Onderwijs / Onderwijs

'Het regulier onderwijs stoomt je klaar voor fabrieksarbeider en die hebben we niet meer nodig'

zaterdag 24 februari 2018 Leestijd: 3 min.

Teun van de Keuken voor de democratische school De Ruimte in Soest. De poort blijft gesloten. / De Monitor

Sietze van Loosdregt

Redacteur

zaterdag 24 februari 2018 Leestijd: 3 min.

Eerder wilden ze ons geen interview geven, maar nu zijn we welkom op De Ruimte in Soest, de grootste en oudste particuliere democratische school in Nederland. Democratisch onderwijs blijkt niet alleen om onderwijs te gaan, daarachter gaat een veel groter doel schuil: een omvangrijke verandering van het onderwijssysteem en de samenleving.

We spreken de leerkrachten Ruud van Middelaar en Margo Bruins en bestuurslid Gert van den Berg. Het is even wennen: Ons wordt voorgesteld het gesprek te houden volgens de zogenoemde Consentmethode. Om de beurt komt iedereen aan het woord, en als je wilt reageren moet je wachten tot je aan de beurt bent. Margo Bruins ziet daar streng op toe. De Consentmethode is op de meeste democratische scholen een vast onderdeel van het onderwijsconcept. Lees meer over democratisch onderwijs:

lees ook: Voldoen ‘veredelde speeltuinen’ nu wel aan leerplicht? dinsdag 05 december

Gert van den Berg vertelt ons eerst waarom hij ons heeft uitgenodigd. Hij heeft de nodige kritiek op het reguliere onderwijs dat volgens hem best wat van de democratische scholen kan leren. ‘Hoe kan het dat steeds meer kinderen gefrustreerd zijn op reguliere scholen, dat ze afgemat en depressief zijn en de hakken in het zand zetten? In mijn beleving komt dat omdat we vanaf de geboorte een eigen stem, zelfbeschikking van een kind ondergraven.’

Maar leren kinderen hier wel genoeg als ze zelf mogen bepalen hoe, wat en wanneer ze leren?

Gert van den Berg: ‘Als een kind er op zijn dertiende achter komt op Whatsapp dat hij stomme fouten maakt en dat vervelend vindt, dan gaat hij vanzelf spelling leren. Dan gaat een kind zelf gemotiveerd een aan taal beginnen en leert het kind in vier weken wat je anders in vijf jaar erin probeert te stampen.’

Margo Bruins: ‘Er wordt hier niet geduwd, niet getrokken, niet geënthousiasmeerd.’

lees ook: ‘Op een democratische school moet je je kind durven los te laten’ donderdag 30 november

Worden ze dan wel klaargestoomd voor de maatschappij?

Ruud van Middelaar: ‘Volmondig ja. Het regulier onderwijs was gemaakt voor een wereld van 150 jaar geleden. En in onze overtuiging word je daar niet klaargestoomd voor de wereld, want daar wordt je creativiteit en mondigheid afgenomen. Je wordt gewoon een fabrieksarbeider en die hebben we niet meer nodig. Dus dit is mijn antwoord: we willen dat onze kinderen gelukkig zijn en we willen een ander soort mensen.’ 

‘We willen dat onze kinderen gelukkig zijn en we willen een ander soort mensen.’Ruud van Middelaar

Gert van den Berg: ‘Mijn mensbeeld is dat de mens vanaf het eerste moment dat hij geboren is zelf aan kan voelen wat goed voor hem is. Iedereen heeft zijn eigen weg te gaan. Dat ontstaat niet vanaf het moment dat je achttien bent, dat is er al vanaf dat je kunt praten.’

Dus democratisch onderwijs is meer dan ‘gewoon naar school gaan’?

Margo Bruins: ‘Wat mij betreft zijn we ook bezig met een transitie in de wereld. En, ik zeg zelf altijd: je bent de maatschappij. Wil je dat er iets verandert? Dat zijn wij dat nu al aan het doen. Wat mij betreft leveren wij straks studenten af die er in de maatschappij wat van gaan maken. Ze leren hier alles over verantwoordelijkheid nemen. Het gaat erom: onze studenten passen enorm goed in de huidige maatschappij want ze brengen zichzelf in. Ze hebben heel goed leren luisteren en hun mening leren geven. Maar ze weten ook wat het is om elkaar aan te spreken, wat er nodig is voor een veilige leeromgeving, een prettige leeromgeving.’

Ruud van Middelaar: ‘We zijn niet bezig met een transitie die moet gebeuren maar met één die nú gaande is. Wat ons betreft is over tien jaar al het onderwijs in Nederland democratisch.’

Visie

Na ruim een uur wordt dit gesprek afgerond maar er komt nog een vervolg, zo zegt De Ruimte ons toe. Want een aantal vragen zijn nog onbeantwoord. Zo blijft ons nog altijd onduidelijk wat de visie van de democratische scholen precies is. We weten dat de scholen uitgaan van de eigen verantwoordelijkheid van kinderen, dat ze kinderen beter klaar zeggen te stomen voor de huidige maatschappij en dat ze daarmee een betere wereld willen creëren. Maar hoe ziet die wereld er dan precies uit? Volgens een tipgever is dat wereldbeeld grotendeels gebaseerd op het gedachtengoed van de zelfontwikkelingstraining Avatar. Dat zou volgens deze tipgever ook blijken uit het grote aantal Avatar Masters op democratische scholen. De school werpt dit verre van zich.

Gert van den Berg: ‘Dit soort bedrijven (zoals Avatar, red.) hebben gewoon iets te vertellen op het gebied van verantwoordelijkheid, eigen keuze, oprechtheid, authenticiteit, verbinding met elkaar, wat is liefde?’

Margo Bruins: ‘Dit zijn persoonlijkheidstrainingen. Heel veel mensen doen allerlei soorten trainingen en dat heeft niks met democratische scholen te maken.’

Volgens Ruud van Middelaar baseert democratisch onderwijs zich niet op traditionele religieuze of spirituele stromingen, maar werkt het vooral aan onderwijs waarbij we van ‘de wieg tot de kist leren en ontwikkelen.’ 

Onderwijs / Onderwijs

Weet jij meer?

kun jij ons meer vertellen over de visie en het gedachtengoed op democratische scholen, of heb je ervaringen met democratisch onderwijs die ons onderzoek verder kunnen helpen? En is het regulier onderwijs inderdaad achterhaald? Meld het ons!
Deel jouw ervaring

Sietze van Loosdregt

Redacteur

Deel jouw ervaring

Dit artikel is geschreven door:

Sietze van Loosdregt Redacteur

Sietze van Loosdregt komt van het platteland. En dat zie je terug zijn werk. Zo maakte hij voor De Monitor uitzendingen over megastallen, de Q-koorts en windmolens. Maar ook over sociaal maatschappelijke thema’s als het onderwijs en de sociale dienst. Hij begon zijn werk in Hilversum bij het actualiteitenprogramma Netwerk, en werkte daarna onder meer voor de discussieprogramma’s Rondom 10 en Debat op 2.

Lees verder
@sietze_1

Deel dit artikel

Meer artikelen in dit onderzoek

Meer weten?

Machteloze ouders, overwerkte leraren en bezorgde orthopedagogen. We krijgen tips uit alle hoeken sinds we ons dossier Onderwijs weer hebben geopend en onderzoeken of het passend onderwijs wel goed uitpakt voor die leerlingen die extra ondersteuning nodig hebben. 

Alles over dit onderzoek