Werk en inkomen / Tweede kans voor gedetineerden

‘Ik mag mijn kinderen laten zien in welke cel papa woont’

dinsdag 19 februari 2019 Leestijd: 3 min.

Afdelingshoofd Martin Budding, inrichtingswerker Arnold Colijn en Hanna Geuze van Gevangenenzorg Nederland. Alle drie werken ze in De Compagnie. / De Monitor / De Monitor

Alje Kamphuis

Verslaggever

dinsdag 19 februari 2019 Leestijd: 3 min.

Tijdens ons onderzoek Tweede kans voor gedetineerden krijgen we een tip van Arnold Colijn. Hij werkt als inrichtingswerker in De Compagnie, een bijzondere vleugel van de penitentiaire inrichting in Krimpen aan den IJssel. Om te wennen aan een terugkeer in de maatschappij worden de gedetineerden hier in een rustige omgeving intensief voorbereid op werk, wonen en welzijn buiten de poort. Arnold: ‘Hier is de gedetineerde geen nummer meer maar een mens. En het werkt. Het recidivecijfer van de gevangenen die van deze afdeling uitstromen is extreem laag.’

Als ik na de veiligheidscheck de gevangenis in loop wordt er net gelucht. Gevangenen staan in het eerste lentezonnetje, sporten of roken wat. Een keer per dag mogen ze even een uur naar buiten. Hoe anders is dat in De Compagnie in een aparte vleugel van het immense gebouw. Daar zitten veertien gedetineerden, die zich hebben aangemeld voor cursussen, studie en werk. Ze krijgen meer ruimte dan de gedetineerden op andere afdelingen. Celdeuren staan overdag gewoon open. Er is een huiskamer en keuken waar zelf wordt gekookt. En de eigen luchtplaats is de hele dag toegankelijk.

Leven in plaats van overleven

Gedetineerde Martin zit nu vijf maanden in De Compagnie. Martin: ‘Daarvoor zat ik op een gewone afdeling in Alphen aan den Rijn. Ik heb de mensen hier net zo lang geschreven tot ze toehapten. In het andere deel willen de gedetineerden meestal niet vooruit. En kun je in onveilige situaties terechtkomen. Dat kost enorm veel energie. Hier is het leven in plaats van overleven. Mustafa: ‘Ik ben hier sinds Kerst. Op deze afdeling heerst rust en gaat iedereen op een normale manier met elkaar om. Het voelt als thuiskomen.’

Het idee voor De Compagnie ontstond drie jaar geleden en is van Stichting Gevangenenzorg Nederland, die gevangenen en familieleden begeleidt naar een toekomst zonder criminaliteit. De Compagnons, zoals de deelnemers worden genoemd, werken drie hele en twee halve dagen in de gevangenis. Tegelijkertijd wordt het leven na detentie gekneed. Al vroeg komen de gevangenen in contact met een werkgever, zodat er gemotiveerd toegewerkt kan worden naar een baan na de straf. Hanna Geuze van Gevangenenzorg Nederland: ‘Gedetineerden moeten solliciteren naar een plek op de afdeling. Ze behoren een straf van minimaal zes maanden te hebben. Goed gedrag is een belangrijke vereiste. Daarnaast moeten ze arbeidsgeschikt zijn, Nederlands spreken en zich in een groep kunnen handhaven. En bereid zijn om over hun daad en de gevolgen ervan te willen nadenken en praten. Die heeft niet alleen een enorme impact op hunzelf gehad, maar ook op hun slachtoffer, relatie en familie. Echte verandering moet van binnenuit komen.’

Uniek voor Nederland

Vrijwilligers van Gevangenenzorg Nederland spelen een prominente rol in De Compagnie. Iedere gedetineerde heeft een buddy aan zijn zijde, die iedere veertien dagen op de afdeling aanwezig is. Afdelingshoofd Martin Budding: ‘Dat is uniek voor Nederland en was in het begin wel spannend. Er ontstond natuurlijk een hele andere dynamiek. Voor het personeel was het ook wennen. Maar het pakte goed uit.’

Volgens inrichtingswerker Arnold is de sfeer in de Compagnie ook aanmerkelijk rustiger dan in andere gevangenissen. ‘Dat maakt mijn werk veel prettiger. En de gedetineerde gaat er beter uit dan toen hij hier binnenkwam. Dat is mooi.’ De aanpak in De Compagnie lijkt succesvol. Inmiddels hebben 42 gedetineerden het programma doorlopen. Maar liefst 40 ervan hebben een baan. Slechts twee deelnemers gingen opnieuw de fout in.

Een betere start

Gedetineerde Martin moet nog achttien maanden zitten. Daarna wil hij in de bouw aan het werk. Ik mag zijn cel zien. Die hangt vol met foto’s en tekeningen van zijn twee kinderen. Martin: ‘Een groot voordeel hier is dat familie de afdeling mag bezoeken. Ik kan mijn kinderen laten zien waar papa woont en waar hun tekeningen terechtkomen. Ik mag ook met ze skypen en hun een verhaaltje voorlezen. Het maakt de afstand met thuis kleiner.’ Als ik opmerk dat de buitenwereld wellicht zal denken dat hij een hotelleven leidt, reageert Martin fel. ‘Vrijheidsbeneming is het ergste dat je kan overkomen. En hoe wil de maatschappij ons terug hebben? Zo maken we straks echt een betere start.’

Intussen zet een gedetineerde koffie in de keuken en in de huiskamer voeren twee anderen een gesprek. Aan de muur hangt een lijst met afspraken. Bovenaan staat ‘Respect geven en nemen’. Helemaal onderaan: ‘Geen Ajax-artikelen’. Dat laatste is natuurlijk niet zo vreemd als je weet dat De Kuip zo’n tien kilometer verderop ligt.

Wil je op de hoogte blijven van dit onderzoek? Meld je dan aan voor de nieuwsbrief, dan sturen we je eens in de twee weken een overzicht van onze laatste artikelen.

Verkenning Research Opnames Uitzending

Tweede kans voor gedetineerden

Opnames

Deel jouw ervaring 19 andere artikelen in onderzoek
Uitzending is geweest op zondag 10 maart 22:40u, NPO2

56 tips

ontvangen

Werk en inkomen / Tweede kans voor gedetineerden

Oproep

Herken jij je in dit verhaal? Doe dan mee met ons onderzoek. En reageer!
Deel jouw ervaring

Alje Kamphuis

Verslaggever

Deel jouw ervaring

Dit artikel is geschreven door:

Alje Kamphuis Verslaggever
Alje Kamphuis is een verhalenverteller. In zijn reportages staan de mensen centraal. Een groot deel van zijn loopbaan maakte hij bijdragen voor de achtergrondprogramma's Netwerk, Brandpunt en Kruispunt. Alje is auteur van de biografieën van tafeltennisster Bettine Vriesekoop en actrice Sylvia Millecam en schreef een boek over zelfdoding.
Lees verder
@aljekamphuis

Deel dit artikel

Meer artikelen in dit onderzoek

Toon meer

Meer weten?

Ieder jaar worden er in Nederland zo'n 35.000 gedetineerden vrijgelaten. Eenmaal buiten de poort is het vaak lastig om aan een baan of een woning te komen. Het risico op recidive wordt hierdoor ver...
Alles over dit onderzoek