Onderzoek Leegloop in de sociale advocatuur

In Enschede houdt de laatste specialist er mee op

zondag 19 januari 2020 Leestijd: 3 min.

Advocaten protesteren tegen bezuinigingen / ANP

Thijs Boelens

Verslaggever

Thijs.boelens@kro-ncrv.nl

zondag 19 januari 2020 Leestijd: 3 min.

 

Petra Gerritsen is advocaat, gespecialiseerd in het sociaal zekerheidsrecht. En ze houdt er na dertig jaar mee op. En daarmee is er in Enschede geen advocaat meer te vinden die zo gespecialiseerd is op het gebied van het sociaal zekerheidsrecht, waar mensen die uitkeringsproblemen hebben terecht kunnen voor een gesubsidieerde advocaat. Voor mensen met een kleine beurs en een rechtszaak in het verschiet slecht nieuws, zegt ze. We spreken met de advocaat naar aanleiding van onze eerdere artikelen over de problemen binnen de sociale advocatuur.

‘Dertig jaar heb ik rechtsbijstand verleend aan kwetsbare groepen in onze maatschappij. Maar ik wil het op deze manier niet meer. De vergoedingen zijn veel te laag waardoor ik onmogelijk goed werk kan leveren en een praktijk kan voeren. Ik heb al radicaal gesneden in de bedrijfsvoering: ik heb ondersteunend personeel moeten laten gaan en ik heb een goedkoper kantoor betrokken. Daarnaast worden de zaken steeds complexer en ik zie dat de afstand tussen burger en overheid steeds groter wordt. Dat leidt tot besluiten die vergaande gevolgen hebben voor uitkeringsgerechtigden, omdat onbedoelde fouten in het doorgeven van informatie veel te laat worden opgemerkt. Dat leidt, vooral in bijstandszaken, tot hoge vorderingen, omdat dan het recht op uitkering over een lange periode kan worden teruggevorderd. Gemeenten gaan er naar mijn idee te vaak met de botte bijl in, vooral in bijstandszaken waar fraude wordt vermoed. Er wordt geen maatwerk geleverd, waarbij rekening wordt gehouden met de persoonlijke omstandigheden van de mensen waar het om gaat. Ik ben wat dat betreft moegestreden.’

lees ook: Noodgedwongen zonder advocaat naar de rechtbank: 'Je staat met 10-0 achter' woensdag 15 januari

‘Niemand wil mijn praktijk overnemen.’

‘Ik ben bezig mijn praktijk over te doen. Maar er is geen hond meer die in de sociale advocatuur aan het werk wil. Ik heb de hele praktijk in de aanbieding. Dat is best bijzonder, je kan er als beginnend advocaat zo instappen. Ik heb welgeteld twee reacties gehad. Twee! Een van de twee is langs geweest, maar toen die in de gaten kreeg wat de uren zijn die je moet draaien, de complexiteit van de zaken is, en wat je daar uiteindelijk aan over houdt, haakte die af. Als ik weg ben, is er eigenlijk in Enschede geen advocaat meer die gespecialiseerd is in het bijstaan van specifiek deze groep uitkeringsgerechtigden en dat is een zorgelijke ontwikkeling.’

Nationale Ombudsman: steeds moeilijker om je recht te halen

De Nationale Ombudsman, Reinier van Zutphen, is bezig met een groot onderzoek naar de toegankelijkheid van het recht. Hij deelt de zorgen van Petra Gerritsen en ziet dat de het moeilijker wordt om toegang tot het recht te krijgen. Hij schrijft aan De Monitor: ‘De overheid neemt veel beslissingen die grote straf- of bestuursrechtelijke gevolgen voor burgers kunnen hebben. (..) Voor burgers die tegen een bepaalde beslissing oplopen of te maken krijgen met zo'n procedure, is het steeds moeilijker hun recht te halen. Het is belangrijk dat burgers de mogelijkheid krijgen iets aan die beslissingen te doen en hun rechten te verzilveren. Daarvoor is een laagdrempelige toegang tot recht een belangrijke voorwaarde.’

De Raad voor Rechtsbijstand houdt bij hoeveel advocaten stoppen met de gesubsidieerde rechtsbijstand. In 2018, het laatste peiljaar, stopten 188 advocaten, een daling van 3 procent in vergelijking met 2017.

Toverwoord: zelfredzaamheid

Het toverwoord in de discussie rondom de hervormingen van de sociale advocatuur is zelfredzaamheid. Burgers moeten meer hun zaken zelf regelen, vindt minister Dekker van Rechtsbescherming. Heb je een juridisch probleem, dan moet je zelf in actie komen door bijvoorbeeld een mediator in te schakelen. Wie inziet dat je voor onverwacht hoge advocaatkosten kunt komen te staan, neemt een rechtsbijstandverzekering. Maar deskundigen zien dat niet iedereen daartoe in staat is.  Ook Petra Gerritsen ziet het met lede ogen aan: ‘Er wordt veel zelfredzaamheid van burgers verwacht, maar vaak is die er gewoon niet.  Zeker bij de kwetsbare groepen waar ik mee te maken heb. Ik zie laaggeletterdheid, psychische problematiek of er is sprake van een licht verstandelijke beperking.’

 En juist die mensen zijn vaak de klos als ze in een juridisch conflict komen. ‘Als het gaat om vermeende bijstandsfraude worden disproportionele besluiten genomen,’ zegt Petra Gerritsen. Als je niet in beweging komt, niet de helderheid van geest hebt een advocaat in de arm te nemen, dan worden er voordat je het weet tienduizenden euro’s teruggevorderd. Omdat je voor 500 euro aan spulletjes hebt verkocht op marktplaats, terwijl je een uitkering krijgt. Dat is niet in verhouding. Als iemand een kleine fout maakt, dan moet dat kleine consequenties hebben.’

Petra Gerritsen heeft inmiddels een nieuwe baan. Ze werkt nu bij een organisatie die onder andere gemeenten adviseert op het gebied van bijstandsuitkeringen. 

Oproep 

Zit jij ook in de sociale advocatuur en kan jij het hoofd ook nauwelijks boven water houden? Of heb je een kleine beurs en is het onmogelijk voor jou om een advocaat te vinden? Meld je bij ons via het tipformulier

Lees meer over

Veiligheid en handhaving Geen geld, geen advocaat
Verkenning Research Opnames Uitzending

Geen geld, geen advocaat

Uitzending

De uitzending 'Geen geld, geen advocaat' is te zien op 16 maart op NPO2 om 22.15 uur.

Deel jouw ervaring 14 andere artikelen in onderzoek
Uitzending is geweest op maandag 16 maart 2020 om 22:20  NPO2

96 tips

ontvangen

Dit artikel is geschreven door:

Thijs Boelens Verslaggever
Thijs Boelens is een journalist met een scherpe neus voor maatschappelijke misstanden. Hij beweegt zich makkelijk in verschillende omstandigheden en situaties. Vertrouwen vindt hij een van de belangrijkste elementen in de onderzoeksjournalistiek. Daar valt of staat alles mee. Maar de botte bijl gaat er in als het moet. Ook dat is soms noodzakelijk. Thijs Boelens studeerde geschiedenis in Groningen en werkte daarna voor diverse omroepen en kranten.
Lees verder

Deel dit artikel

Meer artikelen in dit onderzoek

Toon meer

Meer weten?

‘Red de Rechtsbijstand!’ ‘Recht voor iedereen!’ Sociaal advocaten gingen afgelopen tijd in toga de straat op voor behoud van de rechtshulp aan mensen met een kleine beurs. De beroepsgroep staat onder
Alles over dit onderzoek