Werk en inkomen / Schulden

Hoe terecht is de kritiek op de Rotterdamse schuldenaanpak?

zondag 24 januari 2016 Leestijd: 4 min.

Schermafbeelding 2016-01-23 om 20.26.28 /

Bastiaan Hetebrij

Verslaggever

zondag 24 januari 2016 Leestijd: 4 min.

Ons onderzoek naar Schulden bracht ons naar Rotterdam. We hoorden kritiek op de schuldhulpverlening en gemengde berichten over de preventie in de stad. En we stuitten op een wethouder, de heer Struijvenberg, die absoluut niet wil meewerken omdat hij vindt dat hij in een vorige uitzending niet goed is neergezet. Maar doet Rotterdam het slecht?

We zochten Rotterdam voor dit onderzoek niet op, het kwam naar ons toe: een aantal tipgevers komt er vandaan en een enkele onderzoeker deed juist daar onderzoek. Niet voor niets. Rotterdam is in Nederland toch een beetje het rechtse experiment: slaagt het door Leefbaar Rotterdam gedomineerde College er in om met haar beleid beter te presteren dan linksere Colleges elders? Zoiets stel je niet zo maar vast. Wat we wel weten is dat Leefbaar minder van het slachtofferschap uitgaat dan linkse wethouders. De Rotterdamse Ombudsman is kritisch.

Een pittige uitspraak van de Ombudsman. Maar hoe negatief was ze in de rest van het interview? Ze bevestigt bijvoorbeeld dat Rotterdam (maar dat geldt voor veel andere gemeenten!) mensen op oneigenlijke gronden toegang tot de schuldhulpverlening ontzegt, zo staat in een rapport van de gemeente zelf.

Geen interview, wel e-mail

We hebben de gemeente benaderd. De wethouder wil niet meer meewerken met De Monitor vanwege de uitzending over de tegenprestatie. Oordeel zelf of hij er slecht vanaf kwam. Gelukkig kregen we wel schriftelijke antwoorden.

“Ieder Rotterdammer ontvangt de ondersteuning die nodig is. Dit zal niet altijd direct schuldbemiddeling zijn. De uitspraak van de ombudsman klopt dus niet. Rotterdammers krijgen wel de ondersteuning. Deze ondersteuning heeft de gemeente o.a. ingekocht d.m.v. het Nieuw Rotterdams Welzijn. Een probleem is dat Rotterdammers niet altijd gebruik maken van de beschikbare ondersteuning. Uit een onderzoek, gebaseerd op de werkwijze van voor 01-01-15, blijkt dat Rotterdammers soms afhaken omdat ze het traject richting een schuldenvrije toekomst te lang vinden duren. Ook blijkt uit dat onderzoek dat men nadat men bij KBR is geweest niet weet hoe de aanvraag van KBR te kunnen invullen. Met de nieuwe werkwijze is dat in principe verholpen. Maar blijft gelden dat men zelf bereid moet zijn aan het oppakken van schulden te willen werken. Iedere Rotterdammer blijft zelf verantwoordelijk om ondersteuning te vragen bij het aanpakken van zijn schulden.”

Ook op het verwijt dat de gemeente te veel uit gaat van het principe 'eigen schuld dikke bult' reageert wethouder Struijvenberg:

"Levensgebeurtenissen overkomen ons allemaal... Iedereen kan te maken krijgen met echtscheiding en daarmee met een hypotheek in problemen komen. Maar meestal zijn niet dit soort gebeurtenissen de oorzaak van de problematische schulden waar de burgers vaak bij ons terecht komen. Bovendien, in de basis is iedereen zelf verantwoordelijk voor de eigen financiële situatie, het aangaan van een hypotheek of andere financiële verplichtingen. Daarmee loopt men een risico en als het misgaat is het de eigen verantwoordelijkheid om zelf wat aan het oplossen van die schulden te doen. Ze kunnen hier in alle situaties bij geholpen worden maar de eerste stap moet door henzelf worden gezet. Het is goed dat we uitgaan van dit principe, in sommige gevallen wordt er voor tienduizenden euro’s kwijtgescholden. Dat kwijtschelden wordt bekostigd door de maatschappij, en de dienstverlening door de belastingbetaler dus daar moeten we als overheid zorgvuldig mee omgaan."

