‘Ik kreeg steeds meer te maken met leerlingen die ongemotiveerd en soms gefrustreerd uit de kleuterbouw kwamen.’

maandag 22 februari 2016 Leestijd: 2 min.

dreamstime_xl_2911902 /

Saskia Adriaens

Verslaggever

saskia.adriaens@kro-ncrv.nl

maandag 22 februari 2016 Leestijd: 2 min.

We krijgen maar liefst 130 reacties op onze uitzending over prestatiedruk op kleuters. ‘Het was bijzonder en ook wat emotioneel om te zien hoe in de uitzending zaken aan de orde kwamen waar ik al 8 jaar mijn zorgen over uitspreek.’ De meeste kleuterjuffen zeggen weerstand te voelen tegen de manier waarop zij kleuters moeten lesgeven, maar ze voelen zich onder druk gezet door hun schoolbestuur en de eisen van de Onderwijsinspectie.

Zo mailt een kleuterjuf ons: ‘Met afgrijzen heb ik vanavond uw programma gezien over prestatiedruk op kleuters. Ik moet schuld bekennen dat ik mijn kleuters ook in een toetsopstelling zet in de toetsperiode. Bij ons in de onderbouw is er grote weerstand tegen het toetsen, maar het is verplicht vanuit ons bestuur. En de opgaven worden ook steeds moeilijker.’ Ook ziet de kleuterjuf dat ze steeds verder gaan om de inspectie tevreden te houden. ‘Wij zijn al zover dat we de lesjes inspectie-technisch in onze planning schrijven, want dan voldoen we tenminste aan de kerndoelen.’

Gefrustreerd gedrag

Opvallend veel basisschoolleerkrachten uit de onderbouw laten ons weten het onderwijs te hebben verlaten door de nadruk die er is komen te liggen op presteren. Zo is Jantie Warmerdam na 38 jaar gestopt als groep 3-leerkracht. ‘Ik kreeg steeds meer te maken met leerlingen die ongemotiveerd en soms gefrustreerd uit de kleuterbouw kwamen. Het gevoel van ‘nog meer letters, cijfers en werkjes’ deed ze geen goed en leidde snel tot vermoeid en gefrustreerd gedrag.’ Jantie keek er met afgrijzen naar, omdat ze eerder altijd gretige kleuters kreeg die veel zin hadden in groep 3. ‘Ik zag steeds meer gedragsproblemen bij leerlingen. Ouders die steeds veeleisender werden en leerkrachten die overbelast en gefrustreerd raken.’ De meeste frustraties die kleuterleiders voelen komt doordat ze zich onder druk gezet voelen. Soms door ouders, maar vooral door Inspectie en schoolbesturen. Een greep uit de reacties hierover:

‘We mogen nog maar 20 minuten buitenspelen, want we hebben onze tijd hard nodig voor het aanbieden en leren van letters en cijfers. En de toetsen die doen we omdat de directie en besturen cijfers willen zien!’

‘De eisen van Inspectie hebben onrust en paniek veroorzaakt bij schoolbesturen en onderwijzers. Alle aandacht gaat daardoor uit naar schoolse vakken, omdat die meetbaar zijn.’

‘Ook ik ben ontslagen omdat ik moeite had met methodes, toetsen en letters leren aan kleuters. Volgens mijn directie ‘voldeed ik niet meer aan de eisen van deze tijd’.’

‘Ik geef nu acht jaar onderwijs aan kleuters en kan alleen maar beamen dat de prestatiedruk gigantische vormen heeft aangenomen. De Inspectie wordt ook bij ons op school als een ‘dreigend demoon’ gezien en dat is een sterke troef die de directie tegen ons gebruikt om ons te laten werken tegen onze principes in.’

‘Er is een managementlaag ontstaan van mensen die vaak alleen zijn opgeleid om scholen te leiden en te besturen. Die mensen kijken alleen maar naar opbrengstgericht werken.’

Gedragsproblemen

Behalve de druk die kleuterjuffen voelen van ‘bovenaf’, spreken zij vooral hun zorgen uit over de gevolgen voor de kinderen zelf. Zoals Jantie Warmerdam laten veel andere kleuterleiders ons ook weten dat ze gedragsproblemen zien toenemen. Zij wijten dat aan het feit dat jonge kinderen steeds minder ruimte krijgen. ‘We vechten al jaren voor een kentering, ik ben er zelfs van overtuigd dat een ommezwaai zal zorgen voor een fikse vermindering van kinderen met leer- en gedragsproblemen,' zegt kleuterleider Martin Rijntjes van de Werk- en steungroep Kleuteronderwijs. Enkele andere reacties:

‘Het pad waarop het kind zich mag bewegen wordt steeds smaller en val je daar buiten dan zal er wel een probleem zijn. Er is te weinig ruimte en ontspanning in het onderwijs. Dat wat geleerd wordt, moet ook kunnen bezinken. We maken elkaar gek, maar vooral de kinderen. Geen wonder dat er steeds meer gedragsproblemen zijn.’

‘Het kind moet slagen en het liefst zo snel mogelijk. Maar kinderen zijn geen product. Nu zie je aan alle kanten problemen: veel dyslexie, veel adhd en andere gedragsproblemen.’

Ziet u ook dat gedragsproblemen bij kinderen toenemen? En worden die veroorzaakt door de inrichting van ons onderwijs? Laat het ons weten. Mail: demonitor@kro-ncrv.nl

Lees meer over

Jeugd en onderwijs Onderwijs
Verkenning Research Opnames Uitzending

Onderwijs

Research

Wij volgen scholen, gemeenten en ouders in hoe zij omgaan met de sluiting van de scholen door het corona-virus.

Deel jouw ervaring 163 andere artikelen in onderzoek
Uitzending is geweest op maandag 01 juni 22:15u, NPO2

2070 tips

ontvangen

54 experts gesproken

Docenten, schoolbestuurders, ambtenaren en ouders van kinderen die tegen problemen oplopen met het thuisonderwijs.

Dit artikel is geschreven door:

Saskia Adriaens Verslaggever

'Ogen openen en gedachten kantelen’, dat is de grootste drijfveer van Saskia Adriaens. De eerste jaren na haar studie journalistiek heeft zij als freelancer voor multiculturele televisie (MTNL) gewerkt en geschreven voor diverse media zoals kranten, Opzij en Oneworld. Tien jaar geleden alweer is zij begonnen bij de publieke omroep. Als verslaggever heeft ze reportages gemaakt in binnen- en buitenland, voor onder andere de actualiteitenrubriek Netwerk, Altijd Wat, Brandpunt Profiel, Kruispunt en sinds 2015 voor De Monitor. Vooral sociaal-maatschappelijke onderwerpen zoals de multiculturele samenleving, vluchtelingenproblematiek, vrouwenrechten, onderwijs en opvoeding hebben haar interesse. Maar zoals Einstein ook al zei: ‘Ik heb geen speciaal talent, ik ben vooral razend nieuwsgierig!’

Lees verder
@sadriaens

Deel dit artikel

Meer artikelen in dit onderzoek

Toon meer

Meer weten?

Steeds meer kinderen met fysieke- of psychische problemen, zoals autisme en hoogbegaafdheid, krijgen een vrijstelling van de leerplicht. Dat betekent als kinderen niet leerbaar zijn. Maar het schij...
Alles over dit onderzoek