Onderwijs / Onderwijs

Hoogbegaafd en heel ongelukkig: komt dit vaker voor?

vrijdag 01 juni 2018 Leestijd: 3 min.

kleuter / ANP

Judith Meulendijks

Redacteur

vrijdag 01 juni 2018 Leestijd: 3 min.

‘Ik had er ook eentje die zei: ‘Mama, ik wil dood.’ Ze kwam uit school: de kat een trap , de hond een trap, de pony een trap. Mama, gaan we nu sommen maken?’ Dit bericht van een moeder is één van de vele reacties op Facebook op onze video over hoogbegaafdheid.

In die video vertelt verslaggever Saskia Adriaens aan collega Marijn Frank over een hoogbegaafde jongen van zeven jaar oud die graag dood zou willen omdat hij geen aansluiting vindt op school. Dat herkennen veel mensen, zo blijkt uit de reacties op social media: ouders van heel slimme kinderen, maar ook hoogbegaafde volwassenen die een ongelukkige kindertijd beleefden.

In ons onderzoek Onderwijs richten we ons op hoogbegaafdheid: wat is het precies en krijgen hoogbegaafde kinderen passend onderwijs? In de verhalen die bij De Monitor binnenkomen komt naar voren dat kinderen vaak erg ongelukkig zijn, mede doordat ze op school niet goed meekomen.

De moeder vervolgt op Facebook: ‘Bij hoogbegaafdheid wordt al snel gezegd: wees blij dat je kind makkelijk leert. Maar het kind in kwestie kan doodongelukkig worden omdat het doorlopend te weinig uitdaging krijgt.’ Een andere ouder schrijft: ‘Zo herkenbaar! Geen aansluiting in de klas, bij de les en de leerstof. Zo veel verder zijn dan de rest. Maar niemand die jou werkelijk ziet zoals jij bent.’ Ook voor Dionne is de video herkenbaar: ‘Helaas geen uitzonderingen. Hier ook een meid die met zes jaar al zwaar depressief was en dood wilde. Gelukkig gaat het nu middels fulltime hoogbegaafdenonderwijs wat beter. Momenteel vechten wij om dit bij onze zoon van zeven jaar oud te voorkomen.’  

Ondervraging en andere verwachtingen

Willy de Heer deed promotie-onderzoek naar hoogbegaafdheid en het onderwijs voor hoogbegaafde kinderen. Zij heeft het in plaats van over hoogbegaafde kinderen over zeer makkelijk lerende kinderen. Twee problemen zorgen er volgens haar voor dat zeer makkelijk lerende kinderen worden belemmerd in hun ontwikkeling, waardoor ze ongelukkig kunnen worden.

De Heer: ‘Een kind dat beschikt over de mogelijkheden van een tienjarige, wordt behandeld als een zevenjarige. Dit kind wordt geconfronteerd met onbegrip van mensen uit zijn omgeving: er is sprake van ernstige ondervraging. Dit betekent dat de mogelijkheden van deze kinderen op cognitief, emotioneel en sociaal gebied worden onderschat. Omdat basisscholen zich veelal richten op het gemiddelde niveau in de klas, hebben zeer makkelijk lerende kinderen dagelijks te maken met ondervraging.’

Daarnaast speelt bij hen nog een probleem, zo legt De Heer uit. ‘Zij koesteren zelf ook verwachtingen van de mensen in hun omgeving. Zo rekent een zeer makkelijk lerend kind in groep één van de basisschool er bijvoorbeeld op dat zijn vriendje de speelafspraak nakomt die hij een of meer dagen geleden heeft gemaakt. Als zijn vriendje inmiddels een afspraak met een ander kind heeft, raakt dit hem diep. Het kind ervaart het als een afwijzing, hoewel dit zeer waarschijnlijk niet zo bedoeld is. De mogelijkheden van het vier- of vijfjarig vriendje en de verwachtingen van het zeer makkelijk lerende kind komen niet overeen. Er is sprake van incongruentie.’

lees ook: Katerina’s zoon is hoogbegaafd: ‘Hij faalt nu op bijna elke toets’ woensdag 23 mei

Belemmerd in de ontwikkeling

Ondervraging en incongruentie kunnen er bij zeer makkelijk lerende kinderen toe leiden dat zij beneden hun kunnen presteren en worden belemmerd in hun ontwikkeling, vertelt De Heer. ‘Dit kan uitmonden in sociale, emotionele en psychische problemen, zoals motivatieverlies, verveling en depressieve stoornissen.’

Het is voor deze kinderen bovendien moeilijk om vrienden te vinden die bij hen passen. De Heer: ‘En ook al vinden anderen dat zij populair zijn, ze kunnen zelf het gevoel hebben geen vriend te hebben. Zij waarderen vriendschap op een andere manier dan de andere leerlingen. Dit heeft een negatieve invloed op hun zelfvertrouwen en zelfbeeld. Hierdoor wordt niet alleen hun functioneren op de basisschool beïnvloed, maar ook tijdens een vervolgopleiding en bij het vinden van aansluiting in de maatschappij. Als een school niet op tijd het onderwijs voor deze kinderen aanpast, is de kans op schooluitval groot.’

Ook Nanno die inmiddels volwassen is, herinnert zich dat hij ongelukkig was als kind. Op Facebook schrijft hij: ‘Ik wilde op mijn elfde al dood. Ik hoorde er niet bij. Bij de familie niet, op school niet, nergens niet. Ik was een vreemde en niemand wilde maar iets doen om mij niet vreemd te vinden. Ik heb me zo vaak alleen en eenzaam gevoeld. Nu nog kamp ik dagelijks met dit feit.’

Wil je op de hoogte blijven van ons onderzoek naar hoogbegaafdheid, meld je dan aan voor onze nieuwsbrief.

Verkenning Research Opnames Uitzending

Onderwijs

Verkenning

Deel jouw ervaring 155 andere artikelen in onderzoek
Uitzending is geweest op dinsdag 18 september 21:25u, NPO2

1960 tips

ontvangen

54 experts gesproken

Een vrijstelling van de leerplicht voor je kind? En wat dan? Zijn er voldoende mogelijkheden om je kind toch onderwijs en begeleiding te geven?

Dit artikel is geschreven door:

Judith Meulendijks Redacteur

Judith Meulendijks bijt zich graag vast in onderwerpen. Zij maakt graag helder vertelde verhalen over falende overheidsprocessen, en dan vooral over de mensen die daarvan het slachtoffer zijn. Ze heeft een sterk rechtvaardigheidsgevoel en probeert met haar werk als journalist bij De Monitor de samenleving een beetje beter te maken. Tipgevers, zeker ook van buiten de Randstad, kunnen bij haar terecht voor een luisterend oor. Zij worden echter niet op hun blauwe ogen geloofd; boven alles moet een verhaal kloppen. Judith’s interesse is breed, maar ligt in hoge mate bij justitie, zorg, digitalisering en (medische) privacy.

Lees verder
@judith_monitor

Deel dit artikel

Meer artikelen in dit onderzoek

Toon meer

Meer weten?

Steeds meer kinderen met fysieke- of psychische problemen, zoals autisme en hoogbegaafdheid, krijgen een vrijstelling van de leerplicht. Dat betekent als kinderen niet leerbaar zijn. Maar het schij...
Alles over dit onderzoek