Judotalent (17) kreeg burn-out: ‘Het is alsof je in een tunnel zit en er niet uit kunt ontsnappen’

donderdag 28 februari 2019 Leestijd: 5 min.

Een vader en een zoon op de judomat / Dreamstime

Karlijn Vernooij

Redacteur

karlijn.vernooij@kro-ncrv.nl

donderdag 28 februari 2019 Leestijd: 5 min.

‘Ik loop hier al 36 jaar rond en door de jaren heen heb ik het zien veranderen; de druk op kinderen om te presteren neemt ook in de sport soms ongezonde vormen aan.’ Rob Joosten is gymleraar op de Stedelijke Scholengemeenschap Nijmegen (SSgN), een middelbare school met een flexibel rooster voor leerlingen met een topsporttalent. Een oud-leerling is bijvoorbeeld Jasper Cillessen, de keeper van Oranje die sinds een paar jaar voor FC Barcelona speelt. ‘Maar zo vergaat het ze lang niet allemaal,’ reageert Joosten op ons onderzoek Sportregime. Hij brengt ons in contact met leerlingen en oud-leerlingen die zijn uitgevallen in de (top)sport. ‘Sommigen krijgen zelfs een burn-out.’

Ik vind topsport prachtig. Als ik kijk naar de schaatsdames, Ireen Wüst bijvoorbeeld op de WK Allround, dat is pure passie en sportiviteit.’ Maar op zijn middelbare school ziet Joosten soms óók de andere kant van de medaille. ‘Sport verdwaasd: Meisjes van 13 die elke dag uren turnen, een jongen van 15 jaar die alles opgeeft om profvoetballer te worden en vervolgens elke zaterdag op de bank zit omdat hij net niet goed genoeg is. Ik denk dan, ga terug naar je dorp en ga daar weer lekker voetballen en plezier hebben.’ Joosten maakt zich zorgen over jongeren die rond de puberteit uitvallen in de sport. ‘Er ligt tegenwoordig zo veel druk op die kinderen. Ik zie bij sommigen echt dat het plezier in de sport weg is. Terwijl dát uiteindelijk wel is waar het om zou moeten draaien.’

lees ook: Sportpedagoog: ‘Er is een flinke cultuurverandering nodig in de jeugdsport’ maandag 18 februari

‘Ik wilde beter worden dan mijn vader’

De gymleraar trommelt leerlingen en oud-leerlingen op om hun ervaringen met ons te delen. Ze hebben één ding gemeen: Ze hebben hun droom om prof te worden opgegeven. Sommigen willen überhaupt niks meer te maken hebben met de sport waar ze ooit zo goed in waren. In de lerarenkamer van de school spreken we met twee van hen: oud-leerling Daan Disveld, een 25-jarige ex-profvoetballer die het uiteindelijk als één van de weinigen uit het Nederlands elftal onder 17 niet heeft gemaakt. ‘Ik ben eigenlijk veel te normaal om prof te worden. Ik deed gewoon iets wat ik per ongeluk goed kon.’ En Max Arts, 17 jaar, SSgN-leerling en voormalig judotalent. ‘Ik wilde beter worden dan mijn vader, een wereldkampioen judo bij de veteranen. Maar dat liep een beetje anders.’

Je wordt weggeplukt van school en van je vrienden. Dat zou ik bij kinderen van 7 of 8 jaar niet zo snel doen.Daan Disveld - voetballer

Tot 12 jaar gewoon ‘fun’

Bij verschillende sportbonden wordt er inmiddels gediscussieerd over de manier waarop er met jonge spelers wordt omgegaan. Vanuit zowel de hockeybond (KNHB) als de voetbalbond (KNVB) zijn experimenten gestart om kinderen op jonge leeftijd níet meer op talent te selecteren. Plezier boven prestatie is het idee. 

Max was 4 jaar toen hij voor het eerst op de judomat stond. ‘Dat begon met kleine toernooitjes en nam pas serieuzere vormen aan toen ik een jaar of 8 was. En ook al deed ik toen ook nog wel andere sporten, zoals tennis, paardrijden en voetbal, het vrijblijvende raakte er toen snel van af.’  Max komt in een selectieteam en traint twee tot drie keer in de week.’ Daan gaat voetballen als hij 5 jaar is. Gewoon één tot twee keer in de week. Hij is 8 jaar als hij net niet goed genoeg bevonden wordt voor de jeugdselectie, maar het jaar daarop krijgt hij een herkansing. En op zijn tiende gaat hij dan ‘eindelijk’ voetballen in het jeugdteam van profclub NEC. ‘Tot 12 jaar was dat voor mij gewoon ‘fun’, maar daarna wordt het wel echt serieus,’ vertelt Daan. ‘Logisch, want vanaf  12 jaar word je fysiek sterker, je wordt slimmer en je ontwikkelt tactisch inzicht. ‘ Volgens hem kun je het op die leeftijd sociaal-emotioneel ook beter aan allemaal. ‘Je wordt weggeplukt van school en van je vrienden. Dat zou ik bij kinderen van 7 of 8 jaar niet zo snel doen.’ 

