Onderwijs / Onderwijs

Julie ging 2 jaar naar particuliere school, maar leerde niets

zaterdag 27 januari 2018 Leestijd: 4 min.

Bij haar paard komt Julie tot rust / Mary Bal

Sietze van Loosdregt

Redacteur

zaterdag 27 januari 2018 Leestijd: 4 min.

Een particuliere, democratische school waar kinderen zelf mogen bepalen wat, wanneer en hoe ze leren. En geen toetsen en examens. Dat is de oplossing voor mijn dochter, dacht de Eindhovense Mary Bal. Drie jaar later en een illusie armer zit Julie (15) weer op een reguliere school. In de brugklas van het VWO, dat wel, want zo stelt Bal, ‘ze heeft daar niets geleerd.’

Het is 2014 als de dan 13-jarige Julie met haar moeder een bezoek brengt aan de particuliere school DOE040 in Eindhoven. Julie heeft last van extreme vermoeidheid en kan de druk van proefwerken, verplichte lessen en huiswerk op de reguliere school niet langer aan. Een arts constateert Lyme bij Julie. Bal had geen andere keuze dan haar dochter van school te halen, zegt ze. ‘Julie was erg ziek en miste 2 tot 3 dagen onderwijs in de week. De druk was hoog. En ze kreeg geen ruimte om te herstellen. We zagen dat ze eraan onderdoor ging.’ Al deze verplichtingen kent DOE040 niet, en Bal heeft dan ook goede hoop dat Julie hier beter op haar plek is.

Intake

‘We zijn naar deze democratische school gegaan voor een intakegesprek. Het werd ons heel erg mooi voorgespiegeld. Ze zeiden: 'Als Julie wil gaan leren, faciliteren we dat. Ze kan de les krijgen die ze wil, in de vakken die ze wil. Ze hoeft het maar aan te geven en we huren een leerkracht in.'’

Julie is direct enthousiast over de school, net als haar moeder. ‘Dit is precies wat ik voor Julie wil. Ik sta erachter. Als een kind beter in z’n vel zit, kan het beter leren. (…) Toen hebben we snel besloten over te stappen naar democratisch onderwijs.’

lees ook: Voldoen ‘veredelde speeltuinen’ nu wel aan leerplicht? dinsdag 05 december

Opbloeien

Het eerste jaar zijn Julie en haar moeder blij dat ze de overstap naar DOE040 hebben gemaakt. Julie mag zelf haar dag indelen en voelt niet langer de druk van proefwerken en schoolonderzoeken en de verplichte lessen. Ze bloeit helemaal op, zo horen we ook van andere ouders met kinderen op democratische scholen. Maar na het eerste jaar beginnen de zorgen bij Bal. Want wat leert Julie eigenlijk op de school? Ze hoort haar dochter er nooit over. En kan ze hierna wel naar vervolgonderwijs?

‘Dure kinderopvang’

Ook Julie zelf is steeds minder enthousiast over de school. Hoe ze haar dag doorbracht? ‘Meestal kwam ik binnen en dan was het: wat moet ik doen? (…) We gingen vaak naar buiten, ik heb veel geknutseld, er was heel veel verveling. Ik wist vaak niet wat ik moest doen. Dan ging ik op een bank zitten of een film kijken.’

'Dit is geen school. Wij noemden het een ontzettend dure kinderopvang.'Mary Bal

Bal maakt zich steeds meer zorgen over haar dochter. ‘Julie werd zo ontzettend aan haar lot overgelaten, ze verdronk gewoon. (…) Dit is geen school. Wij noemden het een ontzettend dure kinderopvang.’

‘Stinkhok’

Volgens Julie was zij niet de enige die moeilijk met de vrijheid op DOE040 om kon gaan. ‘Er werd heel erg veel gegamed door anderen. Die zaten dan letterlijk in een hok. We noemden dat het stinkhok. Dan zaten ze daar met een heleboel kinderen alleen maar te gamen, de hele dag door.’

Ze zaten alleen maar te gamen, de hele dag door.Julie

April vorig jaar stelt DOE040 een gameverbod in. Schooldirecteur Jacqueline de Theije liet het Eindhovens Dagblad destijds weten ‘dat zeker twee kinderen wekelijks tot 28 uur gamen onder schooltijd.’ De school nodigde verslavingsinstituut Novadic-Kentron uit om voorlichtingsbijeenkomsten te geven op school. Een woordvoerder van Novadic-Kentron laat het Eindhovens Dagblad weten dat er sprake is van een ‘problematische situatie.’