Preventie

We waren ook geïnteresseerd in de vraag of Rotterdam nog in preventie gelooft. Waarschijnlijk minder dan andere gemeenten, als je zo de nadruk legt op eigen verantwoordelijkheid. En inderdaad spraken we één bron die het Rotterdamse preventiebeleid met de grond gelijk maakte. Maar de Ombudsman was genuanceerder. Ze steunt bijvoorbeeld de aanpak in de stad om uithuiszettingen zo veel mogelijk te voorkomen. Ze ziet ook goede beleidsvoornemens om de toegang tot de schuldhulpverlening te verbeteren, ook al loopt dat nu nog niet goed. Tegelijkertijd wil ze wel dat Rotterdam meer aan preventie gaat doen en meer rekening houdt met mensen die echt in de problemen zitten. Maar zo zwart wit ligt het dus niet.

Rotterdam over Marty

Tenslotte Marty, een van onze hoofdpersonen uit de reportage die je zondagavond ziet. Hij beweert dat hij door de gemeente Rotterdam in de steek is gelaten. Weten wij zeker dat dat waar is? Nee, dat weten we niet. Daarom zeggen we in de uitzending dat de gemeente Rotterdam een ander verhaal over de gang van zaken heeft. Marty’s verhaal is wel exemplarisch voor wat mensen met schulden in Nederland overkomt.

Wat weten we dan wel? We kunnen het volgende met jullie delen: Marty heeft zo blijkt uit door ons gelezen mails aanvankelijk zelf uitvoerig geprobeerd zijn schulden op te lossen. Hij heeft zich ook daadwerkelijk bij de gemeente gemeld. Toen is hij doorverwezen naar DOCK, een organisatie die voor de gemeente mensen opvangt. Daar is hij naar twee afspraken gekomen. Vervolgens is hij niet verschenen op een groepsbijeenkomst. Hij is toen 1x gebeld, en toen stopte DOCK met contact zoeken. Marty zegt dat hij door zijn rug was gegaan en dat de batterijen van zijn telefoon op waren. Kortom, een beetje mistig allemaal.

Vraagtekens

Je kan bij beide kanten vraagtekens plaatsen: Marty had natuurlijk zelf nog een keer moeten bellen, maar uit onze reportage wordt ook duidelijk dat hij ergens onderweg de controle om verstandig te handelen verloor. Ook wil hij zijn huis niet verkopen zoals hem is verzocht, omdat hij verwacht dan juist veel meer schulden te maken want zijn huis staat flink onder water. De vraag is of hij dan ooit hulp krijgt.

De gemeente heeft hem dan wel ontvangen, maar de vraag is of ze hem wel goed hebben ingeschat en hij niet onmiddellijk naar de kredietbank doorgestuurd had moeten worden. Daar krijgen we verschillende verhalen over te horen. Voor de uitzending kregen we dit helaas niet 100% uitgezocht.

Weet jij meer over de goede en slechte kanten va de Rotterdamse aanpak vergeleken met andere grote gemeenten? Tip ons: mail naar tip insturen.

De uitzending over Schulden zie je vanavond om 22:35 uur op NPO2:

Fotocredit: Archiefbeeld Dreamstime

Verkenning Research Opnames Uitzending

Schulden

Opnames

Deel jouw ervaring 75 andere artikelen in onderzoek
Uitzending is geweest op zondag 28 april 22:40u, NPO2

206 tips

ontvangen

Ervaringsdeskundigen

gezocht

Dit artikel is geschreven door:

Bastiaan Hetebrij Verslaggever

Bastiaan Hetebrij is politicoloog en studeerde in Amsterdam en New York. Hij liep stage bij de Duitse zender Phoenix in Berlijn en werkte als verslaggever bij AT5 en de politieke redactie van RTL-Nieuws. Hij probeert te werken volgens het journalistieke adagium: eerst de feiten, dan het werk, dan de mening en dat doet hij als verslaggever, regisseur en online. Zijn interessegebied is breed. Hij zoekt graag naar belangentegenstellingen, dieperliggende oorzaken en de al dan niet oprechte drijfveren van betrokkenen.

Lees verder
@bhetebrij

Deel dit artikel

Meer artikelen in dit onderzoek

Toon meer

Meer weten?

In Nederland heeft 1 op de 5 huishoudens problematische schulden of loopt het risico om deze te krijgen. Allerlei instanties proberen te helpen, van de gemeentelijke kredietbank tot welzijnswerk. M...
Alles over dit onderzoek