Natuur en milieu / Treintrillingen

Het lijkt zo simpel: minder hard rijden, minder trillingen. Is dat ook zo?

woensdag 01 mei 2019 Leestijd: 3 min.

Goederentrein / ANP

Anne Mae van Tilburg

Redactie

woensdag 01 mei 2019 Leestijd: 3 min.

Maatregelen aan het spoor om trillingsoverlast te beperken kunnen ingewikkeld zijn. Maar veel mensen die overlast ervaren van de trillingen putten hoop uit een op het eerste gezicht simpele maatregel: langzamer rijden. Maar is dat ook zo?

‘Ik ben bang dat ik niet meer slaap als er straks nog meer goederentreinen zijn en ze harder en dichter langs mijn huis gaan rijden.’ Xavier Waelkens woont naast het spoor in Vught, maar door de aanleg van een extra spoor ziet het ernaar uit dat de afstand tussen zijn huis en de treinen nog kleiner wordt. En dat heeft gevolgen voor  trillingsoverlast. Op de plek van zijn huis ziet het ernaar uit dat de trillingen zullen verdubbelen.  

lees ook: Trillingsmaatregelen zijn te duur, dus gebeurt er niets bij deel van de spoorbewoners in Vught. vrijdag 26 april

Maatregelen nemen tegen trillingen kunnen ingewikkeld en duur zijn. Zo wordt in Vught langs een deel van het spoor een ondergrondse damwand geplaatst om de ergste toenames van trillingen te beperken. Maar niet iedereen profiteert hiervan, want de damwand komt niet bij het huis van Xavier te liggen. Dus vragen dorpsbewoners zich af: is er niet een makkelijkere maatregel die wel het hele dorp treft? Kunnen de treinen niet gewoon langzamer gaan rijden?

Langzamer rijden, minder trillingen

In de aanloop naar Tracébesluiten (besluiten genomen bij de aanleg van infrastructuur in nationaal belang) wordt ‘gedifferentieerd rijden’ vaak genoemd als mogelijke maatregel om trillingsoverlast te beperken. Dit betekent dat treinen op sommige plekken, zoals binnen de bebouwde kom, langzamer gaan rijden. Maar of het daadwerkelijk tot minder trillingen zal leiden, was een lange tijd niet duidelijk. Reden voor het Ministerie van Infrastructuur om opdracht te geven voor een onderzoek.

Ik bel met Reinoud Fennema. Hij werkt voor DGMR, een ingenieurs- en adviesbureau dat is ingehuurd om te onderzoeken of langzamer rijden effect heeft op trillingen. ‘We hebben op vier locaties gemeten. Over het algemeen kunnen we wel zeggen dat als treinen substantieel langzamer rijden, dan hebben we het over minimaal dertig kilometer per uur, de trillingen afnemen. Maar daarin zien we wel verschillen: het is niet zo dat het op elke locatie even veel impact heeft. Op één van de testlocaties zagen we zelfs dat de trillingen toenamen door het langzamer rijden. Uiteindelijk spelen er namelijk ook andere factoren mee, zoals de bodem, hoe de huizen gebouwd zijn en het materieel waarmee gereden wordt. Die zorgen dat de effecten van langzamer rijden kunnen verschillen. Maar in veel gevallen heeft het een afnemend effect.’

Toch zal dit niet betekenen dat het ministerie meteen deze maatregel invoert, stelt Fennema. ‘Dit trillingsonderzoek is een eerste verkenning geweest, maar je zal ook moeten kijken naar de impact van zo’n maatregel op de hele bedrijfsvoering op het spoor, naar de juridische kanten van het verhaal en de economische overwegingen. Het kan wel een goede maatregel zijn, maar je wil niet dat de hele boel erdoor vastloopt. Stel je voor dat morgen in de ochtendspits opeens alle vrachtwagens zestig gaan rijden. Dan kan dat heel goed zijn voor het milieu en kan minder geluidsoverlast veroorzaken, maar dan duurt de ochtendspits waarschijnlijk wel tot 11.00 uur. En de vraag is of we dat dan willen. Dat geldt natuurlijk ook voor het spoor.’

Impact langzamer rijden

Uit aanvullend onderzoek blijkt dat gedifferentieerd rijden dan ook niet zo makkelijk gaat. Buiten juridische en technische bezwaren wordt gewaarschuwd dat het slecht kan zijn voor de concurrentiepositie van het Nederlandse railgoederenvervoer. Zo kan het ertoe leiden dat er een ombuiging plaatsvindt van vervoer naar Nederlandse havens, naar buitenlandse havens zoals Hamburg, Bremen en Antwerpen. En als de kosten niet meer opwegen, wordt de vrachtwagen misschien weer vaker ingezet. 

Spoorvervoerders

Willen spoorvervoerders dus wel langzamer rijden om zo de trillingsoverlast te beperken? Ik bel met Jelle Rebbers. Hij werkt voor de grootste spoorgoederenvervoerder in Nederland, DB Cargo, maar spreekt met mij namens brancheorganisatie KNV. ‘Als onze treinen op sommige plekken in snelheid moeten halveren, doen de spoorvervoerders op die plekken er twee keer zo lang over. Spoorvervoer wordt dan een stuk duurder.’

‘In Nederland zijn we verslaafd aan goedkoop wegvervoer. Maar we willen tegelijkertijd klimaatdoelstellingen halen, daar is spoorvervoer voor nodig. Als wij duurder worden omdat we langzamer moeten rijden, dan kunnen we niet concurreren met de vrachtwagen,’ aldus Rebbers. 

‘Je moet de vraag dus breder stellen: wat willen we als samenleving? Als ik hoor dat er per woning maar 47.000 euro wordt uitgegeven voor maatregelen om trillingsoverlast te beperken , begrijp ik dat niet. Het is in het belang van ons allemaal dat het spoor intensiever gebruikt wordt. Als maatschappij moeten we ook geld uittrekken voor de mensen die daar last van hebben. De bewoners moeten niet tegenover de spoorvervoerders komen te staan. Want uiteindelijk willen wij allemaal de opwarming van de aarde tegengaan.’

Het is nog onduidelijk langzamer rijden uiteindelijk de oplossing zal zijn tegen trillingen. Wel heeft staatsecretaris Stientje van Veldhoven opdracht gegeven aan ProRail om een proef op te zetten om de effecten van langzamer rijdende goederentreinen te gaan meten in Vught. 

Nieuwsbrief

Ons onderzoek naar treintrillingen volgen? Meld je aan voor onze nieuwsbrief, dan houden wij je op de hoogte!

Dit artikel is geschreven door:

Anne Mae van Tilburg Redactie
In het voorjaar van 2017 begon ik als stagiair bij De Monitor. Toen hield ik mij bezig met het dossier Gaswinning in Groningen en werkte ik mee aan een uitzending over voedselverspilling. Inmiddels werk ik aan een uitzending over telefoongebruik achter het stuur binnen het dossier Verkeersveiligheid.
Lees verder
@annemaevt

Deel dit artikel

Meer artikelen in dit onderzoek

Meer weten?

Het wordt steeds drukker op het spoor. Nederland heeft zichzelf ambitieuze klimaatdoelen gesteld en vervoer per trein is een stuk duurzamer dan een auto of vrachtwagen. Maar wat betekent dit voor d...
Alles over dit onderzoek