Natuur en milieu / Bomenkap

Greenpeace wil dat energiebedrijven stoppen met bijstoken ‘dubieuze’ houtsnippers

maandag 24 juni 2019 Leestijd: 3 min.

De Amercentrale in Geertruidenberg is de eerste centrale waar begonnen is met het bijstoken van biomassa / ANP

Niels van Nimwegen

Verslaggever

maandag 24 juni 2019 Leestijd: 3 min.

Het was een historisch akkoord. In 2013 gaven milieuorganisaties groen licht voor de bijstook van biomassa, in ruil voor de snelle sluiting van oude, vervuilende kolencentrales.

Zes jaar later is van die eensgezindheid weinig meer te merken. Greenpeace en energiereuzen RWE, Uniper en Engie stonden afgelopen donderdag lijnrecht tegenover elkaar in de Amsterdamse rechtbank. De milieuorganisatie verwijt de kolencentrales biomassa bij te stoken, terwijl er geen garantie is dat het hout dat daarbij wordt gebruikt uit een duurzaam beheerd bos afkomstig is. Greenpeace eist een verbod op het stoken van houtsnippers, tenzij die een FSC-label dragen. Het keurmerk met de zwaarste eisen op gebied van duurzame bosbouw.

Biomassa is de verzamelnaam voor organisch materiaal (hout, plantenresten) dat gebruikt kan worden om energie mee op te wekken. Nederlandse kolencentrales mogen bijvoorbeeld houtsnippers bijstoken om er warmte en elektriciteit mee te produceren.

Meer uitstoot

 

Wat is er precies aan de hand? Over de inzet van biomassa is de afgelopen jaren veel discussie ontstaan, ook onder wetenschappers. Tegenstanders wijzen erop dat het stoken van biomassa een veel grotere klimaatkiller is dan kolen. Bij de verbranding van hout komt namelijk veel meer CO2 vrij. Voorstanders, waaronder de grote Europese energiebedrijven, vertrouwen erop dat die extra uitstoot weer opgevangen kan worden door de aangroei van nieuw bos. Als je minder kapt dan er jaarlijks aan bos bijgroeit, is biomassa een hernieuwbare energiebron en kan het bijdragen aan een verlaging van de CO2-uitstoot. In theorie althans.

‘Bijstoken draagt bij aan een verlaging van de CO2-uitstoot en is van belang voor de omschakeling naar een circulaire economie,’ onderstreepte advocaat Toni van Hees namens de drie energiebedrijven. Nederland bouwt de gaswinning af en voor kernenergie is volgens de energiebedrijven geen draagvlak. Zon- en windenergie zijn 100% duurzaam, maar niet altijd voldoende beschikbaar. Om pieken in de vraag naar energie op te vangen, is het bijstoken van duurzame biomassa noodzakelijk.

We willen graag meer onderzoek doen naar de eisen die gesteld worden aan biomassa. heb je hier verstand van? Neem dan contact met ons op.

Sociale duurzaamheid

De kern van het conflict komt hierop neer: Kunnen we erop vertrouwen dat die houtsnippers ook echt duurzaam zijn? Het is een taaie, technische discussie over certificering, waarover milieuorganisaties en de energiebedrijven al zes jaar met horten en stoten onderhandelen.

Niet alle duurzaamheidseisen zijn namelijk door de wet afgedekt. Greenpeace-medewerker Wolfgang Richert: ‘Het zijn met name de sociale aspecten die niet in de wet zijn meegenomen. In het verleden is grof omgegaan met bossen, die van grote betekenis zijn voor de inheemse bevolking. Denk bijvoorbeeld aan regenwouden in Indonesië die zijn gekapt om er plantages van te maken. De biomassa die we nu invoeren komt uit het zuiden van de VS en de Baltische Staten. In beide gebieden is het risico op kaalslag nog altijd erg groot.’

