Huisarts geeft strijd op: ‘Mensen die nu obesitas hebben, zijn een verloren generatie’

dinsdag 20 september 2016 Leestijd: 3 min.

ANP /

Odette Joosten

Verslaggever

odette.joosten@kro-ncrv.nl

dinsdag 20 september 2016 Leestijd: 3 min.

‘Ik zeg altijd tegen mijn patiënten met overgewicht dat er drie mogelijkheden zijn: het blijft zoals het is, je gaat naar een diëtist of je eet er nog een paar kilo aan en dan kom je in aanmerking voor een operatie. Het is eigenlijk drie keer niks.’ Dat vertelt Ton Dapper, huisarts in Tienhoven. Hij laat weten dat er geen mogelijkheden zijn voor huisartsen om patiënten goed te helpen en spreekt zelfs van een verloren generatie.

We komen met hem in contact voor ons dossier ‘Overgewicht’. ‘Ik ben er eigenlijk op stuk gelopen. Obesitas is een maatschappelijk probleem, dat krijgen wij artsen echt niet opgelost,’ vertelt de huisarts. ‘Het is een probleem van de maatschappij, van de voedingsindustrie, de politiek en de zorg samen. Maar de belangen zijn zo groot dat niemand iets doet en de obesitas-epidemie doorgroeit.’

Chronische ziekte

In 2008 werkte Dapper mee aan de Richtlijn voor Diagnostiek en behandeling van obesitas voor volwassenen en kinderen van het Kwaliteitsinstituut voor de Gezondheidszorg. Jarenlang heeft hij zich hard gemaakt om mensen met obesitas te helpen. In de richtlijn werd afgesproken dat obesitas een chronische ziekte is en dat mensen dus hulp nodig hebben.

We spreken Dapper nu, acht jaar na het verschijnen van de richtlijn. Hij vertelt dat hij helemaal is gestopt met lezingen over obesitas. ‘Ik ben er eigenlijk op stuk gelopen.’ Op de vraag of hij de strijd heeft opgegeven, antwoordt hij dan ook bevestigend.

‘Fight obesity, not the obese’

Dapper: ‘Mensen die nu obesitas hebben, zijn eigenlijk een verloren generatie. Dit vind ik vreselijk want ik zeg altijd ‘fight obesity, not the obese’. Maar er is geen goede zorg voor deze mensen en de vraag is ook of alleen met medische hulp deze epidemie kan worden gestopt. Ik denk het niet.‘

‘Wat er nu gebeurt is dat we dikke mensen de schuld geven van hun dik-zijn. Natuurlijk gaat ieder pondje door het mondje maar om de schuld bij de patiënt neer te leggen is veel te kort door de bocht. Obesitas is een systeemaandoening. Er is een dieet-jungle en daar wordt goud geld mee verdiend. Dikke mensen willen zo graag afvallen dat ze alles aangrijpen. Maar niets werkt. Het wordt juist steeds erger.’

Verziekte maatschappij

Huisarts Dapper zucht. ‘De enige zorg die we kunnen aanbieden is een maagoperatie. Maar hoe ver zijn we nu gekomen dat we het mes zetten in een lichaam omdat er teveel eten in gaat? Obesitas is het symptoom van een verziekte maatschappij. Daarin speelt ook de voedingsindustrie een grote rol. Aan dikke mensen wordt veel verdiend. In het jaar dat Unilever het ijsconcern Ben en Jerry’s kocht, kregen ze ook de aandelen van SlimFast, producent van dieetproducten, in handen. Dat is dubbel verdienen aan dikkerds.‘

We leven in een maatschappij waar eten overal om ons heen is. En dat is een groot probleem, vertelt Dapper. ‘Slecht eten is goedkoop. Je kan het niet ontlopen en door slimme marketing word je continu verleid. Maar dikke mensen hebben uiteindelijke altijd een onderliggend psychisch probleem waardoor ze niet van het eten af kunnen blijven. Het is een gebrek aan eigenwaarde. Je moet ook zo sterk in je schoenen staan omdat, als je eenmaal te zwaar bent, je altijd hoort dat het je eigen schuld is.’

Machteloosheid

‘Ik merk ook dat veel andere huisartsen zich geen raad weten met mensen die zwaarlijvig zijn en om hulp vragen. Ze voelen zich machteloos. Ze durven daarom vaak het gesprek niet aan te gaan. Het liefst zeggen ze niets en willen ze dat ze zo snel mogelijk hun spreekkamer verlaten.' Wat een huisarts vaak doet is, doorsturen naar een diëtist. Dat is eigenlijk ook het enige wat een huisarts kan aanbieden. In de basisverzekering is per jaar drie uur bij een diëtist vergoed. Dapper: ‘De diëtist heeft een imagoprobleem. Het idee is dat het dametjes zijn die calorieën zitten te tellen en dat zet toch echt geen zoden aan de dijk.’

Financiële belangen

In 2015 is het Convenant Gezond Gewicht opgeheven. Ooit ingesteld om het grote maatschappelijke probleem van overgewicht en obesitas met verschillende partijen aan te pakken. Tegenwoordig heet het Jongeren Op Gezond Gewicht (JOGG). De huisarts stelt dat de samenwerking tussen de politiek, industrie en de zorg op niets is uitgedraaid. ‘Alle ballen liggen nu bij preventie, dus op kinderen. Prima natuurlijk, maar volwassenen die nu obesitas hebben moeten het dus maar zelf uitzoeken. De politiek heeft als standpunt dat iedereen zelf verantwoordelijk is. Net als de zorgverzekeraars. Het tij is niet te keren want de financiële belangen zijn te groot.’

Dapper gelooft dat alleen een totale ommezwaai van hoe we met eten omgaan de redding kan zijn van deze wereldwijde epidemie. ‘Net als met roken is gebeurd. Ooit konden we ook niet geloven dat de roker naar buiten moest om een sigaret op te steken. En nu vinden we dat allemaal heel normaal’.

Oproep

Voor ons dossier overgewicht willen we in contact komen met meer huisartsen. Wat voor hulp bied je mensen met extreem overgewicht? Wat zijn jouw ervaringen in jouw praktijk? Mail naar: tip insturen of odette.joosten@kro-ncrv.nl

Lees meer over

Gezondheid en zorg Obesitas
Verkenning Research Opnames Uitzending

Obesitas

Uitzending

Hoe maken we onze omgeving gezonder in de strijd tegen overgewicht?

Deel jouw ervaring 62 andere artikelen in onderzoek
Uitzending is geweest op maandag 03 februari 2020 om 22:15  NPO2

633 tips

ontvangen

Dit artikel is geschreven door:

Odette Joosten Verslaggever

Nog dagelijks verwondert Odette Joosten zich over verhalen die mensen haar vertellen. ‘Ik ben altijd op zoek naar de overeenkomsten tussen die verhalen. Waar lopen mensen tegenaan in ‘de maatschappij’? En kan ik, met mijn onderzoek, de vinger op de zere plek leggen en zoeken naar een oplossing? Sinds september 2016 werk ik voor De Monitor. Daarvoor werkte ik als verslaggever bij de achtergrondrubrieken Netwerk en Brandpunt.’

Lees verder
@odettejoosten

Deel dit artikel

Meer artikelen in dit onderzoek

Toon meer

Meer weten?

De helft van de Nederlanders is te dik. Dit aantal blijft maar groeien. De zorgkosten nemen hierdoor alleen maar toe. ‘Elk pondje gaat door het mondje’, wordt vaak gezegd. Is het een kwestie van ei...
Alles over dit onderzoek