Achtergrond Agressie tegen hulpverleners

Hulpverlener psychiatrie: ‘Een collega werd buiten bewustzijn geslagen met een glazen suikerpot’

woensdag 18 april 2018 Leestijd: 4 min.

psychiatrisch patiënt / ANP foto

Marjolein Schut

Redacteur

marjolein.schut@kro-ncrv.nl

woensdag 18 april 2018 Leestijd: 4 min.

Sinds de start van het onderzoek Agressie in de zorg stroomt onze mailbox vol met verhalen van hulpverleners in de psychiatrie. De teller staat inmiddels op 121 mails. De hulpverleners beschrijven hoe het is om oog in oog te staan met agressieve patiënten en hoe zij met dit geweld omgaan. Wij delen hier een aantal van hun ervaringen. In verband met het beroepsgeheim van hulpverleners en de privacy van patiënten doen wij dit anoniem.

Kijk hier onze uitzending terug over agressie tegen hulpverleners in de psychiatrie.

Schelden, bedreigen, slaan, schoppen en spugen. Dat is waar hulpverleners in de psychiatrie regelmatig mee te maken krijgen. Een hulpverlener op een afdeling voor crisisopname schrijft ons:

‘Agressie is hier meer regel dan uitzondering. Zeer ernstige agressie-incidenten die meerdere malen bijna dodelijke slachtoffers tot gevolg hadden. Zo zijn er twee collega's van mij bijna gewurgd. Daarnaast zijn er talloze geweldsincidenten waarbij verpleegkundigen klappen in het gezicht kregen, kleding kapot werd gescheurd, mensen in het gezicht werden gespuugd en met urine, bloed en uitwerpselen werden besmeurd.’

Kleine groep

Enige relativering is wel op zijn plaats. Agressie komt regelmatig voor, maar het is een relatief kleine groep patiënten die verantwoordelijk is voor ernstige incidenten. Veruit de meerderheid van de patiënten is niet gewelddadig. Hulpverleners van gesloten afdelingen krijgen vooral te maken met agressie en geweld en dat is niet zo verwonderlijk. Patiënten die daar opgenomen worden, verblijven daar niet altijd vrijwillig. Soms is het noodzakelijk om iemand tegen zijn wil op te nemen wanneer hij een gevaar is voor zichzelf of voor anderen. En dát kan leiden tot verzet en agressie tegen personeel.

Agressie kan veel impact hebben. Een hulpverlener belandde na het meemaken van een aantal geweldsincidenten in de ziektewet. ‘Ik heb veel agressie meegemaakt en werd binnen één jaar drie maal slachtoffer van fysiek geweld. Een collega werd buiten bewustzijn geslagen met een glazen suikerpot, een ander werd in zijn gezicht bewerkt met een tondeuse. Ik kon er niet meer tegen en heb me ziek gemeld.’

lees ook: Verpleegkundige psychiatrie: ‘Ik wilde aangifte doen van mishandeling, maar de agente vroeg ‘WAARVOOR’? zaterdag 24 maart

Strenger straffen

De overheid voert al jaren campagne om geweld tegen werknemers met een publieke taak -zoals politieagenten, ambulancemedewerkers en hulpverleners - terug te dringen. Aangiften krijgen tegenwoordig meer prioriteit bij de politie. En ook justitie treedt strenger op door daders zwaar te bestraffen. Maar dat laatste lijkt niet op te gaan voor hulpverleners in de geestelijk gezondheidszorg (ggz). Hulpverleners vinden dat de politie het opnemen van aangiftes soms ontmoedigt. Deze hulpverlener kan daar over meepraten.

‘Ik ben een keer aangevallen door een cliënte. Toen ik de politie hiervoor belde, kwamen die wel langs voor een gesprek met haar, maar weigerde mijn aangifte op te nemen. De agenten benoemden dat agressie bij mijn werk hoorde en dat de cliënte niet toerekeningsvatbaar was. Nadat ik erg op mijn strepen ben gaan staan, kon ik drie dagen later aangifte doen op het bureau. De agent die mijn aangifte opnam, liet weten dat de officier van justitie het waarschijnlijk toch zou seponeren (niet vervolgen, red.). Dit is uiteindelijk ook gebeurd. En aantal weken later heeft deze cliënte nogmaals een collega aangevallen.’

Een psychiatrisch verpleegkundige mailt ons over haar ervaringen met de politie. Ook zij kreeg meerdere keren met geweld te maken. ‘Ik ben een keer door een patiënt bij de keel gegrepen. Hiervan heb ik getracht aangifte te doen, maar de politieagente in kwestie wilde de aangifte niet opnemen. Ze vulde alvast in dat de zaak hoogstwaarschijnlijk geseponeerd zou worden in verband met de ziekte van de patiënt. Volgens de agente was dit het risico van het vak.’

lees ook: ‘Psychiatrische patiënten hebben in de praktijk een vrijbrief om geweld te gebruiken tegen personeel’ maandag 26 maart

Veel zaken geseponeerd

Het Openbaar Ministerie seponeert regelmatig dit soort zaken, zo blijkt ook uit onderzoek van de Vrije Universiteit. Reden daarvoor kan zijn dat de dader gehandeld heeft vanuit een psychose en ontoerekeningsvatbaar was tijdens het incident. Maar patiënten zijn soms ook opzettelijk gewelddadig, bijvoorbeeld als zij hun zin niet krijgen. Vervolging moet dus niet op voorhand worden uitgesloten, vindt deze hulpverlener die werkt op een gesloten afdeling.

‘Wanneer mensen vanuit een psychose agressief zijn naar het personeel zal je ons nooit horen. Ze reageren vanuit ziekte. Maar wanneer er een gedragscomponent aanwezig is en agressie bewust wordt ingezet, hebben patiënten hier in Nederland nog steeds erg veel rechten. Het enige wat wij als personeel mogen is aangifte doen zodat ze een indicatie kunnen krijgen voor een zwaardere afdeling. Wanneer je dan hoort dat alle zeventien aangiftes op één patiënt geseponeerd worden met als reden dat hij een patiënt is, voel je je volledig machteloos. We zijn geen levende boksballen, maar blijkbaar hebben we daar wel voor getekend en staat de wet hierin niet aan onze kant.’

Toch kan het zinvol zijn om aangifte te blijven doen als een patiënt regelmatig gewelddadig is. Eén of twee aangiftes leiden misschien niet direct tot vervolging, maar meerdere aangiftes tegen dezelfde patiënt kunnen wel leiden tot een straf. Dat blijkt ook uit het verhaal van deze hulpverlener.

‘De patiënt eiste de separeer uitgelaten te worden en greep mijn vrouwelijke collega bij de keel. Ik tackelde hem van achteren, trok hem achterwaarts. Mijn collega maakte alarm met de pieper, onderwijl gaf hij mij een kopstoot achterwaarts op mijn voorhoofd. Er is weinig gedaan met de aangifte, maar ongeveer twee jaar later kregen we bericht dat betrokken patiënt veroordeeld was voor gebundelde zaken, ook na nieuwe incidenten na onze aangifte.’

Wij hebben de politie en het openbaar ministerie om een reactie gevraagd naar aanleiding van de ervaringen van deze hulpverleners. Die reactie zullen wij meenemen in ons verdere onderzoek.

Kijk hier onze uitzending terug over agressie tegen hulpverleners in de psychiatrie.

Lees meer over

Gezondheid en zorg Agressie in de zorg
Verkenning Research Opnames Uitzending

Agressie in de zorg

Uitzending

De uitzending over agressie en geweld tegen hulpverleners in de psychiatrie is bijna af. Kijk dinsdag naar het resultaat!

Deel jouw ervaring 12 andere artikelen in onderzoek
Uitzending is geweest op dinsdag 24 april 2018 om 21:25  NPO2

247 tips

ontvangen

Ervaringsdeskundigen

gezocht

Dit artikel is geschreven door:

Marjolein Schut Redacteur

Scherpzinnig researcher, wars van een-dimensionale verhalen. Ervaren in actualiteiten (Nieuwsuur), talkshows (oa Pauw & Witteman) en buitenland-series. Startpunt zijn persoonlijke verhalen, om vervolgens uit te zoomen en daar een scherp analyserend, journalistiek verhaal van te maken. Open blik, vind het belangrijk om een verhaal van verschillende kanten te bekijken en te ontleden. Elk onderwerp – ook ver weg van de Randstad - heeft voor mij potentie.

Lees verder
@schut_marjolein

Deel dit artikel

Meer artikelen in dit onderzoek

Toon meer

Meer weten?

‘Het geweld tegen ons wordt steeds heftiger,’ mailt Marie-Louise ons. Zij werkt als verpleegkundige op een gesloten psychiatrische afdeling in het midden van het land. Net als zij ...
Alles over dit onderzoek