Kinderen / Sportregime

Gymles op de basisschool moet kinderen het plezier in sporten teruggeven

woensdag 20 februari 2019 Leestijd: 4 min.

Gymles op de basisschool / ANP Foto

Karlijn Vernooij

Redacteur

woensdag 20 februari 2019 Leestijd: 4 min.

De basisschooljeugd van tegenwoordig heeft grotere moeite met oefeningen als koprollen, springen, over een balk lopen en een bal door een korf gooien dan hun leeftijdgenoten van tien, twintig of dertig jaar geleden. Dat horen we van verschillende deskundigen die we spreken in ons onderzoek Sportregime, over kinderen en hun drukke sportprogramma’s. De reden: kinderen bewegen minder; ze zitten meer voor de tv, spelen spelletjes op de tablet in plaats van op straat, en krijgen steeds minder bewegingsonderwijs op de basisschool, zoals zwem- en gymles. Hierdoor leren ze minder goed bewegen en zijn ze motorisch minder vaardig blijkt uit onderzoek.

En dat terwijl drie keer per week naar hockey, voetbal of turnen voor veel kinderen lang geen uitzondering meer is. En daar zit volgens een aantal experts de crux: georganiseerd sporten is toegenomen, maar daarbuiten bewegen kinderen veel minder. Als kinderen met een motorische achterstand ineens heel specifiek en intensief een bepaalde sport gaan beoefenen, raken ze sneller geblesseerd. En ook dít is in de cijfers van de afgelopen jaren goed terug te zien. Zo meldt veiligheidsorganisatie VeiligheidNL in 2013 dat het aantal sportblessures bij negen- tot twaalfjarigen in zes jaar tijd is gestegen van 130.000 naar 230.000. 

Het woord ‘gymles’ lees ik nergens terug en dat is een gemiste kansMichiel van Nispen, Kamerlid SP

SP: Landelijke gymnorm voor het basisonderwijs

Het kabinet vindt dit een zorgelijke ontwikkeling en heeft vorig jaar samen met gemeenten en het NOC-NSF een Nationaal Sportakkoord gesloten. Met als doel onder meer om meer kinderen in beweging te krijgen en hen te enthousiasmeren voor sport. SP-Kamerlid Van Nispen juicht deze ambitie van het kabinet toe. Hij is alleen niet te spreken over de manier waarop het probleem nu wordt aangepakt. ‘Er wordt van alles ingezet, zoals bijvoorbeeld buurtsportcoaches om kinderen in bepaalde buurten aan het sporten te krijgen. Dat is op zich goed, maar het woord ‘gymles’ lees ik in dit verband nergens terug. En dat is een gemiste kans.’ Volgens hem is gymnastiekles het fundament van een leven lang sporten en bewegen. Hij diende vorig jaar een initiatiefwet in voor meer en beter bewegingsonderwijs. Drie uur gymles per week van een vakleerkracht: dat wordt als het aan de SP ligt de norm voor het basisonderwijs.

De Grote Gymles voor Utrechtse scholieren

Dit sluit aan bij het pleidooi van een tipgever die reageert op ons onderzoek: Rens van Zoelen, hockeycoach en trainer uit Utrecht en zelf ook gymdocent. Volgens hem is de huidige staat van het bewegingsonderwijs op de basisschool onvoldoende. ‘Gym moet leuk zijn en niet een uurtje in de week door een juf gegeven worden. Kinderen moeten daar in aanraking komen met alle sporten en het gevoel ontwikkelen: wat kan ik met mijn lichaam?’  Volgende maand organiseert hij een grote gymdag voor honderden scholieren in het Utrechtse stadion De Galgenwaard. ‘Met deze dag wil ik weer terug naar de basis: plezier in bewegen voor alle kinderen op de basisschool.’

‘Het is een rechtstreekse investering in onze toekomst.’

In het voortgezet onderwijs bestaat er trouwens nog steeds wel een wettelijke gymnorm. Iets meer dan twee uur lichamelijke opvoeding per week voor de leerlingen van het vmbo, de havo en het vwo. ‘Het is dan ook echt absurd dat we dit in het basisonderwijs nog niet doen’, stelt Van Nispen. ‘Dat is bij uitstek dé plek waar je alle kinderen kunt bereiken, ongeacht sociaal-culturele verschillen.’ Volgens hem gaat het om ongeveer 400.000 kinderen die op dit moment slechts een uur gym per week krijgen. En dan vaak ook van een docent die daar niet specifiek voor is opgeleid. Het plan van de SP – dat 275 miljoen per jaar kost - is enthousiast ontvangen door onder meer de Koninklijke Vereniging voor Lichamelijke Opvoeding (KVLO) en het NOC-NSF. In de Kamer is er op dit moment nog géén meerderheid. Maar Van Nispen geeft niet op: ‘Het is een rechtstreekse investering in onze toekomst.’

