Algemeen / Algemeen

'Kinderen zonder pardon uitgezet'

zondag 10 juli 2016 Leestijd: 6 min.

dreamstime_m_57734060 /

Saskia Adriaens

Verslaggever

zondag 10 juli 2016 Leestijd: 6 min.

‘Dagelijks bereiken ons verhalen van gezinnen die vroeg in de ochtend van hun bed worden gelicht door een groep politieagenten. Dit is een traumatische ervaring en schadelijk voor het hele gezin’, schrijft ‘Geen Kind in de Cel’ onlangs in een brief aan de Tweede Kamer. De coalitie van verschillende organisaties maakt zich vooral ook grote zorgen over de structurele gezinsdetentielocatie in Zeist, die 6 juni in gebruik is genomen, omdat ze vinden dat kinderen niet in gesloten voorzieningen thuishoren. De Monitor krijgt meerdere tips en verhalen binnen over de opvang en procedures van asielzoekers (-kinderen) in ons land.  

Zo schrijft een Armeense vrouw ons: ‘Het doet me heel veel pijn om mijn kinderen te zien opgroeien in een asielzoekerscentrum. We wonen al jaren op één kamer met zijn vieren. Ze hebben veel moeite met slapen en ik zie dat ze angstig en wantrouwend zijn geworden. Maar hiermee en met hoe we ons voelen, wordt geen rekening gehouden door de Dienst Terugkeer en Vertrek (DT&V),’ De vrouw wil graag anoniem blijven.

Achtergrondinformatie

Voordat we verder gaan eerst even wat achtergrondinformatie: Momenteel wonen er zo’n 200.000 vluchtelingen in Nederland met een (tijdelijke) verblijfsvergunning. Een asielzoeker is iemand die in Nederland bescherming heeft aangevraagd. Alleen mensen die in hun land van herkomst gevaar lopen vanwege oorlog, politiek geweld, hun seksuele geaardheid, afkomst of religie hebben recht op bescherming. In de asielprocedure wordt dit onderzocht. Wanneer de Immigratie & Naturalisatiedienst (IND) heeft vastgesteld dat de asielzoeker inderdaad gevaar loopt in het land van herkomst, krijgt hij of zij een verblijfsvergunning. Vanaf dat moment is hij een vluchteling. Als iemand geen status krijgt, krijgt hij of zij te maken met de Dienst Terugkeer en Vertrek.   Vroeger viel het werk van de Dienst Terugkeer en Vertrek onder de ND. Sinds 2007 is het een zelfstandige organisatie. En staat het duidelijk bekend als terugkeerorganisatie. Gesprekken tussen de vreemdeling en de hulpverleners gaan altijd over terugkeer. Wij krijgen enkele anonieme tipgevers die ons mailen over de werkwijze van DT&V. ‘De busjes zijn berucht. Als die het terrein op rijden, is iedereen bang dat hij wordt opgehaald.’ Een andere tipgever: ‘Bij één van de laatste afspraken die ik met de DT&V had, werd mij verteld dat ik geen nieuwe procedure mocht opstarten. Als ik dat wel deed zouden ze onmiddellijk de volgende ochtend de politie op mij afsturen om mij en mijn gezin af te voeren naar kamp Zeist.’   Het is lastig om de verhalen van deze asielzoekers te checken. Klopt het bijvoorbeeld dat deze tipgever van de DT&V geen nieuwe procedure mocht starten? En klopt het dat hij anders naar kamp Zeist gestuurd zou worden? Feit is dat we van meerdere asielzoekers, belangenorganisaties en advocaten vergelijkbare verhalen horen over de werkwijze van de DT&V. Omdat de asielzoekers die ons schrijven anoniem willen blijven kan de DT&V moeilijk op hun specifieke situaties reageren. Daarom hebben we de DT&V benadert voor een reactie.

Terugkeer

Zij laten ons per mail weten: ‘De gezinnen die onderdak krijgen in gezinslocaties, verblijven niet (langer) rechtmatig in Nederland en hebben geen recht meer op opvang in een asielzoekerscentrum. Dat betekent dat terugkeer naar het land van herkomst of een derde land realiteit is voor deze gezinnen. Het is goed voorstelbaar dat terugkeer naar het land van herkomst niet aansluit bij de hoop en verwachting die ouders en kinderen hadden, en dat dat leidt tot gevoelens van teleurstelling. Maar dat neemt niet weg dat terugkeer aan de orde is. Op het moment dat duidelijk wordt dat het gezin niet zelfstandig wenst te vertrekken, kan een gedwongen traject worden ingezet. Ook dit is onderwerp van de gesprekken tussen de DT&V en het betreffende gezin.’

