Gezondheid en zorg / Crisis in het ziekenhuis

‘Investeer in de arbeidsomstandigheden en het werkplezier van verpleegkundigen.’

donderdag 22 november 2018 Leestijd: 2 min.

Pauline Meurs is hoogleraar Bestuur van de Gezondheidszorg / De Monitor

Nina van Nieuwkoop

Redactie

donderdag 22 november 2018 Leestijd: 2 min.

Voor ons onderzoek Crisis in het ziekenhuis ontvangen we veel tips van gespecialiseerd verpleegkundigen. Ze vertellen ons over de hoge werkdruk, lange wachtlijsten voor patiënten en over de zorgen over de kwaliteit en veiligheid in de zorg. Wij zijn benieuwd hoe het zover heeft kunnen komen.

We komen in contact met Pauline Meurs, hoogleraar Bestuur van de Gezondheidszorg aan de Erasmus Universiteit in Rotterdam. Volgens haar heeft een aantal factoren een rol gespeeld in het tekort aan verpleegkundigen in het algemeen.

lees ook: Hoogleraar Intensive Care geneeskunde: ‘Het is nog wel veilige zorg, maar verpleegkundigen lopen op hun tenen.’ maandag 19 november

‘Een aantal jaar geleden moest er enorm bezuinigd worden in de gezondheidszorg. Als we kijken naar de budgetten van ziekenhuizen is het grootste gedeelte bestemd voor personeelskosten. Als bezuinigingen nodig zijn, is het korten op personeelskosten één van de eerste maatregelen’, vertelt Meurs.

Ze vervolgt: ‘Waar dan vervolgens extra op bezuinigd wordt, is het opleiden en het begeleiden op de werkplek. Als er minder mensen beschikbaar zijn om het werk te doen, is er te weinig tijd om collega’s die in opleiding zijn goed te begeleiden. Bovendien gaan ook minder verpleegkundigen een gespecialiseerde opleiding volgen. Ze kunnen namelijk niet gemist worden op de afdeling, en bovendien wordt er ook op het opleidingsbudget bezuinigd.’

‘Verpleegkundige is een vak’

Ook vindt Meurs dat er te weinig aandacht is geweest voor het verpleegkundig beroep. Verpleegkunde is een vak volgens Meurs, niet alleen een functie die afhankelijk van de middelen geschrapt kan worden. ‘Daar maak ik me zorgen over. Er zijn heel veel verpleegkundigen die het beroep verlaten. Maar instellingen weten eigenlijk te weinig over de vertrekredenen van hun medewerkers,’ vertelt ze. Ze vat kort samen: ‘Er zijn de afgelopen jaren minder mensen opgeleid en meer mensen vertrokken. En op het moment dat het weer een beetje goed gaat, is er een tekort. En nu wordt alles uit de kast gehaald om meer mensen aan te trekken.’

lees ook: De acht voorwaarden voor verpleegkundigen om plezier in het werk te houden zondag 18 november  

‘Investeer in je mensen’

Meurs vindt het daarom noodzakelijk dat ziekenhuizen in hun begroting meer rekening houden met het opleiden van nieuwe verpleegkundigen en het bijscholen van verpleegkundigen. ‘In de begroting moet meer worden ingezet op de opleidingen. En eigenlijk zou er op het moment van schaarste meer moeten worden opgeleid. Dat is natuurlijk contra-intuïtief, maar een paar jaar later heb je die mensen hard nodig zoals nu weer blijkt. Dit is een gezamenlijke verantwoordelijkheid van de sector en de opleidingen,’ aldus Meurs.

‘Doe iets aan de arbeidsomstandigheden’

Toch vindt ze het inzetten op opleidingen niet de enige oplossing. ‘We zien dat er veel wordt geïnvesteerd in allerlei programma’s om meer mensen naar de zorg te krijgen. Maar eerlijk is eerlijk, als we niet investeren in de verpleegkundigen die nu al in dienst zijn, dan hebben we over een paar jaar weer hetzelfde probleem,’ vertelt de hoogleraar.

Versterk de positie van verpleegkundigen

Haar pleidooi richt zich daarom ook op het investeren in de huidige medewerkers. Meurs: ‘Er moet meer aandacht, meer geld, meer onderzoek en meer kennis naar het verpleegkundig beroep. En instellingen moeten meer inzetten op arbeidsomstandigheden. Dat is nu heel cruciaal. Zorg dat de verpleegkundigen blijven. Denk bijvoorbeeld aan meer begeleiding on the job en misschien meer flexibiliteit in uren. Kijk eens goed naar de werkzaamheden die ze verrichten. Waar worden ze blij van? Waar hebben ze last van?’

Ondanks haar zorgen over het tekort aan verpleegkundigen ziet Meurs de toekomst positief in. Ze ziet nu al een verandering ten opzichte van een aantal jaar geleden. Ze sluit af: ‘Verpleegkundigen manifesteren zich veel sterker als beroepsgroep. Ze zijn meer in het vizier en laten zich goed horen. Ik hoop echt dat dat doorzet.’

Wil jij op de hoogte blijven van dit onderzoek? Meld je dan hier aan voor de nieuwsbrief.

Uitzending De Monitor

Ziekenhuizen kampen met een tekort aan verpleegkundigen. Met alle gevolgen van dien: operaties worden uitgesteld en de werkdruk neemt toe. Hoe zijn deze tekorten ontstaan? Is opleiden de oplossing? Kijk dinsdagavond 27 november, 21:25 uur op NPO2.

 

Dit artikel is geschreven door:

Nina van Nieuwkoop

Deel dit artikel

Meer artikelen in dit onderzoek

Meer weten?

Na twee uitzendingen over de personeelstekorten gaan we nu de problemen bij de uitwisseling van patiëntengegevens onderzoeken.
Alles over dit onderzoek