Natuur en milieu / Bestrijdingsmiddelen

‘Het verbaast me dat er geen onafhankelijke voorlichtingsdienst is voor de landbouw’

maandag 15 oktober 2018 Leestijd: 2 min.

Hoogleraar Violette Geissen / De Monitor

Karen Geurtsen

Redacteur

maandag 15 oktober 2018 Leestijd: 2 min.

Van distributeurs en producenten horen we dat de bestrijdingsmiddelen die zij aan de man brengen als veilig zijn bestempeld in laboratoria. Maar wat treffen we aan in onze bodem? Hoogleraar Violette Geissen deed er onderzoek naar.

Voor ons onderzoek naar Bestrijdingsmiddelen zoeken we hoogleraar Violette Geissen op in de nieuwe proeftuin van Wageningen University & Research (WUR). Op zo’n 80 hectare polderklei stimuleren onderzoekers daar de biodiversiteit. Hun doel is onder meer het beperken van het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen.

Jullie hebben onderzoek gedaan naar de invloed van pesticiden?
‘We wilden weten hoeveel pesticiden er in de Europese bodem zitten. We hebben gekeken naar heel Europa en in de helft van de landbouwgronden vonden we glyfosaat en AMPA (het afbraakproduct van glyfosaat, red.). Maar we zagen ook vaak een mengsel van pesticidenresiduen. En de effecten van mengsels van pesticiden op het bodemleven, daarover is niets bekend.’

Dat is nooit onderzocht?
‘Dat is nooit onderzocht. Wat we weten is hoe belangrijk het bodemleven is. Een sterke bodem houdt de ziektedruk voor planten laag en zorgt voor mineralisatie. Als het bodemleven niet intact is dan krijg je dus problemen met bodemgezondheid, de vruchtbaarheid en ook met de ziektedruk op planten. Dan moet de boer weer heel veel spuiten om de schimmels te bestrijden. Zo zit je in een vicieuze cirkel.’

lees ook: ‘Boer gaat ook liever barbecueën dan spuiten’ zondag 14 oktober

Wij kregen een tip binnen van iemand die reclame krijgt via de mail voor glyfosaat. Daarin staat dat het geen kwaad kan. Dat het ‘onschadelijk wordt bij contact met de bodem’.
‘Dat klopt niet. Glyfosaat breekt grotendeels af naar een stabiel afbraakproduct: AMPA. Het wordt vastgehouden en blijft maanden in de grond. AMPA stapelt zich op. Er zijn indicaties dat glyfosaat (of AMPA dus) het hele bodemleven in de war stuurt: de goede bodembacteriën doodt, terwijl de ziekteverwekkende bacteriën overleven. We weten het nog niet goed genoeg, dus dan kun je niet zeggen dat het onschadelijk wordt.’

Maar dat is wel de informatie die boeren krijgen.
‘Dat is wat mij verbaast, dat er geen landelijke landbouwvoorlichtingsdienst is in Nederland die onafhankelijk is. Blijkbaar worden boeren voorgelicht door de industrie of andere bedrijven. Duitsland heeft een onafhankelijke voorlichtingsdienst.’

lees ook: ‘Doodgespoten oranje velden. Dat kan toch niet goed zijn voor de natuur?’ maandag 18 juni

Zien we de gevolgen alleen in landbouwgronden?
‘Wat je spuit, blijft niet allemaal liggen. Ook is het vaak aan de bodem gebonden en kan dan met de bodemdeeltjes door winderosie over grote afstanden getransporteerd worden. Bijvoorbeeld naar natuurgebieden toe. Door bodemerosie kan het in het oppervlaktewater terechtkomen. We hebben niet voor niets zoveel pesticiden in het water en de drinkwatermaatschappijen moeten veel doen om dat water weer schoon te krijgen.’

lees ook: Drinkwaterbedrijven: ‘Bestrijdingsmiddelen uit water halen kost geld. En dat betaalt de klant’ zondag 23 juni

We horen dat ons landbouwsysteem stamt van na de oorlog toen er veel voedsel geproduceerd moest worden. Nu spreken we nog steeds boeren en adviseurs die zeggen: 'Wij moeten de wereld voeden, en daarom moeten we het nog steeds zo doen.'
'Het is één van de eerste jaren dat er meer mensen aan de gevolgen van overgewicht zijn overleden dan door ondervoeding. En we gooien 30 procent van ons voedsel weg. We hebben niet te weinig voedsel; het probleem is de gelijke distributie over de wereld.’

Wil je meer weten over dit onderwerp? Kijk dan dinsdag 16 oktober om 21:25 uur naar de uitzending van De Monitor op NPO2. Wil je op de hoogte blijven van ons onderzoek? Meld je hier aan voor onze nieuwsbrief. We sturen je dan elke twee weken de nieuwste artikelen over het onderzoek!

Dit artikel is geschreven door:

Karen Geurtsen Redacteur

Als vragen stellen je hobby is, dan is er geen betere baan dan onderzoeksjournalist. Daar kwam Karen Geurtsen achter toen ze na haar studies Europees Beleid (MA) en Journalistiek & Nieuwe Media (MA) stage liep bij weekblad HP/De Tijd. Voor de vraag hoe de PVV werkelijk in elkaar stak, ging zij undercover. Dat resulteerde in een hoop discussie, een boek en een nominatie voor de Mercurs (2010). Na een korte uitstap naar het bedrijfsleven zit ze sinds 2016 zit bij de KRO-NCRV. Karen: 'Het mooie aan De Monitor is dat je het publiek helemaal mee kunt nemen in je eigen zoektocht.’

Lees verder
@karen_geurtsen

Deel dit artikel

Meer artikelen in dit onderzoek

Meer weten?

Boeren en particulieren gebruiken bestrijdingsmiddelen om plagen, onkruid en ziekten tegen te gaan. In deze middelen zitten soms omstreden stoffen. We hebben tips binnenkregen van mensen die ermee ...
Alles over dit onderzoek