De deskundige Sluiting Sektesignaal

Hoogleraar kraakt sluiting meldpunt religieuze gemeenschappen: ‘We moeten een vinger aan de pols houden’

maandag 20 januari 2020 Leestijd: 3 min.

Hoogleraar Fokko Oldenhuis / De Monitor

Anne Mae van Tilburg

Redacteur

Annemae.vantilburg@kro-ncrv.nl

maandag 20 januari 2020 Leestijd: 3 min.

Fokko Oldenhuis is hoogleraar Religie en Recht aan de Rijksuniversiteit Groningen. Hij maakt zich zorgen om het beperkte toezicht op religieuze bewegingen. Wij spreken hem voor ons onderzoek naar Religieuze gemeenschappen in Nederland. 

Regelmatig krijgt Fokko Oldenhuis mails en telefoontjes van radeloze familie van mensen die in een sekte zijn beland. Als hoogleraar Religie en Recht verschijnt hij regelmatig in de media als sektes en religie in opspraak raken. ‘Ze zeggen: ‘Help ons want ons kind is verslingerd aan een sekte. We mogen geen contact met hem of haar zoeken’. Maar ik kan ze niet helpen, daar heb ik ook geen tijd voor, dus verwees ik ze naar Sektesignaal.’

Wanneer je zorgen had over wat er zich afspeelde binnen een religieuze organisatie kon je voorheen terecht bij het meldpunt Sektesignaal. Hier kon je anoniem je verhaal doen en terecht voor advies. Maar sinds 1 januari 2020 is het meldpunt niet meer bereikbaar. Het ministerie van Justitie en Veiligheid heeft besloten de subsidie voor de dienst stop te zetten.

lees ook: ‘De retoriek is simpel: We doen gewoon wat Jezus zei’ maandag 06 januari

Malafide praktijken

Tot onvrede van Oldenhuis. ‘We hebben een grote vrijheid van godsdienst in Nederland. In die grote zee zwemmen af en toe ook vissen die alleen maar bezig zijn zichzelf te verrijken. Die met malafide praktijken bezig zijn onder het mom van religie. Dat betekent dat je een instantie nodig hebt als Sektesignaal. Je moet mensen die zelf in een sekte hebben gezeten hoop en advies kunnen bieden, maar ook overheidsinstanties zelf hebben de expertise van Sektesignaal nodig.’ 

Het Ministerie van Justitie en Veiligheid laat ons weten: ‘Uit de dossiers van Sektesignaal blijkt dat het huidige instrumentarium van politie, handhavers en toezichthouders volstaat om misstanden binnen sektes effectief aan te pakken.’ Om te zorgen dat mensen bij de juiste instantie aankloppen om misstanden te melden komt er een zogenoemde ‘online verwijsfunctie’.

Oldenhuis is sceptisch. ‘De overheid grijpt pas in als het echt over de grens gaat. Een instantie zoals Sektesignaal zit in het voorportaal daarvan. Als een beweging evident de strafwet overtreedt dan grijpen politie en autoriteiten wel in. Maar een instantie zoals Sektesignaal is nodig om te zorgen dat sektes toch in beeld worden gebracht wanneer de wet nog niet overtreden wordt.’

lees ook: Hoogleraar over demonenuitdrijving bij kinderen: ‘Grenst aan kindermishandeling’ vrijdag 17 januari

‘Vrije spel wordt te groot’

‘Nog nooit heeft Sektesignaal meer meldingen gehad dan in 2019. Dan zeg ik, je spant het paard achter de wagen als je dat wegbezuinigt. In heel Europa zijn er op dit moment heel veel nieuwe religieuze bewegingen en dan moet je een vinger aan de pols houden. We hebben vrijheid van godsdienst, maar als er geen enkele signaalfunctie meer aanwezig is dan wordt het vrije spel dat sekten hebben in mijn ogen te groot.’