Een akkoord is nog altijd niet getekend, maar ondertussen zijn enkele kolencentrales al wel begonnen met het bijstoken van houtsnippers. De overheid verstrekt in totaal voor 3,6 miljard euro aan subsidie, op voorwaarde dat de centrales alleen duurzame houtsnippers gebruiken. Vanwege de vertraging in de onderhandelingen over de sociale ‘bovenwettelijke’ eisen staat Minister Wiebes (Economische Zaken & Klimaat, VVD) dit jaar toe om naast het strenge FSC keurmerk ook hout uit zogeheten PEFC-gekeurde bossen te gebruiken.

Een beslissing die Greenpeace in het verkeerde keelgat is geschoten. Juist dit keurmerk is volgens de milieuorganisatie te zwak. ‘Het is een certificaat dat door de houtindustrie zelf is opgezet en geen garanties geeft, juist voor wat betreft die sociale vereisten.’

‘Stelselmatig ontmantelen’

De milieuorganisatie verwijt de energiebedrijven ‘stelselmatig het energieakkoord te ontmantelen’, door de afspraken die in 2013 zijn gemaakt steeds verder af te zwakken. Zo spraken de energiebedrijven destijds met de milieuorganisaties af om alleen FSC-houtsnippers te gebruiken, het keurmerk waarin Greenpeace het meeste vertrouwen heeft.

Volgens RWE, Uniper en Engie beschikken te weinig bosbouwers op dit moment over zo’n streng FSC-certificaat, waarmee ze vooraf kunnen aantonen dat ze aan alle vereisten voldoen. Maar volgens de energiecentrales wil dat niet per definitie zeggen dat de biomassa niet duurzaam is. Via inspecties achteraf (verificatie) denken de energiebedrijven aan te kunnen tonen dat de houtsnippers toch aan aan alle afspraken voldoen. ‘Dus wat schiet Greenpeace hiermee op? Een verbod op deze biomassa leidt alleen maar tot het stoken van meer kolen.’

Protocol

Opmerkelijk genoeg bleek tijdens de zitting dat deze week mogelijk een akkoord wordt bereikt over een protocol, waarmee de sociale eisen alsnog langs de duurzaamheidsmeetlat kunnen worden gelegd. Toch willen beide partijen dat de rechtbank uitspraak doet over het verbod dat Greenpeace eist. Het vonnis volgt over twee weken.

Natuur en milieu / Bomenkap

Taaie kost

Voor buitenstaanders is lastig te begrijpen waar dit precies om gaat, maar juist strenge waarborgen zijn erg belangrijk als het gaat om biomassa. Kunnen we erop vertrouwen dat onze honger naar bio-energie uiteindelijk een averechts effect heeft op bossen in het buitenland? Heb je hier verstand van? Neem dan contact met ons op.
Deel jouw ervaring

Niels van Nimwegen

Verslaggever

Deel jouw ervaring

Dit artikel is geschreven door:

Niels van Nimwegen Verslaggever

Niels van Nimwegen is verslaggever bij De Monitor en maakte tot nu toe verhalen over de huursector, uitbuiting van starters op de arbeidsmarkt, de vastgelopen spoedzorg en verschillende afleveringen van het dossier ‘Lokaal Bestuur’. 'Wat ik sterk vind aan de Monitor is dat we thema’s lang volgen en door tips in contact komen met belangrijke sprekers die voor andere journalisten verborgen blijven. Dat levert vaak originele verhalen op, of een invalshoek bij een nieuwsfeit dat door andere programma’s is gemist.' Niels werkte eerder voor Radar en Zembla.

Lees verder
@nvnimwegen

Deel dit artikel

Meer artikelen in dit onderzoek

Meer weten?

Het rommelt in de Nederlandse bossen. Al een tijdje ontvangen we veel tips van kijkers die ons wijzen op kaalgekapte vlaktes, waar eerst bomen stonden.
Alles over dit onderzoek