Geen diploma

Bal maakt zich niet alleen zorgen om het gebrek aan lessen op de school. Julie wil ook graag een diploma halen, en dus eindexamen doen. Maar op Doe040, net als op andere democratische scholen, is examen doen niet verplicht. Het is aan de leerling zelf. ‘Julie weet heel goed wat ze wil en daar heeft ze een diploma voor nodig. Maar dat wordt ontmoedigd. Er wordt gezegd: 'Niet iedereen heeft een diploma nodig. Kijk maar naar Steve Jobs, die heeft ook geen diploma'. Daarmee wordt geschermd.’

‘Ontscholen’

Het ontgaat de school niet dat Julie en haar moeder steeds ontevredener zijn over het onderwijs op DOE040. Er volgen gesprekken waarin de problemen besproken worden.

Bal: ‘Het was allemaal Julie’s schuld. Ze zou in een slachtofferrol zitten of meer initiatief moeten nemen. Het zou meer vanuit haarzelf moeten komen om te leren. En wij zouden als ouders niet ‘ontschoold’ zijn.’

Ontschoold, dat begrip horen we vaker over democratisch onderwijs. Bal: ‘Dat is het toverwoord. (…) Als je als ouder op school komt en je hebt een klacht dat zeggen ze: nee, je moet ontscholen. Jullie zitten vast in het oude systeem.’

Achterstand

Na twee jaar haalt Bal haar dochter in 2016 van DOE040. Door het gebrek aan onderwijs op DOE040, maar ook door haar gezondheidsklachten heeft Julie een behoorlijke achterstand opgelopen. Ze zou gezien haar leeftijd nu in de vierde van de middelbare school moeten zitten. Maar de reguliere school die ze nu bezoekt wilde haar alleen inschrijven in de brugklas. Mary: ‘Je moet alles doorlopen hebben volgens deze school en wij konden niet aantonen dat Julie überhaupt lessen had gevolgd.’ Inmiddels gaat het een stuk beter met haar gezondheid, en is ze vrij van Lyme.

Eigen verantwoordelijkheid

Mary legt de verantwoordelijkheid voor de achterstand van haar dochter bij DOE040. Maar wat is haar eigen aandeel? Neemt zij zichzelf niks kwalijk? Want heeft zij niet zelf voor deze school gekozen? ‘Nee,' zegt ze stellig, ‘want we hebben altijd het beste met Julie voorgehad. En we zijn er op een bepaald moment gewoon ingestonken. (…) Het klinkt heel mooi, maar je stapt in een valkuil.'

Zou het dan zo kunnen zijn dat Julie niet paste op democratisch onderwijs maar dat het voor veel andere kinderen prima geschikt is? Dat zou kunnen. Maar we kunnen het niet checken want cijfers zijn hier niet van. De Monitor sprak met meerdere ouders die een negatieve ervaring hebben met DOE040, maar dat zegt nog niet dat het structureel misgaat. Bal zegt verre van alleen te staan met haar klachten. Het ligt volgens haar aan de veel te vrije vorm van onderwijs. 'Elk kind heeft echt gewoon sturing nodig.'

Het klinkt heel mooi, maar je stapt in een valkuil. Mary Bal

Directeur Jacqueline de Theije van DOE040 wil niet reageren op de aantijgingen van Bal. Wel wijst ze erop dat het ook de verantwoordelijkheid van de ouders is wanneer ze voor deze school kiezen.

Wil je op de hoogte blijven van de ontwikkelingen in dit onderzoek? Iedere twee weken stuur ik een nieuwsbrief met het laatste nieuws. Abonneer je hier.  

Dinsdag 6 februari in De Monitor: De vrijheid van particuliere scholen

Dit artikel is geschreven door:

Sietze van Loosdregt Redacteur

Sietze van Loosdregt komt van het platteland. En dat zie je terug zijn werk. Zo maakte hij voor De Monitor uitzendingen over megastallen, de Q-koorts en windmolens. Maar ook over sociaal maatschappelijke thema’s als het onderwijs en de sociale dienst. Hij begon zijn werk in Hilversum bij het actualiteitenprogramma Netwerk, en werkte daarna onder meer voor de discussieprogramma’s Rondom 10 en Debat op 2.

Lees verder
@sietze_1

Deel dit artikel

Meer artikelen in dit onderzoek

Meer weten?

Steeds meer kinderen met fysieke- of psychische problemen, zoals autisme en hoogbegaafdheid, krijgen een vrijstelling van de leerplicht. Dat betekent als kinderen niet leerbaar zijn. Maar het schij...
Alles over dit onderzoek