Onderwijs / Onderwijs

Inspectie over democratische school: ‘Geen op leren gerichte cultuur’

maandag 12 februari 2018 Leestijd: 4 min.

Slechts 18 weken na positief inspectierapport oordeelt diezelfde inspectie zeer negatief. Hoe kan dat? / ANP

Sietze van Loosdregt

Redacteur

maandag 12 februari 2018 Leestijd: 4 min.

De particuliere democratische school Nova Vita in Maastricht heeft een buitengewoon negatief oordeel van de onderwijsinspectie ontvangen. Na een onaangekondigd bezoek oordeelde de onderwijsinspectie ‘dat er op de onderzoeksdag niet echt van een op leren gerichte cultuur sprake was’.

Vier maanden eerder beoordeelde diezelfde inspectie na een vooraf aangekondigde inspectie de school nog op alle punten positief. Hoe kan dat? Eerder berichten we in ons onderzoek over particulier onderwijs over democratische scholen en de rol van de schoolinspectie. 

Het is 30 mei 2017 als de inspectie de school bezoekt voor een reguliere tweejaarlijkse inspectie. Zo’n bezoek wordt vooraf aangekondigd, wat scholen in de gelegenheid stelt om het voor te bereiden. ‘De Inspectie van het Onderwijs is van oordeel dat de kwaliteit van het onderwijs op Nova Vita voldoet aan de voor het primair onderwijs vastgestelde minimumnormen. Het antwoord op alle onderzoeksvragen is positief. De Inspectie van het Onderwijs heeft op dit moment geen reden om het toezicht te intensiveren.’ Goed nieuws dus voor Nova Vita. 

Signalen

Na dit bezoek ontvangt de inspectie echter signalen die ‘aanleiding gaven om opnieuw onderzoek te doen.’ Dit maal kiest de inspectie voor een onaangekondigd bezoek. ‘Dit had te maken met de inhoud en de omvang van de signalen die van dien aard zijn dat deze het best onderzocht konden worden zonder de school hier van te voren over in kennis te stellen.’

lees ook: Voldoen ‘veredelde speeltuinen’ nu wel aan leerplicht? dinsdag 05 december

Het is 2 oktober 2017 als de inspectie onaangekondigd bij Nova Vita op de stoep staat. We zijn dan achttien weken verder. De inspectie is nu ineens een stuk minder positief. Op vrijwel alle punten die de inspectie dan onderzoekt is het oordeel negatief. Maar de school veegt de kritiek punt voor punt van tafel. Het rapport geeft inzicht in het reilen en zeilen op deze democratische school. 

Onderwijsloopbaan

Een van de belangrijkste punten is het vervolgonderwijs. De inspectie zegt niet vast te kunnen stellen of ‘het leerstofaanbod voor de bovenbouw leerlingen in staat stelt hun onderwijsloopbaan voort te zetten in het vervolgonderwijs op een niveau dat van de leerling verwacht mag worden’. De school reageert door de inspectie erop te wijzen dat volgens de regels voor particuliere scholen ‘leerlingen een onderwijsprogramma moeten kunnen volgen dat hun voorbereidt op vervolgonderwijs dat bij hun past en dat door de leerling wordt nagestreefd. Er is dus geen verplichting tot het verrichten van leeractiviteiten, de mogelijkheid moet er zijn.’

‘Er is geen verplichting tot het verrichten van leeractiviteiten, de mogelijkheid moet er zijn.’Nova Vita, Maastricht

Aanwezigheid

Ook op de afwezigheid van enkele leerlingen heeft de inspectie opmerkingen. Enkele leerlingen waren ‘zonder opgave van reden afwezig’, schrijft de inspectie. Leerlingen op Nova Vita moeten voor 11 uur ’s ochtends binnen zijn en tenminste 7 uur per schooldag aanwezig zijn volgens de regels van de school. ‘De school zegt dit bij te houden. Leerlingen doen dit in de praktijk veelal zelf omdat zij hun binnenkomst en vertrek registreren.’

Op basis van deze bevindingen concludeert de inspectie dat het onderwijs er onvoldoende op gericht is ‘dat zoveel mogelijk leerlingen in beginsel bij het bereiken van de leeftijd van twaalf jaar, de kerndoelen hebben bereikt.’ De school wijst erop dat leerlingen op Nova Vita ruimte hebben voor zelf in te vullen vrije dagen. ‘Nova Vita wist – zoals op elke dag – ook op de onderzoeksdag dat en/of waarom sommige leerlingen (nog) afwezig waren.’

Bemiddelingskring

Op de democratische school is een bemiddelingskring. De inspectie: ‘In principe wordt binnen deze kring bemiddeld tussen de ruziënde personen, maar er kan ook een sanctie worden uitgesproken.’ De inspectie heeft van leerlingen begrepen dat hierbij – tegen de afspraken in – niet altijd een volwassene aanwezig is. De school stelt dat er wel degelijk altijd een volwassene aanwezig is bij de kring, en dat er ‘geen sancties’ worden uitgesproken. ‘Soms kan een leerling afspreken dat hij/zij iets zal doen om het weer goed te maken. Dat is geen opgelegde sanctie, dat is een zelf afgesproken tegenprestatie.’