Oldenhuis vertelt dat in omringende landen het toezicht op dubieuze religieuze organisaties vaak beter geregeld is. ‘Die landen doen het beter dan Nederland. In België is bijvoorbeeld in 1996 al het IACSSO opgericht. Dat is een overheidsinstantie die de overheid advies geeft over religieuze bewegingen die steeds schadelijker worden en wellicht sektarisch.’

Grijze gebied

Je moet Sektesignaal daarom niet opheffen, maar juist meer bevoegdheden geven, vindt Oldenhuis.  Hij vindt dat er een overheidsinstantie zou moeten komen die naast het verzamelen van meldingen óók moet kunnen oordelen. ‘We kennen allemaal het College voor de Rechten van de Mens, die zich onder andere uitspreekt over discriminatie. Zo’n instantie zou je ook moeten hebben voor schadelijke sekten. Een instantie die officieel en onafhankelijk het signaal mag afgeven dat een beweging aan het afglijden is, en in de richting gaat van een schadelijke sekte.’

‘Binnen het strafrecht is het heel lastig om tot een veroordeling te komen. Dan moet vaak opzet bewezen worden. In dit vrije land hebben religieuze bewegingen tot op grote hoogte vrij spel. Aan de randen en over de randen grijpt de politie in.  Maar in het grijze gebied heb je juist instanties nodig die de overheid en eigenlijk ons allemaal gevraagd en ongevraagd advies kunnen geven en kunnen zeggen: deze instantie is een schadelijke vereniging en die zou je moeten verbieden,’ aldus Oldenhuis.

Uitzending

Hoe bescherm je kinderen binnen gesloten religieuze gemeenschappen? Fokko Oldenhuis is te zien in onze uitzending over Religieuze gemeenschappen in Nederland. 27 januari, om 22.15 uur op NPO2.

Nieuwsbrief

Ons onderzoek naar Religieuze gemeenschappen in Nederland volgen? Meld je aan voor onze nieuwsbrief, dan houden wij je op de hoogte! 

Lees meer over

Veiligheid en handhaving Religieuze gemeenschappen in Nederland
Verkenning Research Opnames Uitzending

Religieuze gemeenschappen in Nederland

Uitzending

Kinderen die bezeten zijn door de duivel. In Nederland zijn er mensen die denken dat dit kan. Om ze te bevrijden proberen ze de duivel bij kinderen uit te drijven. Dat is psychologisch schadelijk, maar tijdens ons onderzoek naar Religieuze gemeenschappen in Nederland komen we erachter dat deze kinderen nauwelijks beschermd worden. De van oorsprong Deense christelijke beweging ‘The Last Reformation’ doet aan duivelsuitdrijvingen om mensen te bevrijden van demonen, óók bij kinderen. Inmiddels is de beweging ook actief in Nederland. Maar wie houdt er toezicht op wat er binnen dit soort organisaties met kinderen gebeurd?

Deel jouw ervaring 14 andere artikelen in onderzoek
Uitzending is geweest op maandag 27 januari 2020 om 22:20  NPO2

87 tips

ontvangen

Dit artikel is geschreven door:

Anne Mae van Tilburg Redacteur
Anne Mae van Tilburg studeerde Communicatiewetenschap aan de Universiteit van Amsterdam. Tussendoor liep ze stage bij De Monitor. Daarbij werd ze meteen gegrepen door het onderzoek naar aardbevingsschade in Groningen. Bij De Monitor ging ze dan ook niet meer weg. Na het behalen van haar master ging ze aan de slag als researcher. Daar beet ze zich vast in onderwerpen zoals bomenkap en duivelsuitdrijvingen bij kinderen.
Lees verder
@annemaevt

Deel dit artikel

Meer artikelen in dit onderzoek

Toon meer

Meer weten?

Vrijheid van religie is belangrijk in Nederland: het is een grondrecht. Onderzoek naar de hoeveelheid geloofsbewegingen in Nederland is schaars, het laatste onderzoek stamt uit 1999. Op dat moment...
Alles over dit onderzoek