Gymnorm basisschool werd in de jaren ’90  afgeschaft

Volgens Cees Klaassen, directeur van vakvereniging KVLO wil men in Den Haag eerst afwachten wat er terecht komt van afspraken die de schoolbesturen in 2014 hebben gemaakt met de toenmalige staatssecretaris van onderwijs, Sander Dekker. ‘In dat bestuursakkoord hebben beide partijen zich gecommitteerd aan twee uur gym in de week. Gegeven door bevoegde leraren: dat kunnen vakleerkrachten met een ALO-opleiding zijn of groepsleerkrachten met een speciale bevoegdheid voor bewegingsonderwijs.’ Uit de evaluatie van het ministerie in 2017 is volgens Klaassen gebleken dat slechts 65 procent van de scholen voldoet aan die urennorm. ‘Maar het nieuwe Kabinet geeft scholen nog tot 2020 de kans om het goed te maken. Grote kans dat veel politieke partijen dat nog even af willen wachten.’ Een wettelijke urennorm in het basisonderwijs is trouwens niet nieuw en stamt volgens Klaassen al uit 1941. In de tweede helft van de jaren ‘90 werd het afgeschaft.

lees ook: Sportpedagoog: ‘Er is een flinke cultuurverandering nodig in de jeugdsport’ maandag 18 februari

Plezier voorop

Zowel van Zoelen als Van Nispen willen door middel van de gymles op school bereiken dat kinderen weer plezier beleven aan sport. Dat dit belangrijk is lezen we ook in het Nationale Sportakkoord, waar dat specifieke woord welgeteld 22 keer in voor komt: 'Kinderen van nu zullen later met plezier terugkijken op hun sportervaringen'. Maar dit is volgens Van Zoelen nu lang niet altijd vanzelfsprekend meer. ‘Veel ouders vinden het heel belangrijk dat hun kind presteert op het veld, dat ze zich in de picture spelen. Dat kind moet van alles en heeft zelf niet veel keuze.’ Als je goede trainers hebt is er volgens Van Zoelen niet zoveel aan de hand, dan kun je kinderen op een goede manier laten sporten en dan hebben ze er ook plezier in. Maar dat gebeurt nu onvoldoende, vindt hij. ‘Bij jonge kinderen is de sociaal-emotionele ontwikkeling heel belangrijk, en daarna pas de motorische en cognitieve vaardigheden. En juist dat laatste staat bij veel amateurcoaches nu voorop;  kinderen moeten op hele jonge leeftijd al tactisch inzicht hebben en bijvoorbeeld al alle looplijnen in het veld herkennen. Een grote groep kinderen raak je dan kwijt.’

Jong geleerd niet altijd oud gedaan

Van Nispen, zelf atletiektrainer geweest, beaamt dit. ‘Ouders willen vaak heel graag dat hun kinderen heel goed worden in een sport. Maar onderzoek wijst uit dat als je bijvoorbeeld al heel jong begint met hardlopen je daar niet per se ook een betere hardloper van wordt op latere leeftijd: jong geleerd is niet in alle gevallen oud gedaan. Jonge kinderen moeten vooral plezier hebben in sport. En dat betekent dat we bij atletiek voor de kleintjes vooral veel spelletjes doen, zoals bijvoorbeeld tikkertje om op te warmen.’

Nieuwsbrief

Wil je op de hoogte blijven van ons onderzoek? Meld je dan hier aan voor onze nieuwsbrief. Dan stuur ik je elke twee weken de laatste artikelen.

Verkenning Research Opnames Uitzending

Sportregime

Verkenning

Deel jouw ervaring 15 andere artikelen in onderzoek
Uitzending is geweest op zondag 24 maart 22:40u, NPO2

95 tips

ontvangen

Kinderen / Sportregime

Reageren?

Ben jij zelf ouder en ervaar jij de ‘maatschappelijke’ druk van (teveel) trainen voor je kind(eren)? Heeft jouw kind zijn of haar zin in de sport erdoor verloren? Of heeft jouw kind hierdoor zelfs al een blessure opgelopen? Ook als jouw kind juist ontzetten veel plezier heeft in het sporten en zelf niet van het veld of uit de turnhal is te slaan, zijn we benieuwd naar jouw verhaal!
Deel jouw ervaring

Karlijn Vernooij

Redacteur

Deel jouw ervaring

Dit artikel is geschreven door:

Karlijn Vernooij Redacteur
Karlijn heeft bijna 15 jaar ervaring in de journalistiek. Van redacteur en planner op de binnenlandredactie van RTL Nieuws tot samensteller bij KRO-NCRV Radio 1. De overstap naar het programma De Monitor is een lang gekoesterde wens. ‘Waar je bij de radio dagelijks in hoog tempo verschillende onderwerpen aanraakt en weer laat liggen, kun je er bij De Monitor veel dieper induiken.’ Mensen in de samenleving een stem geven, mensen die ergens anders niet gehoord worden, is wat haar het meeste drijft. ‘Samen proberen iets bloot leggen, en er een oplossing voor proberen te vinden. In plaats van je laten sturen door ‘de waan van de dag’. Haar eerste onderzoek gaat over datingsites met nepprofielen. Wat haar daarin het meest treft zijn de verhalen van kwetsbare mensen op zoek naar liefde, waar deze sites misbruik van maken.
Lees verder

Deel dit artikel

Meer artikelen in dit onderzoek

Toon meer

Meer weten?

Nederland wil als sportland bij de top 10 van beste sportlanden in de wereld horen. Dan is het van groot belang om zoveel mogelijk kinderen enthousiast te maken voor sport. Maar hoe zorg je dat he...
Alles over dit onderzoek