‘Je moeder vroeg om een glas water maar dat hoort niet in mijn takenpakket’

maandag 17 september 2018 Leestijd: 3 min.

Oudere vrouw thuis / ANP Foto

Karlijn Vernooij

Redacteur

karlijn.vernooij@kro-ncrv.nl

maandag 17 september 2018 Leestijd: 3 min.

Even een broodje eten als je trekt hebt. Of een glas water voor de dorst. Het lijkt zo simpel, maar niet als je ouder wordt en dement. Honger- en dorstprikkels verdwijnen. En dat lekkere broodje dat op het aanrecht ligt, ben je al tien keer vergeten vandaag. Net als dat glas water. Gelukkig komt de thuiszorg dagelijks langs voor de kousen, de medicatie, en andere persoonlijke verzorging. Kan hij of zij meteen ook het eten aanreiken en erop toezien dat het ook wordt opgegeten. Maar zó werkt het lang niet altijd, ontdekken wij in ons onderzoek Ondervoeding. Wij ontvingen tal van tips over kwetsbare ouderen met thuiszorg die problemen hebben met eten en drinken en daar onvoldoende hulp bij krijgen.

Hulp bij de maaltijd is opgeknipt in drie wetten en zelfs voor wijkverpleegkundigen is het nu vaak moeilijk om de hulp bij de maaltijd op de juiste manier te organiseren. ‘Het loopt, omdat ik de regels ontloop,’ laat een wijkverpleegkundige uit de omgeving Utrecht ons weten. ‘We worden van het kastje naar de muur gestuurd en de cliënt is daar de dupe van,’ schrijft een ander. ‘Het klaarmaken van het eten is het probleem vaak niet. Even een maaltijd opwarmen of een boterham smeren is snel gepiept. Maar erbij blijven tot het op is, dat is echt een heikel punt. We kunnen dat als wijkverpleging niet declareren. Met als gevolg dat je het eten de volgende dag onaangeroerd op het aanrecht ziet staan.’

lees ook: 'Als iemand met dementie vergeet te eten, wie moet dan de voeding verzorgen?' dinsdag 11 september

Weg na de eerste hap

En dat raakt ook precies de kern van het verhaal van onze eerste tipgever Henk (77) uit Rotterdam. Zijn zus Helinda schrijft ons uit een gevoel van onmacht en verbijstering.  ‘Mijn broer is een jaar geleden gediagnosticeerd met de ziekte van Alzheimer. Hij is alleenwonend, heeft geen kinderen en geen contact met zijn buren. Door de dementie vergeet mijn broer simpelweg te eten en te drinken en hier gaat het mis.’  Want ook bij haar boer wordt het eten wél neergezet, maar wordt er níet op toegezien dat het ook opgegeten wordt. ‘Als ik ‘s middags bij hem kom, staat zijn ontbijt er nog. Op de eerste hap na.  Nu heb ik verschillende malen aan de zorgmedewerkers gevraagd bij hem te blijven tot hij zijn maaltijden en drinken op heeft.  Maar, daar zouden ze geen toestemming voor hebben.’

Het is vreselijk om als dochter toe te moeten kijken.Rosemarie, tipgever

 'Glas water hoort niet in mijn takenpakket.'

Het verhaal van Henk staat niet op zich. Bezorgde familieleden en mantelzorgers nemen contact met ons op. Zo schrijft Rosemarie: ‘Mijn moeder met Alzheimer heeft heel lang alleen thuis gewoond. Ik ben zelf enig kind. En met een baan en drie kinderen kon ik niet elke dag, lange tijd, bij haar zijn. De zorgverleners doen wat ze kunnen. Maar zij hebben geen extra tijd om goed te monitoren of iets wél of niet gegeten wordt.’ Rosemarie schrijft hoe vreselijk het is om dan als dochter toe te moeten kijken. ‘Zéker als dan in het schriftje staat:  “Je moeder vroeg een glas water maar dat hoort niet in mijn takenpakket.”  Tenenkrommend pijnlijk.’  We krijgen ook reacties van familieleden waar de thuiszorg zich wél met de maaltijden bemoeit. Maar ook dit geeft problemen. Zoals bij de dementerende moeder van tipgever Enid. ‘Door haar ziekte heeft mijn moeder geen zicht op goede, gezonde en volwaardige voeding.  En omdat het netwerk van vrienden en familie van mijn moeder zeer beperkt is, is zij aangewezen op kant-en-klaarmaaltijden. Het is voor mij heel onduidelijk hoeveel ze opeet. Ondanks de hulp bij het opstarten door de thuiszorg.’ 

Ze viel een week later uit de traplift, verward en verzwakt als ze was. Ze is niet meer thuisgekomen.Maartje, tipgever

Thuiszorg moest ermee stoppen

Ook tipgever Maartje reageert op ons onderzoek. Al is het hoofdpijndossier “maaltijdondersteuning” voor haar inmiddels gesloten. ‘Mijn moeder is geruime tijd overleden, maar ik kan me nog goed het moment herinneren dat de thuiszorg aankondigde te moeten stoppen met de maaltijdondersteuning. Op last van de zorgverzekeraar. Ze hadden het lang volgehouden om het oogluikend toe te staan, maar er was geen ruimte meer. Dit terwijl mijn moeder niet wist hoe de magnetron werkte. En ook niet meer in staat was om zelf bij te houden of ze gegeten had.’ Maartje, die zelf 120 kilometer verderop woont, neemt de mantelzorg op zich. Tot ze zelf ziek wordt. ‘Rond de paasdagen heb ik toen voor ruim driehonderd euro vervangende thuiszorg moeten inkopen. Op een maandinkomen van 900 euro. Het vervolg is mijn moeder “bespaard” gebleven. Ze viel een week later uit de traplift, verward en verzwakt als ze was, en werd opgenomen in het ziekenhuis. Ze is niet meer thuisgekomen.’

Lees meer over

Gezondheid en zorg Ondervoeding
Verkenning Research Opnames Uitzending

Ondervoeding

Research

Volgens de stuurgroep Ondervoeding is 30 tot 40% van de ouderen met thuiszorg ondervoed in Nederland. Het is een groeiend probleem. Hulp bij eten en drinken blijkt heel lastig te regelen. Wijkverpleegkundigen en familie slaan alarm.

Deel jouw ervaring 15 andere artikelen in onderzoek
Uitzending is geweest op dinsdag 25 september 21:25u, NPO2

96 tips

ontvangen

Dit artikel is geschreven door:

Karlijn Vernooij

Deel dit artikel

Meer artikelen in dit onderzoek

Toon meer

Meer weten?

Oud worden in je eigen omgeving. Terwijl de zorg aan huis geregeld wordt. Ideaal, dacht de overheid een paar jaar geleden. Maar de praktijk blijkt weerbarstiger. Een grote groep kwetsbare ouderen ...
Alles over dit onderzoek