Over de inbewaarstelling van gezinnen met minderjarige kinderen in de gesloten gezinsvoorziening (GGV) in Zeist schrijven zij: ‘Bij de inbewaringstelling van gezinnen met minderjarige kinderen is altijd aandacht voor de situatie en de gevolgen van de bewaring voor met name de minderjarige kinderen. De Dienst Vervoer en Ondersteuning (DV&O) zorgt voor vervoer van het gezin naar de GGV. Dit gebeurt in minimaal beveiligde voertuigen die niet als zodanig herkenbaar zijn. Daarbij is het inderdaad gebruik dat vreemdelingen in de ochtend, rond het ontbijt, door DV&O worden opgehaald. Dit gebeurt om te voorkomen dat kinderen overdag uit hun klas gehaald moeten worden, wat voor zowel het kind zelf als de rest van de klas ingrijpend is. In verband met de beleving door in het bijzonder de kinderen, zijn de ambtenaren die betrokken zijn bij de inbewaringstelling, zoveel mogelijk in burger gekleed. Alleen voor medewerkers van DV&O geldt dit niet. Afhankelijk van onder meer het aantal gezinsleden maakt DV&O een inschatting hoeveel medewerkers er aanwezig moeten zijn bij het ophalen van een gezin. Uitgangspunt is dat er zo min mogelijk mensen van DV&O, DT&V en Centraal Orgaan opvang asielzoekers (COA) aanwezig zijn. Daarbij staat veiligheid uiteraard wel voorop.’

'Ik blijf hier'

Voor dit artikel komen we ook in contact met ‘Geen Kind in de Cel’. Dit is een coalitie van Amnesty International, Defence for Children, Stichting INLIA, Kerk in Actie, Stichting Los, Unicef Nederland en Vluchtelingenwerk Nederland. Zij zijn onlangs een campagne gestart ‘Ik Blijf hier’. Ons laten ze weten het onaanvaardbaar te vinden dat er nog altijd kinderen in bewaring worden gesteld op grond van hun verblijfsstatus. Zij schrijven daarover: ‘Het in bewaring stellen van kinderen levert grote schade op voor de betreffende kinderen.’ Programmamanager van Defence for Children, Martine Goeman licht toe: ‘Bij een bezoek aan een gezinslocatie kwam een negenjarig meisje huilend naar me toe omdat de DT&V zoveel druk uitoefende op haar ouders. Ze krijgen onomwonden te horen dat ze vrijwillig moeten terugkeren of via detentie gedwongen terug moeten.’

Gedwongen of vrijwillig vertrekken, er lijkt geen andere keuze voor mensen die terug moeten. Maar volgens Goeman zouden deze mensen überhaupt niet teruggestuurd moeten worden omdat hun kinderen zijn geworteld in Nederland.

Kinderpardon

De Armeense vrouw die anoniem haar verhaal heeft gemaild zegt daarover: ‘We worden gemiddeld 1 keer per maand uitgenodigd voor een gesprek met de DT&V, ondanks het feit dat er nog geen gerechtelijke uitspraak ligt die bepaalt of wij als gezin mogen blijven of niet. In deze gesprekken wordt keer op keer aangedrongen op vertrek.’ De vrouw is moeder van een 9-jarige en een 7-jarige dochter. ‘Mijn jongste dochter is hier geboren. Wij hebben Kinderpardon aangevraagd, maar omdat we volgens DT&V niet mee hebben gewerkt aan een vrijwillig vertrek, hebben zij een negatief rapport geschreven waardoor dit pardon is afgewezen.’   Over die Kinderpardonregeling maakt PvdA-raadslid Esther van Dijken uit het Groningse Winsum zich grote zorgen, laat ze ons weten. Zij kwam onlangs nog in het nieuws omdat ze probeert een PvdA-congres af te dwingen over dit onderwerp. ‘Want de huidige uitwerking van het Kinderpardon, daar ben ik het niet mee eens: In drie jaar tijd hebben een schamele 50 kinderen gebruik kunnen maken van het Kinderpardon. Het gaat over een regeling die in 2012 is ingesteld en die juist was bedoeld voor ruimhartiger beleid. Er werd toen geredeneerd dat je na vijf jaar een kind niet meer schadevrij kan uitzetten. Bovendien is het traject naar uitzetting überhaupt heel schadelijk. We zijn wat betreft kinderrechten niet voor niets gezakt van plaats 2 naar plaats 13. Internationaal worden we afgerekend op ons huidige beleid.’   Van Dijken vindt dat er onredelijke criteria worden gehanteerd bij de Kinderpardonregeling. Veel kinderen krijgen geen verblijfsvergunning, omdat zij zelf of hun ouders in het verleden niet voldoende vrijwillig hebben meegewerkt aan uitzetting. ‘Zo ken ik een 18-jarige die ooit op de vraag of ze terug wilde, antwoordde dat ze hier wilde blijven Nu wordt ze daarop afgerekend, want ze zou niet goed hebben meegewerkt. Zij is al acht jaar in Nederland, doet hier VWO en vrijwilligerswerk. De rechtbank heeft al zes keer haar bezwaar tegen afwijzing van een status goedgekeurd, (de beslissing moet dus heroverwogen worden red.), maar keer op keer gaat staatssecretaris Dijkhoff in hoger beroep bij de Raad van State.’ Ook ziet Van Dijken dat er een bewust ontmoedigingsbeleid wordt gevoerd. ‘Bij hetzelfde meisje stond bijvoorbeeld opeens de vreemdelingenpolitie in haar kamer. Dat is toch vreselijk. Zeker als je ziet wat zij al allemaal heeft meegemaakt.’

