Jeugdzorg vergeven van onderbetaalde krachten: 16 uur per week werken voor vijftig euro per maand

zaterdag 14 november 2015 Leestijd: 4 min.

Vacature /

Niels van Nimwegen

Verslaggever

niels.vannimwegen@kro-ncrv.nl

zaterdag 14 november 2015 Leestijd: 4 min.

Onderbetaald is het nieuwe betaald, zeker wie aan de slag wil in de GGZ. Dat merken jonge basispyschologen, en zij zijn niet de enige gedupeerde groep. Afgestudeerde orthopedagogen melden ons een wildgroei aan werkervaringsplekken: banen waar afgestudeerden tegen een geringe vergoeding hun CV op kunnen bouwen.

Vooral in de jeugdzorg is het aanbod fors. Carlijn studeert twee jaar geleden af en solliciteert zich naar eigen zeggen ‘de blubber’, maar een volwaardige functie vindt ze niet. ‘Het grote probleem is dat zowel psychologen als orthopedagogen op dezelfde functies solliciteren. Je hebt dus te maken met een moordende concurrentie, ook omdat iedereen de werkervaring nodig heeft om door te stromen naar de GZ-opleiding. Zonder die opleiding word je geen behandelaar en wordt de kans op werk nog lager. Bedrijven springen daar op in: het is een soort try before you buy.’

Op proef dus, via een werkervaringsplek bij een GGZ-instelling, waar Carlijn wordt voorgehouden dat ze bij goed functioneren kan doorstromen naar een normaal betaalde functie. ‘Ik verdiende daar vijftig euro per maand voor ongeveer zestien uur per week. Ik moest naast mijn werkervaringsplek (WEP) dus nog werken als junior-docent aan de universiteit om rond te komen, maar je kunt je voorstellen dat je met dat extra werk nooit voldoende verdient om uit de kosten te komen. Je doet die investering omdat je hoopt daarmee aan de slag te kunnen.’

‘Geen begeleiding’

Maar wie zelfs op zo’n kleine vergoeding een kans wil maken, moet al behoorlijk wat kunnen. Ons oog valt op een vacature voor een werkervaringsplek bij het jeugdteam Oostzaan/Wormerland. Duur: negen tot twaalf maanden, voor 24 uur per week.

‘Je werkt samen met collega’s uit het jeugdteam waarin je zowel zelfstandig gezinnen en kinderen/jongeren onderzoekt als behandelt, als collegiale ondersteuning biedt bij aangemelde kinderen en jongeren. In eerste instantie zal het accent op intake, onderzoek en therapie liggen, gaandeweg worden de taken breder’.

Kandidaten die een kans willen maken moeten in bezit zijn van een diploma kinder- en jeugdpsychologie, ontwikkelingspsychologie of orthopedagogiek. Ook lezen we dat kandidaten bevoegd moeten zijn om diagnoses te stellen én in bezit van een eigen auto. In alle opzichten een volwaardige baan dus, maar dan zonder het bijbehorende salaris. Zo blijkt wanneer we de vacature nabellen.

‘Tja...hoe hoog het precies wordt, moeten we nog afstemmen... Maar, in de regel ligt dat zo tussen de 200 en 500 euro, het is echt een stagevergoeding,’ reageert een medewerker. Ze wil liever niet dat we haar naam noemen. Waarom ze voor deze functie dan geen stagiair van de opleiding aannemen, leggen we haar voor.

‘Die hebben te veel begeleiding nodig en kunnen ook niet zo lang stage lopen. Het gaat hier echt om een zelfstandige functie, waarbij we niet de tijd hebben om mensen te begeleiden. Deze functie is echt bedoeld voor mensen die werkervaring willen opbouwen.’

Maar waarom wordt daar dan geen passend salaris voor geboden, bijvoorbeeld het minimumloon, vragen we haar.

‘Ja goede vraag. Die keuze is niet aan mij, daarvoor moet u echt bij de coördinator zijn. Maar ik weet wel dat er gewoon geen budget voor is. Aangezien het aanbod van afgestudeerden heel groot is, hebben we voor deze oplossing gekozen.’

Ze realiseert zich dat het ‘niet ideaal’ is en laat weten dat de meeste instellingen dit soort plekken daarom maar voor maximaal zes maanden aanbieden:

‘...anders wordt het echt uitbuiting’.

Maar de functie die het jeugdteam Oostzaan/Wormerland aanbiedt, is voor ongeveer een jaar, leggen we de medewerker voor. Voor drie dagen in de week bovendien.

‘Ja we realiseren ons dat we nogal wat vragen van mensen. Maar het is voor de continuïteit van de cliënten belangrijk dat ze niet iedere zoveel maanden een ander gezicht zien.’

