Expert personeelstekort in de zorg

Hoogleraar Intensive Care geneeskunde: ‘Het is nog wel veilige zorg, maar verpleegkundigen lopen op hun tenen’

maandag 19 november 2018 Leestijd: 3 min.

transport van patient in ziekenhuis / ANP XTRA LEX VAN LIESHOUT

Yvonne Verkaik

Redacteur

yvonne.verkaik@kro-ncrv.nl

maandag 19 november 2018 Leestijd: 3 min.

‘We staan met onze rug tegen de muur,’ zegt Diederik Gommers, hoogleraar Intensive Care geneeskunde. Het tekort aan gespecialiseerd verpleegkundigen en medisch ondersteunend personeel in heel Nederland is groot. Als afdelingshoofd van de intensive care (IC) in het Erasmus MC ziet hij de effecten hiervan ook op zijn eigen afdeling. ‘Operaties worden uitgesteld die je eigenlijk niet wilt uitstellen.’

Ook in Rotterdam krijgen ze niet alle vacatures opgevuld zo vertelt Gommers: ‘Wij hebben helaas nog niet al onze IC-bedden open door het tekort aan IC-verpleegkundigen. Daarnaast hebben we tekorten aan operatieassistenten en anesthesiemedewerkers. Maar we zien nu ook dat een aantal bedden op de gewone afdelingen van ziekenhuizen niet open kunnen omdat er een tekort is aan verpleegkundigen. Het is een groot probleem.’

Voor het onderzoek Crisis in het ziekenhuis spreken we met verpleegkundigen uit het hele land die zich zorgen maken over de werkdruk, uitgestelde operaties en de kwaliteit van zorg.

lees ook: ‘De werkdruk op de intensive care is enorm: kwaliteit en veiligheid lopen gevaar’ zaterdag 06 oktober  

Werkdruk en ziekteverzuim

De personeelstekorten leveren ingewikkelde situaties op legt Gommers uit. ‘Als er een patiënt met spoed komt en op de afdeling onderuit gaat, dan kan je hem eigenlijk niet weigeren. Je moet die zorg bieden, maar we hebben ook afgesproken veilige zorg te bieden. En dan ga je aan verpleegkundigen vragen: “Kan dit extra?” Dat geeft soms gewoon geen goed gevoel. Als het moet, dan moet het. Maar je vraagt daardoor wel iets van die verpleegkundige, die gaat dan soms met een gevoel naar huis dat ze niet de optimale zorg heeft kunnen bieden’, aldus Gommers. ‘Het is nog wel veilige zorg, maar verpleegkundigen lopen op hun tenen.’

Het tekort aan handen aan het bed heeft ook effect op de uitval van personeel. Gommers: ‘We zien heel duidelijk dat de emotionele belasting toeneemt. We hebben een hoog ziekteverzuim en dat betekent dat je nog meer aanspraak maakt op de mensen die bij je werken. Met name de nachtdiensten zijn dan een bottleneck. Die komen dan veelal bij de jongere verpleegkundigen terecht. En dan word je steeds onaantrekkelijker als werkgever. Ze krijgen niet meer betaald, maar er wordt wel meer van hun verwacht.’ 

Tekorten groter dan anders

Om de uitstroom van personeel op te vangen leiden ziekenhuizen nieuwe gespecialiseerd verpleegkundigen op. Recent bleek uit een rapport van het Capaciteitsorgaan (zij rapporteren aan de overheid en de zorgsector) dat het aantal opleidingsplekken hiervoor fors omhoog moet om in de toekomst aan de zorgvraag te kunnen voldoen.

lees ook: Tekort aan gespecialiseerd verpleegkundigen nog groter dan verwacht donderdag 15 november

‘De tekorten zijn groter dan anders’, constateert ook Gommers. ‘We zien het vaker als de economie aantrekt, dan gaan mensen verplaatsen of op zoek naar een andere baan. Maar nu blijkt dat de tekorten zo hoog geworden zijn dat we die opleidingsplekken heel erg drastisch hebben moeten verhogen.’

Maar meer opleiden, zorgt weer voor nieuwe uitdagingen, ziet Gommers. ‘Wij zijn nu vijftig nieuwe mensen aan het opleiden. Dat is echt een aanslag op de gewone IC-verpleegkundigen. Die krijgen er allemaal een leerling bij, dat is echt arbeidsintensief.’

'Wij zijn nu vijftig nieuwe mensen aan het opleiden. Dat is echt een aanslag op de gewone IC-verpleegkundige.’

Aantrekkelijk vak

Ondanks de grote tekorten en de werkdruk bij het personeel is Gommers niet pessimistisch over de toekomst. ‘Ik ben positief van aard, dus ik denk dat er altijd oplossingen te vinden zijn.’ Alleen inzetten op opleiden is volgens hem geen toekomstgerichte oplossing. ‘Je moet nog meer aandacht hebben voor je personeel en zorgen dat de zorg goed is georganiseerd. Bijvoorbeeld door te kijken of we verpleegkundigen kunnen ondersteunen met technische oplossingen of  zorgassistenten inzetten die een deel van hun taken kunnen overnemen,’ zo licht hij toe. ‘We moeten kritisch gaan kijken hoe we de zorg die we willen bieden, anders kunnen inrichten’, aldus Gommers. ‘En dat het vak waarin die mensen gaan werken ook aantrekkelijk is. Het vergt ook iets van ons, van de ziekenhuizen.’

Uitzending De Monitor

Ziekenhuizen kampen met een tekort aan verpleegkundigen. Met alle gevolgen van dien: operaties worden uitgesteld en de werkdruk neemt toe. Hoe zijn deze tekorten ontstaan? Is opleiden de oplossing? Bekijk hier de uitzending: Crisis in het ziekenhuis: tekort aan personeel.

Lees meer over

Gezondheid en zorg Crisis in het ziekenhuis
Verkenning Research Opnames Uitzending

Crisis in het ziekenhuis

Uitzending

Ziekenhuizen werken met computersystemen die slecht met elkaar praten. Als jij in ziekenhuis A vaak komt en ze weten daar alles van je, maar je wordt in ziekenhuis B met spoed opgenomen, kan de arts daar vaak niet zien wat er allemaal al van jou bekend is. Waarom is dat erg? En hoe kan het dat in 2019 dit nog niet goed werkt? Wij zoeken het uit.

Deel jouw ervaring 53 andere artikelen in onderzoek
Uitzending is geweest op zondag 08 september 2019 om 22:40  NPO2

259 tips

ontvangen

Dit artikel is geschreven door:

Yvonne Verkaik Redacteur

Yvonne Verkaik studeerde politieke geschiedenis en cultuureducatie aan de Universiteit van Utrecht. Na haar studie werkte ze voor verschillende consumentenprogramma’s, actualiteitenrubrieken en talkshows. Op de redactie van de Monitor staat ze bekend als een researcher met oog voor detail en een voorliefde voor het menselijke verhaal. Ook begeleidt ze de stages van de nieuwe journalistieke talenten. Als journalist wil ze graag begrijpen hoe de samenleving werkt en hoopt ze verandering teweeg te brengen daar waar mensen in de knel komen.

Lees verder
@verkaiky

Deel dit artikel

Meer artikelen in dit onderzoek

Toon meer

Meer weten?

Na twee uitzendingen over de personeelstekorten gaan we nu de problemen bij de uitwisseling van patiëntengegevens onderzoeken.
Alles over dit onderzoek