Onderzoek Rechtsherstel

Hoe gingen gemeenten om met teruggekeerde joden na WOII? “Waar moest mijn vader al dat geld voor afdragen?”

maandag 07 september 2020 Leestijd: 2 min.

Bevrijding in Eindhoven / ANP

Anne Mae van Tilburg

Redacteur

Annemae.vantilburg@kro-ncrv.nl

maandag 07 september 2020 Leestijd: 2 min.

Wat doe je als je 75 jaar na dato wil weten wat er met je onteigende familievastgoed is gebeurd tijdens de Tweede Wereldoorlog? In een nieuw onderzoek volgen we nabestaanden die willen weten of hun familieleden na de oorlog wel hebben teruggekregen waar ze recht op hebben.

Toen in mei datajournalistiek platform Pointer  een uitzending maakte over het digitaliseren van de Verkaufsbücher, de Duitse administratie van de onteigende Joodse woningen die daarna doorverkocht waren, stroomden de reacties binnen van nabestaanden die vragen hadden over wat er met hun familievastgoed is gebeurd. 

De woningen van Joden werden in de oorlog onteigend door de Duitsers. Veel van deze woningen werden, toen de bewoners uit deze huizen vertrokken waren, doorverkocht. Met de winst van deze handel in onteigende woningen werden onder andere de kampen Westerbork en Vught betaald. In de administratie van deze woninghandel staat gedetailleerd beschreven hoe meer dan 7000 panden in handen komen van meestal louche ondernemers en vastgoedhandelaren.

  lees ook: “Mijn moeder zei altijd: de echte horror begon pas toen ik terugkwam in Amsterdam” vrijdag 19 juni

Een kil ontvangst

Na de oorlog vond er rechtsherstel plaats: de Nederlandse overheid besluit dat alle onteigende panden weer terug moesten naar de oorspronkelijke eigenaar of hun nabestaanden. Maar het was een kil ontvangst voor de Joden die weer terug wilden keren naar hun huis na de oorlog. Velen van hen moesten de strijd aangaan om hun panden terug te krijgen. Zo ook de vader van Frank Andriesse. Het duurde jaren voordat hij het huis van zijn ouders, die overleden zijn in een concentratiekamp, terugkrijgt.

Maar als hij het huis eenmaal in bezit had, moest hij het pand ook meteen weer verkopen, en de opbrengst van het pand afdragen. “Pas nadat ik onlangs las dat in andere gemeenten allerlei naheffingen van belastingen oplegden aan de terugkerende Joodse huiseigenaren ging er bij mij iets dagen. Ik heb het vermoeden dat dat ook bij mijn vader het geval moet zijn geweest. Hij had nooit schulden. Waar moest hij dan al dat geld voor afdragen?”, vraagt Andriesse zich af.

lees ook: Meer dan 7000 Joodse panden onteigend in Tweede Wereldoorlog vrijdag 05 juni  

Achterstallige belastingen

Over hoe gemeenten omgingen met onbetaalde heffingen zoals straatbelasting en erfpacht, is relatief weinig bekend. De gemeenten Amsterdam, Den Haag en Rotterdam deden hier in de afgelopen jaren onderzoek naar en al deze gemeenten besloten na het onderzoek een financiële vergoeding uit te keren aan de Joodse gemeenten. 

In Amsterdam bleek dat sommige joden een boete kregen na de oorlog omdat ze tijdens de oorlog geen erfpacht hadden betaald, en ook in Den Haag werden terugkerende Joden er bij terugkomst aan herinnerd dat ze hun achterstallige erfpacht en straatbelasting moesten terugbetalen. In Rotterdam werd geen bewijs gevonden voor het innen van achterstallige belastingen, maar besloot de gemeente toch tot compensatie over te gaan vanwege een rigide houding waarbij geen extra inspanningen werden gedaan om in de financiële schade voor de Joden tegemoet te komen.

Nieuw onderzoek

Maar wat weten we over wat er in andere gemeenten is gebeurd? Ook Utrecht en Eindhoven hebben inmiddels besloten om een onderzoek te starten, maar veel gemeenten doen dit nog niet. En wat kan je als nabestaande als je denkt dat ook jouw familie slachtoffer is geworden van de kille houding van de gemeente na de oorlog? In ons nieuwe onderzoek Rechtsherstel Tweede Wereldoorlog volgen we deze mensen in hun zoektocht naar wat er meer dan zeventig jaar geleden is gebeurd.

Lees meer over

Algemeen Rechtsherstel Tweede Wereldoorlog
Verkenning Research Opnames Uitzending

Rechtsherstel Tweede Wereldoorlog

Research

Deel jouw ervaring 5 andere artikelen in onderzoek

5 tips

ontvangen

Algemeen / Rechtsherstel Tweede Wereldoorlog

Help mee met dit onderzoek!

Hoe kom je erachter wat er na de oorlog met je familievastgoed gebeurd is en hoe er rechtsherstel heeft plaatsgevonden? De komende weken zoeken we het uit. Wil jij ook weten wet er met jouw familievastgoed is gebeurd of heb je tips? Laat van je horen.
Deel jouw ervaring

Anna Gimbrère

Presentator

Deel jouw ervaring

Dit artikel is geschreven door:

Anne Mae van Tilburg Redacteur
Anne Mae van Tilburg studeerde Communicatiewetenschap aan de Universiteit van Amsterdam. Tussendoor liep ze stage bij De Monitor. Daarbij werd ze meteen gegrepen door het onderzoek naar aardbevingsschade in Groningen. Bij De Monitor ging ze dan ook niet meer weg. Na het behalen van haar master ging ze aan de slag als researcher. Daar beet ze zich vast in onderwerpen zoals bomenkap en duivelsuitdrijvingen bij kinderen.
Lees verder
@annemaevt

Deel dit artikel

Meer artikelen in dit onderzoek

Toon meer

Meer weten?

“Het idee dat de terugkeerders ná de oorlog financieel zo behandeld werden en het hen zo moeilijk werd gemaakt om hun bezittingen gecompenseerd te krijgen, dat voelt voor mij als groot onrecht dat...
Alles over dit onderzoek