In Noorwegen wordt tot 13 jaar niet geselecteerd op talent: ‘Er wordt gespeeld’

maandag 25 februari 2019 Leestijd: 4 min.

Kristin Jonvik / eigen foto

Karlijn Vernooij

Redacteur

karlijn.vernooij@kro-ncrv.nl

maandag 25 februari 2019 Leestijd: 4 min.

‘Pure sportiviteit boven geld’, dat is het geheim van wintersportkampioen Noorwegen lees ik in de Volkskrant. Het land haalde 39 plakken op de Spelen in Pyeongchang vorig jaar en dat zou komen doordat ze kinderen zo lang mogelijk laten spelen; winnen is iets voor later. Het verhaal sluit aan bij ons onderzoek Sportregime, over de drukke sportprogramma’s van jonge kinderen en de prestatiecultuur in de Nederlandse jeugdsport.

We komen in contact met de Noorse sportdiëtist en doctor in sportvoeding Kristin Jonvik, als onderzoeker ook verbonden aan het Bijzonder Lectoraat Sport en Voeding aan de Hogeschool van Arnhem en Nijmegen (HAN). ‘Dit is een discussie die ik met mijn Nederlandse collega’s veel heb gevoerd bij de koffieautomaat’, vertelt ze als we haar bellen in Oslo. ‘Ik ben van origine Noors en daarmee opgegroeid en opgevoed met sporten als recreatie en als manier om van de natuur te genieten. Heel anders dan in Nederland heb ik gemerkt, waar het vaak vooral om de prestatie gaat, om winnen, om sneller en beter te zijn.’

Elke zondag met de familie langlaufen

Het leidt er in ieder geval toe dat de Noorse jeugd massaal aan sport doet. De Volkskrant meldt dat volgens de laatste tellingen 93 procent van de kinderen actief is. Dit terwijl er in Nederland zorgen zijn over het aantal kinderen dat te weinig beweegt, omdat ze steeds minder buiten spelen en steeds meer op hun tablet zitten of televisie kijken. Nederlandse kinderen zijn daardoor steeds minder motorisch vaardig en lopen eerder sportblessures op blijkt uit onderzoek. Jonvik vertelt hoe zij vanaf haar derde jaar elke zondag met haar ouders mee ging langlaufen. ‘Dat is in Noorwegen heel gebruikelijk. Elke week. Tot de pubertijd als je geen zin meer hebt om achter je ouders aan te langlaufen.’

Noorse lijfspreuk is Friluftsliv

De Noren hebben er zelfs een woord voor vertelt Jonvik, of eigenlijk is het meer een motto. ‘Wij noemen het Friluftsliv, en dat betekent letterlijk ‘buitenleven’. Het zit diepgeworteld in de Noorse volksaard en het gaat erom dat je succes of geluk ervaart door buiten te zijn. Het is hier erg ‘in’ om van de natuur te houden.’ Daarnaast speelt ook de ‘Jante-wet’ een grote rol als het gaat om de Noorse sportmentaliteit. De wet is een gedragscode die geldt voor alle Noren met als grondgedachte dat je niet mag denken dat je beter bent dan anderen. Volgens Jonvik is hier op dit moment veel discussie over. ‘Waarom zou je niet mogen laten zien wat je kunt? Persoonlijk ben ik daar wel meer Nederlands in geworden, het is ook gewoon fijn om jezelf te kunnen bewijzen en te kunnen zeggen dat je ergens goed in bent.’ Maar, zegt Jonvik, dat zou niet de focus moeten zijn voor jonge kinderen, dat komt later wel als je volwassen bent.’

Tot 13 jaar wordt er niet geselecteerd

Tot 13 jaar wordt er in Noorwegen niet geselecteerd op talent. Dat betekent dat er in het hele land bij geen enkele club klassementen of ranglijsten worden opgemaakt, er geen kampioenen zijn, en ook geen verliezers. Er wordt gespeeld. ‘Het zijn geschreven en ongeschreven regels die bepalen dat alle kinderen in een bepaalde leeftijdscategorie net zoveel speeltijd en dezelfde oefeningen krijgen. Ongeacht hoe goed of slecht je bent. Het gaat zelfs zo ver dat kinderen met langlaufen geen dure wax mogen gebruiken. Om te voorkomen dat kinderen met rijke ouders daar voordeel uit zouden kunnen halen ten opzichte van anderen’ vertelt Jonvik. Zelf bleek zij te beschikken over een talent voor voetbal. ‘ Dat was wel grappig ja want daar kom je dan achter als je een jaar of 15, 16 bent, terwijl ik ben begonnen op mijn 7e. In Nederland word je op die leeftijd tegenwoordig al bijna gescout. Maar hier speelt niveauverschil geen enkele rol tot je 13 jaar bent.’ Dat heeft volgens haar trouwens ook een keerzijde. ‘Er is weinig ruimte om kinderen die daar behoefte aan hebben extra te stimuleren. Heel soms gebeurt het dat de beste meisjes meespelen met de jongens, of dat je in een hogere leeftijdscategorie wordt geplaatst. Maar dat gebeurt niet structureel.’