Leraar afwezig

De inspectie heeft voor het voortgezet onderwijs ‘niet kunnen vaststellen in welke mate leraren lessen verzorgen.’  Het ontbreekt volgens de inspectie aan de registratie hiervan. ‘Behalve leraren zijn er daarnaast ‘vaste begeleiders’ die meerdere dagdelen leerlingen begeleiden en coachen. Geen van deze begeleiders beschikt over een bevoegdheid voor voortgezet onderwijs. Nova Vita kan niet aantonen dat er tijdens de schooltijden altijd tenminste één bevoegde leraar voor voortgezet onderwijs aanwezig is voor didactische instructie, ondersteuning en begeleiding.’

Ook dit punt weerlegt de school. ‘De verplichte aanwezigheid tijdens schooltijden van een bevoegde docent voortgezet onderwijs kunnen wij niet terugvinden in de wet noch in het toezichtkader 2017. Er is elke dag in elk geval enige tijd een docent voortgezet onderwijs aanwezig.’

lees ook: De grootste verschillen tussen ‘streng’ regulier en 'vrij' particulier onderwijs dinsdag 09 januari

Zeer verbaasd

De school onderschrijft de conclusies van de inspectie op geen enkel punt, en is ‘zeer verbaasd over deze handelwijze van de inspectie’. Volgens de school behoort de inspectie geen individuele klachten over scholen te behandelen. Bovendien is de school niet blij met ‘de toonzetting van het bezoek. De indruk ontstond dat er niet onbevooroordeeld werd gekeken en de vragen kwamen nogal suggestief over – ook bij de leerlingen waarmee werd gesproken. Ze zeiden dat het wel een verhoor leek.’ De school zegt verbaasd te zijn hierover omdat dit niet is ‘wat wij gewend zijn in de samenwerking met de inspectie en tijdens eerdere inspectiebezoeken.’

Achttien weken later

Terug naar onze vraag: Hoe kan het dat de inspectie achttien weken na een positieve beoordeling van een school, met zo’n negatief rapport komt? Heeft het wellicht te maken met het feit dat de eerste inspectie vooraf werd aangekondigd zodat de school alles goed kon voorbereiden? Nee, stelt woordvoerder Jan-Willem Swane van de onderwijsinspectie. ‘Inspecteurs houden er rekening mee dat de school extra haar best doet als we aangekondigd komen. Daarom betrekken ze ook informatie uit verschillende bronnen: resultaten, documenten, gesprekken met leraren, leerlingen, etcetera.’ Bovendien is volgens Swane bij het tweede, onaangekondigde, bezoek ‘niet naar voren gekomen dat er op 30 mei informatie gemist was.’ 

Als de inspectie, aangekondigd of niet, inderdaad tijdens beide inspecties een goed beeld heeft gekregen van het onderwijs op Nova Vita blijft er nog maar één conclusie over: de kwaliteit van het onderwijs op Nova Vita is in achttien weken tijd drastisch achteruit gegaan.  Volgens Swane heeft de school ‘een verklaring gegeven voor de achteruitgang.’ Wat die verklaring was wil de inspectie niet zeggen, maar dat is voor de conclusies van het inspectierapport volgens Swane ook niet van belang.

Op 15 januari kreeg de school opnieuw – aangekondigd – bezoek van de inspectie. Tot die tijd kreeg de school de tijd om de geconstateerde tekortkomingen te herstellen. Wat de uitkomst daarvan is, is nog onbekend. Zodra dat bekend is, zullen we daar ook over berichten.

Kijk onze uitzending over de vrijheid van particuliere scholen hier terug.

 

Onderwijs / Onderwijs

Weet jij meer?

Heb je tips over dit onderwerp? Stuur mij dan een mail!
Deel jouw ervaring

Sietze van Loosdregt

Redacteur

Deel jouw ervaring

Dit artikel is geschreven door:

Sietze van Loosdregt Redacteur

Sietze van Loosdregt komt van het platteland. En dat zie je terug zijn werk. Zo maakte hij voor De Monitor uitzendingen over megastallen, de Q-koorts en windmolens. Maar ook over sociaal maatschappelijke thema’s als het onderwijs en de sociale dienst. Hij begon zijn werk in Hilversum bij het actualiteitenprogramma Netwerk, en werkte daarna onder meer voor de discussieprogramma’s Rondom 10 en Debat op 2.

Lees verder
@sietze_1

Deel dit artikel

Meer artikelen in dit onderzoek

Meer weten?

Steeds meer kinderen met fysieke- of psychische problemen, zoals autisme en hoogbegaafdheid, krijgen een vrijstelling van de leerplicht. Dat betekent als kinderen niet leerbaar zijn. Maar het schijnt ook te worden afgegeven als scholen niet meer weten wat ze met een kind aan moeten en dus 'handelingsverlegen' zijn. Wij onderzoeken wat de gevolgen zijn voor ouders en kinderen die niet meer naar school gaan. 

Alles over dit onderzoek