Kamer: ‘Geef ex-gedetineerde direct een uitkering’

dinsdag 26 februari 2019 Leestijd: 2 min.

CDA-Kamerlid René Peters (rechts) op campagne met fractievoorzitter Sybrand Buma / Foto: ANP / Piroschka van de Wouw

Sietze van Loosdregt

Samensteller

sietze.vanloosdregt@kro-ncrv.nl

dinsdag 26 februari 2019 Leestijd: 2 min.

Gemeenten moeten gevangenen die vrijkomen zo snel mogelijk een uitkering geven. De wachttijd van 4 weken die veel gemeenten hanteren bij de aanvraag van een bijstandsuitkering zou voor deze groep niet langer moeten gelden. Een motie hierover van het CDA is aangenomen door de voltallige Tweede Kamer exclusief Forum voor Democratie en de PVV.

De Kamer heeft zich hiermee achter een plan geschaard om ex-gedetineerden eerder aan een uitkering te helpen dan een willekeurige ww’er die in de bijstand komt. Worden gedetineerden hier voorgetrokken? Nee, stelt Tweede Kamerlid René Peters, die de motie indiende. Doel van de motie is juist om de relatief hoge recidive in de eerste maanden na detentie terug te dringen. Daar wordt de samenleving veiliger van en daar profiteren we dus allemaal van.

lees ook: Waarom zoveel gevangenen opnieuw in de fout gaan: tien oorzaken van recidive dinsdag 05 februari

De uitvoering van de participatiewet – waaronder de bijstand valt – is een verantwoordelijkheid van de gemeente. Staatssecretaris Tamara van Ark (VVD) van Sociale Zaken kan dus niet veel meer dan gemeenten oproepen de wachttijd niet te hanteren voor ex-gedetineerden.

Wachten met solliciteren

Volgens Peters past ‘bijna iedere gemeente’ deze wachttijd toe. En daar zit een gedachte achter. Werklozen die vanuit de ww in de bijstand belanden zouden erdoor gestimuleerd worden zelf werk te zoeken. Peters: ‘Dat werkt gewoon. Er zijn blijkbaar mensen die wachten met serieus solliciteren totdat die ww dreigt door te vallen naar de bijstand (een doorgaans forse terugval in inkomen, red.)’

Maar waar dit niet werkt, aldus Peters, is bij gedetineerden die vrijkomen. Volgens hem komt het regelmatig voor dat iemand ‘letterlijk met zijn plastic tasje aan de balie komt en zegt: ‘Ik heb me niet populair gemaakt bij mijn familie, daar kan ik niet terecht om te logeren, mijn huis is leeg, ik heb geen uitkering meer. En nu?’ Dan komt het voor dat gemeenten zeggen: Komt u over een maand maar weer terug. Wat moet zo iemand dan?’

Peters:  ‘En dan zeggen ze vervolgens: ’De recidive is de eerste maanden wel hoog.’ Ja, dat snap ik. (…) Als jij uit de gevangenis komt en je word niet geholpen zit je meteen met een probleem.’

Effect uitkering op recidive beperkt

Wordt de kans inderdaad kleiner dat iemand opnieuw in de fout gaat als hij een uitkering krijgt na zijn gevangenisstraf? Uit cijfers van het Wetenschappelijk Onderzoeks- en Documentatiecentrum van het ministerie van Justitie en Veiligheid (WODC) blijkt van wel. Al is het effect beperkt.

Als we kijken naar de groep die vóór de gevangenisstraf een uitkering had, dan schat het WODC de kans dat zij binnen 2 jaar opnieuw in de fout gaan op 56 procent als zij hun uitkering na hun straf kwijt zijn. Als zij hun uitkering behouden is die kans iets lager: 52 procent. Maar het meest effectief is het wanneer deze groep gedetineerden een baan krijgt. Dan is die kans nog slechts 42 procent.

‘Van bajes tot baan’

Peters ziet dan ook liefst dat gedetineerden aan werk geholpen worden. Onder het mom ‘van bajes tot baan’ wil hij dat de staatssecretaris in gesprek gaat met gemeenten, en belangenorganisaties om voor iedere ex-gedetineerde bij vrijlating direct een vorm van participatie beschikbaar te hebben, ‘bij voorkeur betaald werk’.

Gemeenten moeten daartoe ruim voordat een gedetineerde vrijkomt contact opnemen met de gedetineerde om afspraken te maken over slaapplaats en vooral inkomen, stelt Peters. ‘Het kan geen verrassing zijn (voor de gemeente, red.) dat iemand vrijkomt.’

Nieuwsbrief

Wil je op de hoogte blijven van dit onderzoek? Meld je dan aan voor de nieuwsbrief, dan sturen we je eens in de twee weken een overzicht van onze laatste artikelen.

Lees meer over

Werk en inkomen Tweede kans voor gedetineerden
Verkenning Research Opnames Uitzending

Tweede kans voor gedetineerden

Opnames

Deel jouw ervaring 19 andere artikelen in onderzoek
Uitzending is geweest op zondag 10 maart 22:40u, NPO2

56 tips

ontvangen

Dit artikel is geschreven door:

Sietze van Loosdregt Samensteller

Sietze van Loosdregt komt van het platteland. En dat zie je terug zijn werk. Zo maakte hij voor De Monitor uitzendingen over megastallen, de Q-koorts en windmolens. Maar ook over sociaal maatschappelijke thema’s als het onderwijs en de sociale dienst. Hij begon zijn werk in Hilversum bij het actualiteitenprogramma Netwerk, en werkte daarna onder meer voor de discussieprogramma’s Rondom 10 en Debat op 2.

Lees verder
@sietze_1

Deel dit artikel

Meer artikelen in dit onderzoek

Toon meer

Meer weten?

Ieder jaar worden er in Nederland zo'n 35.000 gedetineerden vrijgelaten. Eenmaal buiten de poort is het vaak lastig om aan een baan of een woning te komen. Het risico op recidive wordt hierdoor ver...
Alles over dit onderzoek