Judo werd een strijd met mijn gewicht: ik at niks en zat drie uur in een heet bad om vocht te verliezenMax Arts, voormalig judotalent

 ‘Kippenbotje als bijnaam’

Rond de puberteit heeft plezier wel echt plaats gemaakt voor presteren. Vooral voor Max.  ‘Ik wilde de beste worden. Beter dan mijn vader.’  Max die net begonnen was op de middelbare school in Nijmegen moet daar veel voor doen. ‘Op een gegeven moment trainde ik acht keer per week en had ik een strikte handleiding voor mijn nachtrust en mijn voeding. Judo wordt in die tijd ook een strijd met mijn gewicht. Ik zat met 46 kilo op het randje van mijn gewichtsklasse. Maar om dat zo te houden at ik niks en zat ik drie uur in een heet bad om vocht te verliezen. Ik had niet voor niets de bijnaam ‘Kippenbotje’.  Het is nog maar enkele jaren geleden maar Max kan zich nu niet meer voorstellen hoe zijn leven er toen uitzag. ‘Dit is toch niet normaal voor een jongen van 13? Maar het is alsof je in een tunnel zit en er niet uit kunt ontsnappen.’

Burn-out

Beide jongens vinden de prestatiedruk die zij op jonge leeftijd ervaren heel moeilijk. ‘Natuurlijk is het heel stoer om te vertellen dat je prof bent. Dat vond ik echt kicken,’ vertelt Daan. ‘Maar de andere kant is dat mensen altijd vragen ‘Hoe is het met voetbal?’, in plaats van ‘Hoe is het met Daan?’ en dat is niet fijn.’ Ook voor Max is dit herkenbaar. ‘Ja met judo gaat het goed, maar met mij niet,' wilde ik dan het liefst antwoorden.’ Anderhalf jaar geleden, hij is dan 15 jaar, gaat Max door een moeilijke periode. ‘Alle motivatie was weg. Ik kon helemaal niks meer: Een burn-out. En dat betekende géén judo meer. Maar ook een half jaar geen school.’ Hij is zo diep gegaan dat zijn lichaam en geest tijd nodig hebben om te herstellen. ‘Als ik dit van tevoren had geweten dan was ik waarschijnlijk wél gaan judoën maar niet op dit niveau.’

Opluchting en verdriet

Terugkijkend op deze periode voelt hij een mengeling van opluchting en verdriet. ‘Opluchting, omdat ik nu tijd heb voor andere dingen die ik leuk vind: gamen, programmeren, zelf computerspelletjes maken en misschien een vriendinnetje. En een beetje verdriet, omdat ik juist op de judomat een band voelde met mijn vader.’ Ook Daan beslist een paar jaar geleden dat het tijd is om te stoppen, maar dat komt minder onverwacht; eerst raakt hij geblesseerd en daarna komt hij zowel bij NEC als FC Den Bosch weinig aan spelen toe. Zijn doorbraak blijft vervolgens uit, als één van de weinigen uit het Oranje elftal onder 17 waar hij Europees Kampioen mee werd. Twee jaar geleden laat hij daarom zijn contract ontbinden. Hij is nu amateurvoetballer en daarnaast begonnen aan een studie sportmanagement. ‘Over drie maanden studeer ik af en begint het leven in de echte wereld pas écht.’

Jasper vindt het niet erg om bij Barcelona op de bank te zitten; het is de beste plek om Messi te zien spelenRob Joosten, gymdocent in Nijmegen

Gymdocent Joosten is er trots op dat zijn (oud)-leerlingen hun verhaal doen en hoopt dat er meer aandacht komt voor de jongeren die worstelen met de enorme prestatiedruk in de sport. Maar, ondertussen vertelt hij óók vol trots dat hij bij een training van Jasper Cillessen is geweest. ‘Dat is inderdaad een succesverhaal. Ook al zit Jasper bij FC Barcelona alleen maar op de bank. Dat vindt hij zelf trouwens niet zo’n punt: 'Het is de beste plek om Messi te zien spelen'. Als je er op zo’n manier in kunt staan, dan is dat toch ook gewoon helemaal top.’

Nieuwsbrief

Wil je op de hoogte blijven van ons onderzoek? Meld je dan hier aan voor onze nieuwsbrief. Dan stuur ik je elke twee weken de laatste artikelen.

Lees meer over

Jeugd en onderwijs Sportregime
Verkenning Research Opnames Uitzending

Sportregime

Verkenning

Deel jouw ervaring 15 andere artikelen in onderzoek
Uitzending is geweest op zondag 24 maart 22:40u, NPO2

97 tips

ontvangen

Dit artikel is geschreven door:

Karlijn Vernooij

Deel dit artikel

Meer artikelen in dit onderzoek

Toon meer

Meer weten?

Nederland wil als sportland bij de top 10 van beste sportlanden in de wereld horen. Dan is het van groot belang om zoveel mogelijk kinderen enthousiast te maken voor sport. Maar hoe zorg je dat he...
Alles over dit onderzoek