‘Zorgelijk’

‘Ja dat is natuurlijk niet de bedoeling,’ verzucht woordvoerder Tim de Kroon van de Nederlandse Vereniging van Pedagogen & Onderwijskundigen. De NVO herkent de signalen. Al eerder sturen zij een brief aan de Tweede Kamer om aandacht te vragen voor de benarde positie afgestudeerden. De Kroon: ‘We vinden dit een zorgelijke ontwikkeling. Het is niet de bedoeling dat dit soort functie-eisen worden neergelegd, met een dergelijk takenpakket, zonder dat daar een bijpassend salaris wordt geboden. Dat is niet in het belang van cliënten en niet in het belang van de professionals zelf. Tegelijkertijd constateren we dat GGZ-instellingen in een enorme spagaat zitten. Ze hebben te maken met zware bezuinigingen, terwijl het aantal cliënten niet is afgenomen.’

Waar het Nederlands Instituut van Psychologen (NIP) afgestudeerden adviseert om geen gebruik te maken van on(der)betaalde werkervaringsplekken wil De Kroon namens de NVO zover niet gaan. ‘Er valt best iets voor te zeggen om na je studie een beperkte tijd werkervaring op te doen tegen een beperkte vergoeding. Er moet alleen wel uitzicht zijn op volwaardig betaald werk. We willen de komende tijd kijken of we een helder beeld krijgen van de problemen. Het moet niet zo zijn dat startersfuncties worden ingenomen door werkervaringsplaatsen.’

Vaste kracht

Dat dit wel degelijk het geval is, merkte Carlijn. Haar werkervaringsplaats werd tussentijds verlengd van twee maanden naar een jaar. ‘De afdeling zat te springen om een vaste kracht. Ik werkte daar geheel zelfstandig en nam vrijwel de hele intake en diagnostiek voor mijn rekening. Maar aan het einde van de rit was er geen baan voor mij beschikbaar. Of daar inderdaad geen geld voor was, betwijfel ik. Volgens mijn begeleider was het een beslissing op directieniveau. Mijn functie is weer opgevuld door een nieuwe jonge orthopedagoog middels een werkervaringsovereenkomst. Al drie jaar achter elkaar is de functie op die manier ingevuld.’

Aan aanbod namelijk geen gebrek. Een andere afgestudeerde orthopedagoog vertelt dat ze zich momenteel gratis aanbiedt om werkervaring op te doen. Ze studeerde vijf jaar geleden af, maar zonder de zogenoemde diagnostische aantekening, een extra diploma dat vereist is om diagnoses te mogen te stellen. Ze biedt zich gratis aan GGZ-instellingen aan, maar krijgt steevast ‘nee’ te horen.

‘Het kost me moeite om mezelf als gratis kracht aan te bieden, omdat ik een diploma bezit en omdat ik al eerder werkervaring heb opgedaan. Bovendien ben ik nu 27 jaar, in bezit van een koopwoning en daarvoor dus financieel verantwoordelijk. Ik kan het me niet veroorloven om een jaar gratis te werken. Maar eigenlijk zal ik wel moeten, omdat ik zonder diagnostische aantekening niet verder kom op de carrièreladder.’

Teruggefloten

Carlijn weet uiteindelijk door stug door solliciteren een baan als orthopedagoog in Rotterdam te vinden. Daarnaast werkt ze als junior-docent aan de universiteit. Aan nieuwe studenten vertelt ze tijdens de Open Dagen naar eigen zeggen een eerlijk verhaal, in tegenstelling tot de opleiding zelf. ‘De kans op werk passend bij je opleidingsniveau is miniem. De meeste vriendinnen waar ik mee ben afgestudeerd zaten twee jaar na hun opleiding nog vast in werkervaringsplekken of hebben noodgedwongen een baan ver onder hun niveau geaccepteerd. Maar ik werd hierop teruggefloten door de universiteit. Ik moest vooral de positieve kanten van de opleiding belichten’.

Oproep

We horen het vaker: opleidingen zijn niet eerlijk over de kans op werk na het afstuderen. We zijn dit nader aan het onderzoeken en nodigen deskundigen op dit gebied uit om contact met ons op te nemen. Je kunt de redactie benaderen via: tip insturen

We hebben verschillende malen geprobeerd contact op te nemen met de programmaleiding van het jeugdteam Oostzaan/Wormerland, maar tevergeefs. Ook de afdeling communicatie van koepelorganisatie Spirit bleek onbereikbaar.

Lees meer over

Werk en inkomen Uitbuiting starters en stagiairs
Verkenning Research Opnames Uitzending

290 tips

ontvangen

Ervaringsdeskundigen

gezocht

Dit artikel is geschreven door:

Niels van Nimwegen

Deel dit artikel

Meer artikelen in dit onderzoek

Toon meer

Meer weten?

Voor veel pas afgestudeerden liggen de banen niet voor het opscheppen en kunnen werkgevers kiezen uit een overvloed aan werkgrage sollicitanten. Wat voor gevolgen heeft dit voor afgestudeerden? En ...
Alles over dit onderzoek