Algemeen / Burger versus Overheid

Hoe vind je als burger je weg in het doolhof van websites met ruimtelijke plannen?

dinsdag 09 april 2019 Leestijd: 2 min.

Rob Wertheim, docent bestuursrecht RUG / De Monitor

Judith Meulendijks

Redacteur

dinsdag 09 april 2019 Leestijd: 2 min.

Structuurvisies, bestemmingsplannen, besluit algemene regels ruimtelijke ordening. Het duizelt je al snel als je gaat zoeken op ruimtelijkeplannen.nl: de website van de overheid waar je kunt vinden of het rijk, de provincie of de gemeente plannen heeft in jouw buurt. Zoals buisleidingen voor gevaarlijke stoffen die onder je perceel doorgaan. Rob Wertheim, advocaat en docent bestuursrecht aan de Rijksuniversiteit Groningen: ‘Als burger die niet vaker met dit soort plannen te maken heeft gehad, kom je daar eigenlijk niet heel makkelijk achter.’

Frank Beekhuis uit Helmond wist het niet toen hij zijn huis kocht in 2016. Zijn buurvrouw Nicolette Doorn wist ook van niks toen zij even later haar bouwkavel kocht waar nu haar droomhuis wordt gebouwd. Er komen mogelijk ondergrondse buisleidingen voor gevaarlijke stoffen onder hun perceel. Bij Beekhuis zouden ze zelfs onder zijn voortuin komen.

lees ook: ‘Schandalig, opeens blijken ze in onze tuin pijpleidingen te willen leggen voor gevaarlijke chemische stoffen!’ zaterdag 09 maart

Het indicatieve tracé is al sinds 2012 openbaar: toen verscheen de Structuurvisie Buisleidingen 2012-2035. Zowel Beekhuis als Van Doorn hebben het bestemmingsplan bekeken voordat zij tot aankoop over gingen. Maar daar stond niets in over buisleidingen.

De Rijksoverheid heeft in 2012 meerdere tracés vastgesteld voor buisleidingen, waaronder een indicatief tracé tussen het Limburgse Echt-Susteren en het Brabantse Laarbeek dat op verzoek van onder meer Chemelot weer op de kaart staat. De beoogde route loopt, onder meer in de gemeente Helmond, vlak langs huizen, door tuinen en beschermde natuur; vooral de gemeente Helmond zit vol knelpunten.

Niet in bestemmingsplan

De gemeente Helmond, openlijk tegenstander van het plan, heeft het indicatieve tracé bewust niet in het bestemmingsplan gezet. Een woordvoerder zegt: ‘De bouwplannen in Brandevoort zijn vastgesteld voordat het tracé indicatief werd. De planvorming daarvoor is 20 jaar geleden al begonnen. Los daarvan, hoef je indicatieve tracés niet op te nemen in een bestemmingsplan. Doe je dat wel dan zet je de deur wagenwijd open om die leidingen aan te leggen. Chemelot heeft niet het alleenrecht op ruimte en al zeker niet als die ruimte over gronden van inwoners gaat. Wij zetten niet de stad op slot op aanvraag van een paar bedrijven.’

De gemeente hóeft ook geen rekening te houden met het indicatieve tracé, zo vertelt Rob Wertheim ons: ‘Strikt genomen kan de gemeente zeggen: 'Het hoeft hier niet in het bestemmingsplan verwerkt te worden'. Want dit is immers nog maar een indicatief tracé waarvan het rijk zelf zegt dat het een voorlopig karakter heeft en dat daar nog nader over wordt nagedacht. En bovendien: het is maar een Structuurvisie; daar mag je in een bestemmingsplan sowieso gemotiveerd van afwijken.’

Het gevolg van de aanpak van de gemeente Helmond is wel dat de plannen voor burgers moeilijk te vinden zijn.

Wertheim: ‘Voor een burger is het best lastig om uit te vogelen wat voor plannen er op provinciaal, op gemeentelijk en op rijksniveau allemaal zijn. Een burger denkt nogal snel: ‘Dit is het bestemmingsplan, hier mag ik gewoon wonen’. Dat is op zich ook zo, maar ja, soms wil je toch wel weten wat voor ontwikkelingen er in de toekomst gaan plaatsvinden. Het is lastig om daarachter te komen.’

‘Merkwaardig’

Volgens Wertheim is het wel gebruikelijk dat gemeenten melding maken van plannen zoals dit: ‘Je ziet in bestemmingsplannen vaak dat een gemeente een opsomming geeft van wat er allemaal aan beleid te vinden is van hogere overheden (Rijk, provincie) en dat ze dat ook bespreekt in de toelichtingen van bestemmingsplannen. Ik heb in het geval van de gemeente Helmond geconstateerd dat in het bestemmingsplan geen melding wordt gemaakt van het tracé. Die keus is misschien te verdedigen omdat het tracé 'voorlopig' is, maar opvallend is het wel.’

Dit artikel is geschreven door:

Judith Meulendijks Redacteur

Judith Meulendijks bijt zich graag vast in onderwerpen. Zij maakt graag helder vertelde verhalen over falende overheidsprocessen, en dan vooral over de mensen die daarvan het slachtoffer zijn. Ze heeft een sterk rechtvaardigheidsgevoel en probeert met haar werk als journalist bij De Monitor de samenleving een beetje beter te maken. Tipgevers, zeker ook van buiten de Randstad, kunnen bij haar terecht voor een luisterend oor. Zij worden echter niet op hun blauwe ogen geloofd; boven alles moet een verhaal kloppen. Judith’s interesse is breed, maar ligt in hoge mate bij justitie, zorg, digitalisering en (medische) privacy.

Lees verder
@judith_monitor

Deel dit artikel

Meer artikelen in dit onderzoek

Meer weten?

Het is de nachtmerrie van iedere woningeigenaar: je komt er opeens achter dat de overheid plannen heeft met de grond waar jouw huis op staat en nog wel voor ondergrondse ‘gifbuizen’. Het overkomt i...
Alles over dit onderzoek