Kinderen / Kinderpardon

Kinderen juist de dupe van Kinderpardon?

vrijdag 06 januari 2017 Leestijd: 5 min.

Het Kinderpardon heeft geen einde gemaakt aan de uitzichtloosheid van het bestaan van talloze asielkinderen. foto: ANP /

Sietze van Loosdregt

Redacteur

vrijdag 06 januari 2017 Leestijd: 5 min.

Asielkinderen die geworteld zijn in Nederland moeten hier kunnen blijven. Ze mogen niet de dupe worden van ellenlange procedures, ook niet als die veroorzaakt zijn door hun ouders. Dat was het doel van het Kinderpardon, schreef voormalig staatssecretaris Teeven van Justitie. Maar in de praktijk blijkt dat het gros van de aanvragen wordt afgewezen juist omdát ouders eerder niet hebben meegewerkt aan hun vertrek. Hoe kan dat?

Kijk de uitzending terug

Neem het Iraakse gezin Al Neema over wie wij eerder schreven in ons dossier Kinderpardon. Dit gezin werd afgewezen omdat de ouders eerder niet meewerkten aan vertrek toen zij uitgeprocedeerd waren. lees ook: Irakees gezin: 'Wij zijn hier niet als toerist maar als asielzoeker' donderdag 22 december Volgens de IND was hun woonplaats Bagdad veilig genoeg om terug te keren, maar volgens vader Adel was dat geenszins het geval, zeker niet voor soennieten zoals zij. Dus bleef het gezin hier. En precies om die reden komen zij nu niet in aanmerking voor het Kinderpardon. En zo worden Adel’s kinderen Maryam, Omar en Maysam toch de dupe van het handelen van hun ouders. Terwijl dat toch juist was wat het Kinderpardon moest voorkomen?

Doel regeling

Bij de presentatie van het Kinderpardon lichtte toenmalig staatssecretaris Teeven het doel van de regeling toe:

‘Er zijn kinderen die al vele jaren in Nederland verblijven, zonder uitzicht op een verblijfsvergunning. De lange duur van het verblijf is te wijten aan procedures die in het verleden soms lang duurden, het niet meewerken aan vertrek en het stapelen van procedures door ouders, of een combinatie van deze factoren. Om te voorkomen dat deze jongeren hiervan de dupe worden, is door het kabinet besloten een definitieve regeling en een overgangsregeling te treffen op grond waarvan deze jongeren, onder bepaalde voorwaarden, alsnog in aanmerking kunnen komen voor een verblijfsvergunning.’

Dat lijkt klip en klaar: Kinderen die geworteld zijn in Nederland mogen niet het slachtoffer worden van ‘het niet meewerken aan vertrek en het stapelen van procedures door ouders’.

Lobby

Belangenorganisaties reageren dan ook verheugd als PvdA en VVD het Kinderpardon lanceren in hun regeerakkoord. Ze hebben er jarenlang voor gelobbyd, maar kregen bij voormalig minister van Asiel Gerd Leers geen poot aan de grond. Na de val van het vorige kabinet zien zij hun kans schoon. Kinderrechtenorganisatie Defence for Children gaat op verkiezingscampagne met uitgeprocedeerde asielkinderen die T-shirts dragen met de tekst ‘Stem jij ons weg?’.

Het is de PvdA die na de verkiezingen het Kinderpardon erdoor duwt bij de VVD, die het slikt met nauwelijks verholen tegenzin. Teeven legt als staatssecretaris waar hij kan uit dat het echt niet zíjn plan is, maar dat hij het netjes uit zal voeren.

‘Met de erkenning van 'worteling' als grond voor een verblijfsvergunning van kinderen is de eindstreep behaald.’

Defence for Children

Het gaat niet om een eenmalig pardon, er komt zelfs een definitieve regeling. Defence for Children spreekt tegenover de lokale kranten over een ‘revolutie’ en schrijft op haar website: ‘Met de erkenning van 'worteling' als grond voor een verblijfsvergunning van kinderen is de eindstreep behaald.’

Vooral het feit dat er niet alleen een eenmalig pardon (de overgangsregeling) komt, maar zelfs een definitieve regeling wordt toegejuicht door jurist Carla van Os van Defence for Children. Ze zegt tegen de lokale kranten: ‘Met die definitieve oplossing ben ik ontzettend blij. Hierdoor wordt straks wettelijk vastgelegd dat langdurig verblijf en het aarden van kinderen hen het recht geeft om hier te blijven. Dat is redelijk uniek in de wereld.’

Veel kinderen geholpen

Talloze kinderen krijgen een verblijfsvergunning onder de overgangsregeling, die geldt van februari tot april 2013. Bijna de helft van de aanvragen wordt ingewilligd. Van de 3280 aanvragen (kinderen en gezinsleden samen) krijgen 1540 mensen een verblijfsvergunning. Maar dan volgt de definitieve regeling, en zwelt de kritiek aan. Want deze blijkt een stuk minder ruimhartig dan de overgangsregeling. Van de 1360 aanvragen onder de definitieve regeling zijn er vooralsnog maar 29 ingewilligd. De definitieve regeling zou te streng zijn, en het zogenoemde ‘meewerkcriterium’ zou te strikt worden uitgelegd, is de kritiek.

Meewerken aan vertrek

Volgens de Raad van State is dat ook precies de bedoeling. Die oordeelt vorig jaar dat ‘de Regeling is bedoeld voor die gevallen waarin – ondanks de door een vreemdeling verrichte inspanningen en zijn actieve en coöperatieve houding – terugkeer niet kan worden gerealiseerd.’ Oftewel: het Kinderpardon is alleen bedoeld voor asielgezinnen die altijd hebben meegewerkt aan hun procedure, dus ook aan hun vertrek.

