Verkeer en vervoer / Verkeersveiligheid

Hoogleraar uit stevige kritiek op maatregelen tegen appen achter het stuur

dinsdag 15 mei Leestijd: 3 min.

Volgens hoogleraar Marc Groenhuijsen is het plan om met elf mobiele camera’s appen achter het stuur aan te pakken ‘bijna pathetisch’ / De Monitor

Sietze van Loosdregt

Redacteur

dinsdag 15 mei Leestijd: 3 min.

Één van de grondleggers van het plan om appen achter het stuur strenger aan te pakken uit stevige kritiek op de uitvoering ervan. Met elf slimme camera’s moeten overtreders in de toekomst opgespoord gaan worden. Volgens hoogleraar Marc Groenhuijsen zijn dit er veel te weinig. ‘Gelet op het volume van het verkeer in Nederland is elf camera’s een symbool.’ Dat zegt hij in onze uitzending van vanavond.

Minister Grapperhaus (Veiligheid en Justitie) stelde onlangs ‘helemaal klaar’ te zijn met appende automobilisten. Hij wil een maximum gevangenisstraf van twee jaar voor dit roekeloze rijgedrag, als het niet tot een ongeluk leidt. Als dat namelijk wel het geval is dan gaat het maximum naar zes jaar celstraf. Met de plannen wil Grapperhaus de verkeersveiligheid verbeteren. 

lees ook: Twee jaar gevangenis voor appen achter het stuur: Is dat realistisch? dinsdag 10 april

De minister baseerde zijn plannen op twee onderzoeken naar de strafmaat bij verkeersdelicten, van de universiteit Groningen, en van het instituut van Marc Groenhuijsen, Intervict. Groenhuijsen: ‘Waar wij over praten, dat zijn echte wegpiraten, mensen die het leven van andere burgers systematisch, dagelijks in de waagschaal stellen. En daar stellen wij een concrete en doeltreffende oplossing voor in het vooruitzicht. Ik ben heel blij dat de minister een stap in de richting zet om aan die aanbeveling gevolg te geven.’

lees ook: Fonds Slachtofferhulp: ‘Samenleving beter beschermen tegen wegpiraten' maandag 23 april

Maar volgens Groenhuijsen is strenger straffen alleen niet voldoende om de verkeersveiligheid te verbeteren. ‘Dan moet je niet alleen de wet wijzigen maar dan moet je ook flankerende beleidsmaatregelen treffen, en dan zijn elf mobiele camera’s een bijna pathetische eerste stap.’ Als strenger straffen niet samengaat met maatregelen waardoor mensen ook daadwerkelijk gepakt worden, ‘dan verandert er niks’, aldus Groenhuijsen.  

Testfase

De mobiele camera bevindt zich bovendien nog in de testfase. Pas als die met succes wordt afgerond zullen alle politie-eenheden een camera tot hun beschikking krijgen. Bovendien zitten er nog juridische haken en ogen aan. Zo is nog onduidelijk of het bewijs dat met de camera verkregen wordt, juridisch standhoudt.

Zwaarder straffen alleen helpt niet om de verkeersveiligheid te verbeteren, stelt ook de Stichting Wetenschappelijk Onderzoek Verkeersveiligheid (SWOV). Die zette tal van studies op een rij naar het effect van de strafmaat op ons gedrag in het verkeer. Conclusie: voor straffen die al relatief zwaar zijn, zoals voor rijden onder invloed of opgelegd door een rechter, ‘is er weinig bewijs dat een verzwaring van die straf positieve gedragseffecten heeft.’ Wat wel werkt, aldus het SWOV, is handhaving. 

‘Subjectieve pakkans’

Terwijl de camera nog niet in bedrijf is, krijgt de politie er geen extra mankracht bij om op te treden tegen appende automobilisten. Dat stelt Egbert-Jan van Hasselt, die als landelijk projectmanager infrastructuur bij de politie verantwoordelijk is voor de handhaving in het verkeer.

Van Hasselt hoopt daarom dat de proef met de camera’s een succes wordt. En daarbij gaat het volgens hem niet zozeer om de feitelijke kans dat mensen gepakt worden met hun mobieltje in de hand, maar om de zogenoemde subjectieve pakkans, ofwel de kans die mensen dénken te hebben om gepakt te worden. En die kans zal volgens hem aanzienlijk toenemen met de komst van de mobiele camera.

lees ook: ‘Dreiging gevangenisstraf maakt weinig indruk op appende automobilist’ zondag 15 april

Volgens verkeerspsycholoog Gerard Tertoolen werkt dit niet zo. Volgens hem moet de feitelijke of ‘objectieve’ pakkans ook hoog zijn willen mensen hun gedrag aanpassen omdat ze denken gepakt te kunnen worden. ‘Je moet van vrienden horen van: ‘Joh, ik heb alweer een bekeuring in de bus’. Dan wordt het een ander verhaal.’

Reactie ministerie

Na jaren van daling worden er de afgelopen jaren weer meer mensen in het verkeer aan de kant gezet door de politie. Het ministerie laat ons weten er samen met de politie aan te werken om die stijgende lijn voort te zetten.

Maar staandehoudingen zijn arbeidsintensief, stelt het ministerie, en daarom zou de mobiele camera een uitkomst zijn. ‘In vergelijking met de huidige manier van handhaving met betrekking tot handheld bellen en appen zal bijvoorbeeld de slimme camera (als deze in gebruik genomen kan worden) voor een schaalvergroting zorgen.’

Vanavond in De Monitor: Appen achter het stuur 21:25 uur, NPO2

Dit artikel is geschreven door:

Sietze van Loosdregt Redacteur

Sietze van Loosdregt komt van het platteland. En dat zie je terug zijn werk. Zo maakte hij voor De Monitor uitzendingen over megastallen, de Q-koorts en windmolens. Maar ook over sociaal maatschappelijke thema’s als het onderwijs en de sociale dienst. Hij begon zijn werk in Hilversum bij het actualiteitenprogramma Netwerk, en werkte daarna onder meer voor de discussieprogramma’s Rondom 10 en Debat op 2.

Lees verder
@sietze_1

Deel dit artikel

Meer artikelen in dit onderzoek

Meer weten?

Het gaat niet goed met de verkeersveiligheid in Nederland. Het aantal ernstig gewonden en het aantal doden in het verkeer is de laatste jaren gestegen. Burgers, gemeenten en deskundigen roepen dat er weer meer gehandhaafd moet worden. De meeste ongevallen komen door te hard rijden, alcoholgebruik en afleiding (mobiele telefoon). Zou meer handhaving leiden tot minder slachtoffers in het verkeer? En zo ja waarom gebeurt dat dan niet meer? Het aantal bekeuringen daalde van 9,6 miljoen in 2007 naar 6,6 miljoen in 2015. Het aantal staandehoudingen is van 1,5 miljoen in 2007 gedaald naar 250.000 in 2015.

Alles over dit onderzoek