Naast voetbal en langlaufen ook nog atletiek 

In Nederland worden in bepaalde sporten kinderen met 8 jaar al geselecteerd, of gescout door profclubs. Jonvik vindt dat extreem jong en vraagt zich af of dat wel gezond is. ‘Als je je al heel vroeg specialiseert in één bepaalde sport, en heel specifiek traint om daarin bepaalde doelen te halen, dan ontwikkel je je niet breed genoeg en ben je gevoeliger voor blessures.’ Volgens haar is het in Noorwegen dan ook heel gebruikelijk om op jonge leeftijd meerdere sporten te beoefenen. ‘Zelf deed ik op jonge leeftijd naast voetbal en langlaufen ook nog aan atletiek.’  Toch is het volgens haar niet alleen maar slecht wat we in Nederland doen. ‘In het begin dacht ik wel: wat is dit? Maar inmiddels kan ik ook zien dat de talentselectie in Nederland van hoge kwaliteit is. Er wordt naast de prestaties ook veel meer naar de ontwikkeling van kinderen gekeken.’

lees ook: Sportpedagoog: ‘Er is een flinke cultuurverandering nodig in de jeugdsport’ maandag 18 februari

Ook in Nederland experimenten met ‘Noorse methode’

Volgens een aantal deskundigen die we spreken is er in Nederland een cultuuromslag nodig in de jeugdsport. ‘Het draait nu allemaal om winnen, al bij hele jonge kinderen. De meeste kinderen willen vooral plezier hebben. Maar één vierde van de kinderen geeft aan dat ze wedstrijden willen winnen.’ Zegt sportpedagoog Nicolette Schipper van Veldhoven. Zij wil het kindperspectief in de sport weer centraal stellen. Toch wordt er op verschillende hockey- en voetbalclubs al geëxperimenteerd met  een aanpak die veel weg heeft van de befaamde ‘Noorse methode’, waarbij kinderen tot een bepaalde leeftijd niet geselecteerd worden op niveau. Jonvik betwijfelt of daarmee de beoogde cultuurverandering teweeggebracht kan worden. ‘De reden dat het in Noorwegen zo goed gelukt is, is omdat iedereen het doet, en het van oudsher cultureel bepaald is. Het zit er bij ons echt heel diep in.’

Nieuwsbrief

Wil je op de hoogte blijven van ons onderzoek? Meld je dan hier aan voor onze nieuwsbrief. Dan stuur ik je elke twee weken de laatste artikelen.

Lees meer over

Jeugd en onderwijs Sportregime
Verkenning Research Opnames Uitzending

Sportregime

Verkenning

Deel jouw ervaring 15 andere artikelen in onderzoek
Uitzending is geweest op zondag 24 maart 22:40u, NPO2

97 tips

ontvangen

Jeugd en onderwijs / Sportregime

Reageren?

Ben jij zelf ouder en ervaar jij de ‘maatschappelijke’ druk van (teveel) trainen voor je kind(eren)? Heeft jouw kind zijn of haar zin in de sport erdoor verloren? Of heeft jouw kind hierdoor zelfs al een blessure opgelopen? Ook als jouw kind juist ontzetten veel plezier heeft in het sporten en zelf niet van het veld of uit de turnhal is te slaan, zijn we benieuwd naar jouw verhaal!
Deel jouw ervaring

Anna Gimbrère

Presentator

Deel jouw ervaring

Dit artikel is geschreven door:

Karlijn Vernooij

Deel dit artikel

Meer artikelen in dit onderzoek

Toon meer

Meer weten?

Nederland wil als sportland bij de top 10 van beste sportlanden in de wereld horen. Dan is het van groot belang om zoveel mogelijk kinderen enthousiast te maken voor sport. Maar hoe zorg je dat he...
Alles over dit onderzoek