Hoe valt deze uitspraak van de Raad van State te rijmen met de eerdere toelichting van de staatssecretaris dat kinderen niet ‘de dupe’ mogen worden van het handelen van hun ouders? Het is een vraag die verschillende asieladvocaten ons voorleggen.

Regeling is bedoeld voor asielzoekers die ’aan hun terugkeer hebben meegewerkt en hun identiteit hebben aangetoond.’

regeerakkoord PvdA en VVD over de definitieve regeling

We lezen de teksten van de regeling erop na. Het blijkt van begin af aan bekend dat de definitieve regeling – waar Defence for Children bij de presentatie van het regeerakkoord nog ‘ontzettend blij’ mee zegt te zijn – een stuk strenger zou zijn dan de overgangsregeling. In het regeerakkoord staat als voorwaarde voor de definitieve regeling dat asielzoekers ’aan hun terugkeer hebben meegewerkt en hun identiteit hebben aangetoond.’

Uit de Rapportage Vreemdelingenketen van het ministerie van Justitie blijkt dat het gros van de aanvragen wordt afgewezen vanwege ‘het niet actief werken aan vertrek.’ En dat kan niet als een verrassing komen. Veel asielzoekers die hier al jarenlang verblijven zijn op enig moment uitgeprocedeerd en verzocht ons land te verlaten. En wie daar niet aan meegewerkt heeft (en dus nog hier is) voldoet dus niet aan het meewerkcriterium.

Einde discussie?

Wellicht was het niet handig te spreken over kinderen die niet ‘de dupe’ mogen worden van het handelen van hun ouders. Want in de praktijk worden ze dat natuurlijk wel. Ook met dit Kinderpardon. Maar in dezelfde toelichting door Teeven en ook al eerder in het regeerakkoord, was duidelijk te lezen dat de definitieve regeling een stuk strenger zou zijn. Dat kan dus ook geen verrassing zijn geweest.

Teeven schreef over de definitieve regeling dat hiermee voorkomen moet worden ‘dat er in de toekomst opnieuw discussies ontstaan over lang in Nederland verblijvende kinderen en de rol en verantwoordelijkheid van de overheid ten opzichte van deze, veelal uitgeprocedeerde, vreemdelingen.’ Een ding is duidelijk: dat is niet gelukt. En dat is ook logisch. Want het Kinderpardon heeft geen einde gemaakt aan de uitzichtloosheid van het bestaan van talloze asielkinderen.

Oplossingen

Om een einde te maken aan die uitzichtloosheid zijn er grofweg 2 oplossingen. Ten eerste zou het Kinderpardon verruimd kunnen worden, met volgens critici het gevaar dat we daarmee het signaal afgeven dat het loont om procedures eindeloos te rekken. En, zo stelt fractievoorzittter van de PvdA Attje Kuiken op de site van haar partij, het risico dat dit ‘kinderen tot een instrument van ouders op zoek naar een betere toekomst maakt.’

Ten tweede zouden gezinnen terug kunnen keren naar het land van herkomst om daar een bestaan op te bouwen. Maar dat is makkelijker gezegd dan gedaan. Het ministerie van Justitie laat ons weten dat ‘zelfstandig vertrek vrijwel altijd mogelijk is als het gezin zelf daadwerkelijk wil vertrekken.’ Volgens een woordvoerder is er in november 2016 nog een vliegtuig met asielzoekers teruggekeerd naar Irak. Het probleem zit hem in de grote groep die niet vrijwillig terug wil keren. Dat komt volgens het ministerie doordat tal van landen niet meewerken aan gedwongen terugkeer. Zoals voor Irak lang gold.

En zo kan de familie Al Neema jarenlang in Nederland blijven. En ze geven niet op. Want terugkeren is geen optie volgens vader Adel. ‘Bagdad is erg gevaarlijk, zeker voor Soennieten zoals wij. Er is daar geen regering, die stad wordt bestuurd door Sjiitische milities.’

Oproep

Wij zijn nog op zoek naar een gezin dat wel een verblijfsvergunning kreeg op basis van het Kinderpardon. Heeft u tips? Mail naar Saskia.adriaens@kro-ncrv.nl of Sietze.vanloosdregt@kro-ncrv.nl

Dit artikel is geschreven door:

Sietze van Loosdregt Redacteur

Sietze van Loosdregt komt van het platteland. En dat zie je terug zijn werk. Zo maakte hij voor De Monitor uitzendingen over megastallen, de Q-koorts en windmolens. Maar ook over sociaal maatschappelijke thema’s als het onderwijs en de sociale dienst. Hij begon zijn werk in Hilversum bij het actualiteitenprogramma Netwerk, en werkte daarna onder meer voor de discussieprogramma’s Rondom 10 en Debat op 2.

Lees verder
@sietze_1

Deel dit artikel

Meer artikelen in dit onderzoek

Meer weten?

Hoe effectief werkt het kinderpardon dat gewortelde asielkinderen moet beschermen tegen uitzetting? In 2016 kwam slechts 1 kind voor de regeling in aanmerking. Het kinderpardon trad in 2013 in werking want kinderen die al 5 jaar in ons land zijn zouden te veel geworteld zijn in de Nederlandse cultuur menen wetenschappers. Toch komen maar weinig tot geen kinderen in aanmerking voor het kinderpardon? Hoe komt dat? Wat stelt de regeling eigenlijk voor?

Alles over dit onderzoek