‘Ik vind uw onderzoek vrij naïef’

woensdag 20 mei 2015 Leestijd: 3 min.

Sociale Dienst tijdlijn graphic /

Daan Jansen

Verslaggever

daan.jansen@kro-ncrv.nl

woensdag 20 mei 2015 Leestijd: 3 min.

Wederom een goed gevulde mailbox na onze finale-uitzending over de sociale dienst. Veel mensen die inhaken op de verhalen die we hebben gebracht. Soms nieuwe invalshoeken, maar ook tegenstrijdige kritiek.

Zo lezen we in een reactie op onze site van iemand die zegt een oud-medewerker van de afdeling ‘Terugvordering, verhaal en fraude’ van de sociale dienst te zijn geweest. Deze voormalig ambtenaar trekt een kritische conclusie over ons onderzoek:

'Ik vind uw onderzoek dus vrij naïef van dit onderwerp van uw programma.'

De uitgebreide argumentatie kunt u onder dit artikel bij de reacties lezen, maar de belangrijkste kritiek is dat wij ons richten op uitschieters en dat we eenzijdig te werk gaan:

‘Hierbij wil ik de Sociale Diensten verdedigen. Er zullen uitschieters c.q. vergissingen voorkomen, maar de diensten werken zeer zorgvuldig, omdat ook zij voor de rechter gedaagd worden in geval van onzorgvuldigheid bij terugvordering wegens fraude. Ik zie en hoor bij de uitzendingen over bijstandsfraude dat de programmamaker te veel het gelijk aan de kant van de bijstandsgerechtigde weergeeft.’

De vraag is dus: nemen wij het als programma teveel op voor de bijstandsgerechtigde? Zijn we niet kritisch genoeg? Wij vinden dat we zorgvuldig zijn alvorens wij verhalen uitgebreid op televisie behandelen. Op het moment dat we besluiten om een verhaal te brengen, zijn er al vele kritische vragen gesteld aan de bijstandsgerechtigde en hebben we alle documenten opgevraagd en doorgespit.

Volgens de voormalig medewerker ligt onze focus teveel op de ‘uitschieters’ in plaats van de zaken die wel goed gaan:

‘Ik heb jarenlang als ambtenaar van een Sociale Dienst gewerkt bij de afdeling ‘Terugvordering, verhaal en fraude’ en ik kan u verzekeren dat er wat afgelogen wordt.’

Wij als journalisten leggen vaak, en zeker ook in dit dossier, de nadruk op het smaldeel aan zaken waar mensen ten onrechte hard aangepakt worden. Daar heeft de voormalig ambtenaar gelijk in. De vraag is dan: is dat terecht? Ja, vinden wij. Al is het maar omdat het onze taak is om misstanden aan te kaarten, ongeacht de omvang.

We hebben ook voldoende inhoudelijk argumenten dat het regelmatig fout gaat. Ondanks dat de sociale dienst ongetwijfeld in de meeste gevallen terecht mensen kritisch en soms hard aanpakt, blijkt uit ons onderzoek dat de gevallen die wij binnen krijgen geen incidenten zijn, maar staan voor een breder probleem. Die conclusie trekken wij overigens niet zozeer zelf als wel de wethouders die wij hierover bevraagd hebben. Bovendien begonnen wij ons onderzoek met een onderzoek onder werknemers van de sociale dienst zelf, die ook tot de slotsom komen dat het beleid mensen tot wanhoop kan drijven.

Door de verhalen en de signalen stellen we in onze ogen terecht de vraag: deugt de fraudebestrijding? Want dat fraude bestreden moet worden, zeker als mensen ‘gratis’ geld krijgen van de overheid, is duidelijk. Maar hoeveel ‘collataral damage’ nemen we bij de aanpak van deze echte fraudeurs voor lief? Is het geoorloofd om 10% onterecht hard aan te pakken om de grote vissen te kunnen pakken? Cijfers over deze verhoudingen zijn er overigens niet, maar uit onze peiling onder wethouders blijkt bijvoorbeeld wel dat 45% van hen vindt dat ze vanwege het Haagse beleid onvoldoende onderscheid kunnen maken tussen kleine overtreders en grootschalige fraudeurs.

Bovendien vinden sommige wethouders dat dit beleid een averechts effect heeft. Juist die grote fraudeurs ontspringen de dans omdat iedereen even hard aangepakt moet worden.

Waar de één kritisch is op onze verhalen, krijgen we ook een mailtje binnen van juridisch adviseur Ron van Asperen die onze verhalen onderschrijft. Met enkele opvallende voorbeelden, waaronder deze:

‘Jongeman in de bijstand schaft voor een gering bedrag een oud autootje aan , meldt dit niet , sociale dienst komt er achter en legt hem boete op van 150 euro ondanks het feit dat het niet relevant is voor de bijstandsverlening. Komende vrijdag zitting bij de rechtbank.’

Deze tipgever ziet dus veel problemen ontstaan door de aanpak van de sociale dienst.

‘Mijn conclusie is inmiddels dat de sociale dienst de grootste schuldenveroorzaker is ………’

Of dat de sociale dienst zelf aan te rekenen is of niet dat verschilt per geval. Wat ons betreft genoeg signalen, verhalen en bewijzen dat de aanpak van bijstandsfraude door lijkt te schieten.

Lees meer over

Werk en inkomen Sociale Dienst
Verkenning Research Opnames Uitzending

540 tips

ontvangen

Ervaringsdeskundigen

gezocht

Dit artikel is geschreven door:

Daan Jansen

Deel dit artikel

Meer artikelen in dit onderzoek

Toon meer

Meer weten?

Hoe sociaal is de sociale dienst? Alles wordt gedaan om misbruik te voorkomen en mensen zo snel mogelijk weer aan het werk te helpen. Is dit beleid rechtvaardig? Of zou het alleen moeten gelde...
Alles over dit onderzoek