Natuur en milieu / Treintrillingen

‘Hoe sterker de treintrillingen, hoe slechter de slaap’

woensdag 08 mei 2019 Leestijd: 3 min.

Spoor in de nacht / ANP

Anne Mae van Tilburg

Redactie

woensdag 08 mei 2019 Leestijd: 3 min.

We spreken veel mensen die overlast ervaren van de trillingen van treinen. Overlast van geluid kan effecten hebben op de gezondheid. Maar is dat ook zo bij trillingen?

‘Het is een heel akelig gevoel. Hoe hoger ik in huis ben, hoe sterker ik de trillingen voel. En als ik in een lichte slaap ben dan word ik er ook wakker van’, vertelt Annemarie Bon ons als we bij haar langs gaan in haar woning naast het spoor in Den Bosch. Veel spoorbewoners die we spreken ervaren overlast van treintrillingen en in sommige gevallen zouden ze zelfs tot slapeloze nachten leiden. 

Anders dan bij bijvoorbeeld geluid, bestaat er nog geen wetgeving waarin grenswaarden van trillingen zijn vastgelegd. Dat komt onder andere omdat er nog relatief weinig bekend is over de effecten van trillingen. ‘Naar trillingen is nog veel minder onderzoek gedaan dan naar bijvoorbeeld geluid,’ vertelt slaapexpert Winni Hofman. 

lees ook: Het lijkt zo simpel: minder hard rijden, minder trillingen. Is dat ook zo? woensdag 01 mei

Slaaponderzoek

Het lijkt erop dat de effecten vergelijkbaar zijn met die van geluid, zo blijkt uit onderzoek van Michael Smith. Hij is slaapwetenschapper en werkzaam aan de universiteit van Philadelphia. Hij promoveerde aan de Universiteit van het Zweedse Gothenburg op het onderwerp slaap en treintrillingen. We bellen hem op. ‘We zagen dat het treinverkeer toeneemt in Europa, en dan vooral het goederenvervoer. Omdat de personentreinen overdag veel spoor bezet houden, betekent dat ook dat goederentreinen vaak ’s nachts rijden.’

‘Dus hebben we een reeks onderzoeken gedaan waar we mensen in ons lab lieten slapen, en ze blootstelden aan trillingen, om te zien wat voor een invloed dat had op hun slaap. We keken naar hun hersenactiviteit en na de nacht lieten we ze een vragenlijst invullen’, vertelt Smith.

lees ook: Trillingsmaatregelen zijn te duur, dus gebeurt er niets bij deel van de spoorbewoners in Vught. vrijdag 26 april

‘Sterkere trillingen is slechter slapen’

Smith zag dat de trillingen invloed hadden: ‘In ons onderzoek zagen we eigenlijk al bij relatief lage trillingen effecten.Trillingen met een sterkte van 0.2 milimeter per seconden zijn voelbaar, vanaf 0.3 zagen we al dat de waarschijnlijkheid dat mensen wakker worden licht toenemen. Hoe sterker de trillingen werden, hoe sterker het effect.’ 

‘Wat wel interessant is, is dat we zagen dat hoewel mensen wel wakker werden van de trillingen, ze niet per se daardoor korter slapen. Wanneer mensen wakker worden door de trillingen ‘verving’ het de natuurlijke momenten waarop mensen wakker worden wanneer ze geen trillingen voelen. Hier moeten we nog meer onderzoek naar doen. Want hoewel mensen niet minder slapen, wordt het ritme van de slaap wel verstoord.’

Volgens Winni Hofman kan dat zeker invloed hebben op de slaapkwaliteit. ‘Het moment waarop je wakker wordt heeft zeker invloed op je nachtrust. Wakker worden uit diepe slaap heeft een ander effect dan wanneer je natuurlijk wakker wordt gemaakt aan het einde van je slaapcyclus.’

lees ook: Schade langs het spoor: zijn treinen de boosdoener of simpelweg de druppel? woensdag 24 april

Grenswaarden en wetgeving

‘Hoewel uit het fysieke onderzoek dus niet bleek dat mensen daadwerkelijk minder sliepen, zagen we wel dat mensen anders over hun slaap rapporteerden als ze werden blootgesteld aan trillingen. In de vragenlijsten zagen we dat hoe zwaarder de trillingen, hoe vaker mensen aangaven een verstoorde slaap te hebben gehad. En deWereldgezondheidsorganisatie ziet dit al als een volksgezondheidprobleem. Bij geluid zijn deze gerapporteerde toenames de meest relevante indicatoren voor beleid’, vertelt Smith ons.

Slecht slapen kan tal van klachten veroorzaken, zoals verslechterde concentratie en alertheid en een verslechtering van imuumsysteem, meer kans op overgewicht en psychische klachten, zoals depressie. Naar aanleiding van een Kamermotie uit 2010 doet het RIVM dan ook onderzoek naar de gezondheidseffecten van treintrillingen, met als doel het bepalen van grenswaarden als handvaten voor eventuele wetgeving.

Uit een eerste onderzoek van het RIVM blijkt dat 20 procent van de mensen die binnen 300 meter van het spoor wonen ernstige hinder, zoals irritatie en boosheid, ervaart door treintrillingen. Daarnaast ervaart 16 procent van de mensen die vlakbij het spoor wonen ernstige slaapproblemen door passerende goederentreinen, en 4 procent door passagierstreinen. Ook valt het de onderzoekers op dat onder de mensen die binnen 300 meter van het spoor wonen iets meer medicijnen voor bloedvaten, het hart, en hogere bloeddruk worden gebruikt, en meer slaapmiddelen en kalmeringsmiddelen. Of dit samenhangt met de trillingen moet nader onderzocht worden. 

Het RIVM doet nu vervolgonderzoek naar welke maatregelen de meeste mensen kunnen bereiken en het meeste effect kunnen hebben op de trillingsoverlast.

Uitzending

Ons onderzoek naar treintrillingen volgen? Meld je aan voor onze nieuwsbrief, dan houden wij je op de hoogte.

Dit artikel is geschreven door:

Anne Mae van Tilburg Redactie
In het voorjaar van 2017 begon ik als stagiair bij De Monitor. Toen hield ik mij bezig met het dossier Gaswinning in Groningen en werkte ik mee aan een uitzending over voedselverspilling. Inmiddels werk ik aan een uitzending over telefoongebruik achter het stuur binnen het dossier Verkeersveiligheid.
Lees verder
@annemaevt

Deel dit artikel

Meer artikelen in dit onderzoek

Meer weten?

Het wordt steeds drukker op het spoor. Nederland heeft zichzelf ambitieuze klimaatdoelen gesteld en vervoer per trein is een stuk duurzamer dan een auto of vrachtwagen. Maar wat betekent dit voor d...
Alles over dit onderzoek