Achtergrond Hospices

Hospice: ‘Er is hier nooit iemand op bezoek geweest om te controleren’

vrijdag 18 oktober 2019 Leestijd: 3 min.

Controles hospices / Getty Images / LPETTET

Leontien Aarnoudse

Redactie

leontien.aarnoudse@kro-ncrv.nl

vrijdag 18 oktober 2019 Leestijd: 3 min.

Hoe degelijk zijn de controles eigenlijk geregeld in hospices waar verpleegkundigen en vrijwilligers zorg bieden aan mensen in de laatste levensfase?  

‘Er is hier nooit iemand op bezoek geweest om te controleren, vertelt coördinator Brigitte de Jong van hospice Lansingerland. De Monitor liep afgelopen maandag een ochtend mee in het bijna-thuis-huis in het Zuid-Hollandse Bergschenhoek waar het opnames maakten voor de uitzending op 3 november.

Vrijwilligers
De zorgtaken van verpleegkundigen en vrijwilligers zijn in dit hospice duidelijk gescheiden, verklaart De Jong – iets wat nog wel eens een grijs gebied is, zo blijkt uit
onderzoek van De Monitor. Vrijwilligers zijn er voor het luisterend oor, de koffie en het ondersteunen van de verpleegkundige daar waar nodig. Maar wanneer er bijvoorbeeld medicatie toegediend moet worden, doet een verpleegkundige of huisarts dit. Deze zorgtaak hoort niet tot het takenpakket van de vrijwilliger in dit hospice.

‘Wij bewaken de grenzen van vrijwilligers,’ vertelt hospice-coördinator De Jong. ‘Ik heb regelmatig evaluatiegesprekken met de vrijwilligers. En ze krijgen cursussen aangeboden.’

Voor een hospice is het belangrijk om lid te zijn van de landelijke koepelorganisatie Vrijwilligers Palliatieve Terminale Zorg (VPTZ), bijvoorbeeld vanwege de opleiding die ze aan vrijwilligers bieden en de kennisbank waarin kennis gedeeld kan worden. De zorgverzekeraar vraagt soms ook naar het lidmaatschap, vertelt De Jong. 

Vrijblijvend
Maar naast allerlei kwaliteitskaders en cursussen, vinden er geen specifieke controles plaats vanuit de VPTZ. Controles gaan niet verder dan een vrijwillige jaarlijkse zelfrapportage. De Jong: ‘We vullen jaarlijks een registratie in, opgemaakt door de VPTZ. Dat is een registratierapportage. Daar staan vragen in zoals: hoeveel cliënten zijn er per jaar? Komen ze uit het ziekenhuis of vanuit huis? Hoeveel vrijwilligers werken er? Hoeveel bestuursleden telt de organisatie? Is er een klachtenregeling en een privacyregeling? Als hospice kies je er zelf voor om deze registratierapportage in te vullen of niet.’

Ze vervolgt: ‘Maar zo’n registratie is vrijblijvend. Het ministerie heeft ons er nooit naar gevraagd. De zorgverzekeraar ook niet. Behalve de officiële papieren, verpleegkundige zorgprotocollen en werkwijzen is er in feite niemand die dit controleert.’

De Jong vindt het overigens niet zo problematisch dat er nog nooit iemand is langs geweest. ‘Wij controleren onszelf. En we zitten niet te wachten op meer regels.’ Toch vindt ze dat er wel iets moet veranderen. ‘Ik vind wel dat je je als hospice moet kunnen verantwoorden.’ Alleen vindt ze het lastig om te beschrijven hoe die verandering er concreet uit moet zien.

Geen zorginstelling
Ook de overheidssubsidie die hospices kunnen ontvangen, stelt een
aantal eisen aan het hospice. De overheid stelt bepaalde kwaliteitseisen als voorwaarde voor het krijgen van subsidie. Dit geld kan een hospice gebruiken voor bijvoorbeeld de inzet, coördinatie en opleiding van vrijwilligers.

Ook de zorgverzekeraar stelt voorwaarden aan de zorg van de wijkverpleging of eerstelijnsverpleging, die gedeclareerd kan worden.

De Jong benadrukt dat haar hospice géén zorginstelling is. ‘We hebben zeven kamers en mensen verblijven hier zoals ze thuis verblijven. We zijn een particuliere stichting, dus vallen we niet onder speciaal toezicht.’

Anders is dat voor de zorg, die via wijkverpleging geleverd wordt via een thuiszorginstelling. Die zorg valt onder het toezicht van de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ).

Inspectiedienst
De Monitor vroeg aan de IGJ hoe zij de thuiszorg controleert. Die laat in een schriftelijke reactie weten: ‘Er zijn honderden (thuis)zorgaanbieders. De inspectie werkt risicogestuurd, dat betekent dat we daar langs gaan waar wij de grootste risico’s zien. Deze risico’s bepalen we aan de hand van signalen en meldingen.’

De IGJ heeft in de afgelopen 2 jaar 24 klachten en meldingen binnengekregen over hospices. En het toezicht op de thuiszorgsector is geïntensiveerd. ‘Dat betekent dat wij ook bij hospices langsgaan. Daarnaast reageren wij op meldingen als er iets is misgegaan.’

Over hospices
Er zijn high care en low care-hospices. In de high care is 24 uur per dag een verpleegkundige en/of huisarts aanwezig. Er leven patiënten die bijvoorbeeld constant aan een infuus moeten liggen.
Bij een low care hospice, ook wel een bijna-thuis-huis genoemd, een soort logeerhuizen waar de sfeer zo dicht mogelijk bij de thuissituatie ligt. Soms is er 24-uursverpleging aanwezig, maar niet altijd.
Daarnaast wordt er ook palliatieve zorg aangeboden door woon- en thuiszorginstellingen. 

 

Wil je op de hoogte blijven van ons onderzoek naar de kwaliteit van de zorg in hospices? Schrijf je dan hier in voor onze nieuwsbrief.

Lees meer over

Gezondheid en zorg Hospice: kwaliteit in de laatste levensfase
Verkenning Research Opnames Uitzending

92 tips

ontvangen

Dit artikel is geschreven door:

Leontien Aarnoudse Redactie
Leontien Aarnoudse is journalist en researcher. Voor het onderzoeksjournalistieke platform Pointer dook ze dieper in de misstanden binnen de zorg. Als freelance journalist schreef ze vooral over ontbossing, klimaat en duurzaamheid. Haar artikelen zijn verschenen bij o.a. NRC, De Correspondent en OneWorld.
Lees verder
@leontiena

Deel dit artikel

Meer artikelen in dit onderzoek

Toon meer

Meer weten?

Hoe is het gesteld met de kwaliteit van de zorg in hospices in Nederland?
Alles over dit onderzoek