Hoger beroep

Ook over het hoger beroep bij de Raad van State krijgen we opvallende geluiden te horen. We spreken meerdere vreemdelingenadvocaten die vinden dat dit hoogste rechtsorgaan dat sinds 2001 asielzaken in hoger beroep behandelt, ‘vreemdelingen-onvriendelijk’ is. Zo vindt advocaat Gerda Later dat de Raad van State heel erg op de hand van de IND is: ‘Van 1994 tot 2001 heb ik veel gewonnen op het gebied van vreemdelingenrecht, maar bij de Raad van State maak je geen schijn van kans meer. Vreemdelingenadvocaat Sohan Sarin uit Haarlem zegt ook te merken dat hij bij de Raad van State in hoger beroep weinig kans van slagen heeft in het voordeel van de vreemdeling. ‘Daarbij is het een misvatting dat asielzoekers tijdens herhaalde asielaanvragen niet uitgezet kunnen worden. Dus het is niet zo dat je door kan blijven procederen, puur om te voorkomen dat je uitgezet wordt.’

Verhalen van jonge asielzoekers

We willen graag verder onderzoek doen naar de asielprocedures in Nederland. In hoeverre is het zo dat Raad van State bijna altijd in het nadeel van de vreemdeling beslist? En als dat zo is, is dat dan onterecht? Ook zijn we benieuwd naar de verhalen van jongere asielzoekers die hier al langer dan vijf jaar zijn en dus eigenlijk recht zouden hebben op het Kinderpardon. Mail je tip of verhaal naar: demonitor@kro-ncrv.nl.        

Dit artikel is geschreven door:

Saskia Adriaens Verslaggever

'Ogen openen en gedachten kantelen’, dat is de grootste drijfveer van Saskia Adriaens. De eerste jaren na haar studie journalistiek heeft zij als freelancer voor multiculturele televisie (MTNL) gewerkt en geschreven voor diverse media zoals kranten, Opzij en Oneworld. Tien jaar geleden alweer is zij begonnen bij de publieke omroep. Als verslaggever heeft ze reportages gemaakt in binnen- en buitenland, voor onder andere de actualiteitenrubriek Netwerk, Altijd Wat, Brandpunt Profiel, Kruispunt en sinds 2015 voor De Monitor. Vooral sociaal-maatschappelijke onderwerpen zoals de multiculturele samenleving, vluchtelingenproblematiek, vrouwenrechten, onderwijs en opvoeding hebben haar interesse. Maar zoals Einstein ook al zei: ‘Ik heb geen speciaal talent, ik ben vooral razend nieuwsgierig!’

Lees verder
@sadriaens

Deel dit artikel

Meer artikelen in dit onderzoek

Meer weten?

We krijgen dagelijks veel tips binnen over uiteenlopende onderwerpen. En lang niet altijd over de onderwerpen die we momenteel onderzoeken. Ook deze tips willen we u niet onthouden. Want wellicht herkent u een verhaal, heeft u iets vergelijkbaars meegemaakt, of kunt u ons meer inzicht geven over een bepaald onderwerp. Zo kunnen we uiteindelijk met een aantal van deze tips weer een nieuw onderzoeksdossier openen. Blijf ons dus vooral tippen. Want ons onderzoek begint bij u.

Alles over dit onderzoek