‘Glyfosaat is slachtoffer van eigen succes’

woensdag 26 september 2018 Leestijd: 2 min.

jerrycans van bestrijdingsmiddelen langs de weg / ANP

Karen Geurtsen

Redacteur

karen.geurtsen@kro-ncrv.nl

woensdag 26 september 2018 Leestijd: 2 min.

In de discussie over wat bestrijdingsmiddelen doen met onze gezondheid en ons milieu verwijzen tipgevers ons naar het College voor de toelating van gewasbeschermingsmiddelen en biociden (Ctgb). Als zij besluiten dat een middel in Nederland op de markt mag komen, kunnen we ervan uitgaan dat het veilig is. Toch?

Met deze vraag in ons achterhoofd reizen we voor ons dossier Bestrijdingsmiddelen af naar Ede, waar het Ctgb zit. We spreken woordvoerder Hans van Boven en Ingrid Becks, hoofd van de afdeling die het 9-koppige college adviseert dat beslist of een middel wel of niet wordt toegelaten op de Nederlandse markt.

Waar kijken jullie naar als jullie een verzoek tot toelating krijgen?
‘Het college laat alleen middelen toe die veilig zijn voor mens, dier en milieu. Voor nieuwe stoffen wordt dat bepaald op Europees niveau. Dan kiest de aanvrager een lidstaat uit waar hij de stof wil laten beoordelen. Als het om een nieuw middel gaat (een samenstelling van stoffen, red.) dan is Europa verdeeld in de zones noord, midden en zuid. Eén van de lidstaten uit die zones behandelt het verzoek tot toelating en de andere lidstaten kijken mee. De behandelende lidstaat toetst het dossier dat de aanvrager indient en bepaalt de risico’s van een middel.’

De lidstaat ‘toetst het dossier’? Jullie onderzoeken de middelen dus niet zelf?
‘Nee, wij kijken naar de onderzoeken die een producent indient en de relevante wetenschappelijke literatuur.’

Zo’n producent heeft belang bij goedkeuring; pas dan mag hij zijn product verkopen op de Nederlandse markt. Is dat onderzoek dan wel te vertrouwen? 
‘De onderzoeken moeten volgens strenge protocollen zijn gedaan en in gecertificeerde laboratoria zijn uitgevoerd. