Gezondheid en zorg / Ouderenzorg

‘Huisarts moet vaker regie nemen in laatste levensfase’

maandag 07 mei 2018 Leestijd: 4 min.

Huisarts / ANP Foto

Karlijn Vernooij

Redacteur

maandag 07 mei 2018 Leestijd: 4 min.

Ouderen blijven steeds langer thuis wonen, ook als ze door ziektes en ouderdomskwalen kwetsbaar zijn en zichzelf niet altijd kunnen redden. Wie neemt de regie als zo iemand valt, een heup breekt, of  longontsteking krijgt? Daarover zijn de meningen verdeeld, blijkt uit de reacties op ons onderzoek ouderenzorg.  Zo laat Jettie ons op Facebook weten: ‘Artsen hebben een eed af moeten leggen dat ze de patiënten zolang mogelijk zullen bijstaan.’ En Kitty schrijft: ‘Artsen moeten juist leren luisteren naar de patiënt.’

Eborah vraagt zich af waarom veel kwetsbare mensen überhaupt nog worden doorgestuurd naar de Spoedeisende Hulp. ‘De huisarts kan zelf ook veel met pijnmedicatie doen.’ Ook deskundigen die wij  gesproken hebben, pleiten voor meer regie van de huisarts in zo’n acute situatie.

Gehaktmolen

Volgens specialist ouderengeneeskunde Paul Smit van zorggroep Solis in Deventer is een ziekenhuis ingericht op behandelen. ‘Dus als je met een gebroken heup terechtkomt in het ziekenhuis, maar je wil er niet aan behandeld worden, zeggen ze terecht: “Wat doe je hier dan”? Je moet die dingen duidelijk hebben vóór je in het ziekenhuis terechtkomt. Door middel van een behandelplan dat je van tevoren met je huisarts hebt opgesteld.’  Arts en filosoof Bert Keizer is het met hem eens: ‘De huisarts neemt vaak de belangrijke beslissing om wel of niet door te sturen. En als je eenmaal op de eerste hulp ligt, begint de “gehaktmolen” te draaien. Niks doen is dan heel moeilijk. De arts in het ziekenhuis staat in de behandelmodus.’

Tweetrapsraket

Volgens Smit is het een tweetrapsraket. ‘De huisarts moet in de eerste plaats helder hebben: “Mevrouw wil dit niet”. En dan volgt er in het ziekenhuis opnieuw een gesprek. Volgens de wet op de
geneeskundige behandelovereenkomst heb je vervolgens altijd nog het recht om een behandeling te weigeren.  Maar te vaak laten patiënten en familie zich nog door de specialist in het ziekenhuis overrompelen. Zij moeten dan wel heel sterk in hun schoenen staan. De huisarts kan er immers voor kiezen niet door te sturen.’

Tipgever Marian weet uit eigen ervaring hoe belangrijk het is dat de huisarts de regie heeft. Zij schrijft op Facebook: ‘Mijn ouders waren begin tachtig en wilden niet meer behandeld worden in het geval van een operatie of een longontsteking. Gelukkig hebben zij een geweldige huisarts die dit heeft vastgelegd. Mijn vader is vorige maand overleden, in zijn eigen bed, met al zijn dierbaren om hem heen. De huisarts heeft het begeleid. Wij hebben dit allemaal als zeer waardevol ervaren.’

Werkdruk huisartsen

De huisarts als spin in het web in de laatste levensfase van een kwetsbare oudere. Dat klinkt goed, maar is het ook haalbaar? Uit een recent onderzoek blijkt namelijk dat tweederde van de huisartsen in Nederland de werkdruk nu al te hoog vindt. En een belangrijke oorzaak van die hoge werkdruk zijn juist de ouderen, die langer thuis wonen, complexe problemen hebben, en dus vaak naar de huisarts gaan. Ook in het akkoord dat minister Bruno Bruins van Medische Zorg onlangs sloot met de
ziekenhuizen, staat dat er weer nieuwe taken op het bordje van de huisartsen komen. Volgens Smit geen reden om de rol van de huisarts in dit dossier te herzien. ‘Als de huisarts zelf geen tijd heeft, kan er een specialist ouderengeneeskunde ingeschakeld worden. Voor een consult in de eerstelijn. Daar is
geld voor vrijgemaakt. Dat potje wordt alleen nog niet vaak genoeg aangesproken.’

Geen onwil

Dat is géén onwil reageert huisarts Garmt Postma, namens de landelijke huisartsenvereniging LHV. ‘We hebben het druk, maar we doen dit vak omdat we graag goede zorg willen geven. Juist ook aan ouderen. Een huisartsenpraktijk heeft gemiddeld veertig tot vijftig kwetsbare oudere patiënten. De verwachting is dat dit aantal in de toekomst op zal lopen naar misschien wel honderd tot honderdtwintig patiënten. Daar zijn we dus echt heel serieus mee bezig.’ Postma erkent wel dat huisartsen op dit moment nog niet altijd de gewenste regierol kunnen vervullen. ‘We willen zelf ook van reactieve naar meer proactieve zorg. Maar daar zijn structurele investeringen voor nodig. Want gesprekken over het levenseinde doe je niet in een consult van een kwartier. En je moet het bovendien uitvoerig vastleggen in een medisch dossier, zodat anderen ook kunnen handelen als de huisarts geen dienst heeft.’

Politiek

Volgens Postma vraagt dit om een duidelijk signaal van het ministerie en de zorgverzekeraars. ‘Er zijn op dit moment wel 62 projecten op het gebied van ouderenzorg. Allemaal goede initiatieven, maar het is te versnipperd. We moeten uit de pilotfase komen. Postma doelt op structurele investeringen, zoals personeel, wijkverpleging, goede ict en extra bedden in de eerste lijn. En geld om bijvoorbeeld een speciale ouderenfunctionaris aan te kunnen stellen in de huisartsenpraktijk. Want volgens Postma betreft de consultatie ouderengeneeskunde, waar Paul Smit het over heeft, ook slechts een tijdelijke subsidieregeling.

Het was vrijdagmiddag, en ik was niet in staat om nog adequate verzorging te organiseren.Garmt Postma, huisarts

‘Huisarts is geen superman’

Het verhaal van de familie Te Raa onderstreept het belang van structurele investeringen. Moeder Gerda brak op 84-jarige leeftijd en in broze gezondheid haar heup. Volgens haar kinderen werd zij volgens het ziekenhuisprotocol geopereerd, terwijl dit nadrukkelijk niet haar eigen wens was.

lees ook: 'Onze moeder werd doorbehandeld in het ziekenhuis terwijl ze juist geen operatie meer wilde' dinsdag 01 mei

Maar Postma, zelf al bijna 25 jaar huisarts in een krimpregio in De Achterhoek, heeft het zelf ook meegemaakt. ‘Dat je iemand acuut moet doorsturen naar het ziekenhuis terwijl dit eigenlijk vooraf niet het gewenste scenario was. Het was vrijdagmiddag, en ik was niet in staat om nog adequate verzorging te organiseren.’ Volgens Postma is het dan ook vaak geen kwestie van wel of niet willen. ‘Het moet ook kunnen. We zijn geen superman.’ En dat is dan ook zijn belangrijkste boodschap voor de onderhandelingen over een nieuw akkoord met de huisartsen dat binnenkort gesloten wordt.

Wil je op de hoogte blijven van dit onderzoek? Ik stuur je dan af en toe een update met de nieuwste artikelen en het laatste nieuws. Meld je hier aan.

Gezondheid en zorg / Ouderenzorg

Heb jij als professional ook wel eens met zo’n dilemma te maken gehad?

Ben je werkzaam als huisarts, specialist of verpleeghuisarts? En heb je dit soort dilemma’s, rond kwetsbare ouderen in het ziekenhuis, van dichtbij meegemaakt? We zijn benieuwd wat je afwegingen waren. Tip ons!
Deel jouw ervaring

Karlijn Vernooij

Redacteur

Deel jouw ervaring

Dit artikel is geschreven door:

Karlijn Vernooij Redacteur
Karlijn heeft bijna 15 jaar ervaring in de journalistiek. Van redacteur en planner op de binnenlandredactie van RTL Nieuws tot samensteller bij KRO-NCRV Radio 1. De overstap naar het programma De Monitor is een lang gekoesterde wens. ‘Waar je bij de radio dagelijks in hoog tempo verschillende onderwerpen aanraakt en weer laat liggen, kun je er bij De Monitor veel dieper induiken.’ Mensen in de samenleving een stem geven, mensen die ergens anders niet gehoord worden, is wat haar het meeste drijft. ‘Samen proberen iets bloot leggen, en er een oplossing voor proberen te vinden. In plaats van je laten sturen door ‘de waan van de dag’. Haar eerste onderzoek gaat over datingsites met nepprofielen. Wat haar daarin het meest treft zijn de verhalen van kwetsbare mensen op zoek naar liefde, waar deze sites misbruik van maken.
Lees verder

Deel dit artikel

Meer artikelen in dit onderzoek

Meer weten?

Door technologische ontwikkelingen kunnen we steeds ouder worden. Een prachtige verworvenheid. Maar wat doen we met ouderen die tegen wil en dank in leven worden gehouden? ‘Sterven is anno 20...
Alles over dit onderzoek