingerland, Haarlem. Het onderwerp is dan niet een individuele wethouder of ambtenaar, maar de politieke cultuur in een gemeente. Over Bloemendaal zei de Commissaris van de Koning Remkes eens dat als de gemeente niet orde op zaken stelt, hij overweegt de gemeente op te heffen. Dat soort gemeentes zijn dus ook ons onderzoek waard.

Kortom, veel tips, en vijf mogelijke insteken voor verder onderzoek. Heb je hier iets aan toe te voegen, of heb je een tip over misstanden in het lokale bestuur? Laat het ons weten en mail ons op tip insturen of tip ons via het [TIP_FORMULIER_LINK].

Lees meer over

Overheid en bureaucratie Lokaal bestuur
Verkenning Research Opnames Uitzending

532 tips

ontvangen

Ervaringsdeskundigen

gezocht

Dit artikel is geschreven door:

Bastiaan Hetebrij Verslaggever

Bastiaan Hetebrij is politicoloog en studeerde in Amsterdam en New York. Hij liep stage bij de Duitse zender Phoenix in Berlijn en werkte als verslaggever bij AT5 en de politieke redactie van RTL-Nieuws. Hij probeert te werken volgens het journalistieke adagium: eerst de feiten, dan het werk, dan de mening en dat doet hij als verslaggever, regisseur en online. Zijn interessegebied is breed. Hij zoekt graag naar belangentegenstellingen, dieperliggende oorzaken en de al dan niet oprechte drijfveren van betrokkenen.

Lees verder
@bhetebrij

Deel dit artikel

Meer artikelen in dit onderzoek

Toon meer

Meer weten?

Gemeentes en provincies hebben veel invloed op onze leefomgeving, maar de controle daarop staat onder druk en dat leidt mogelijk tot meer misstanden. Wij willen hier meer over te weten komen.
Alles over dit onderzoek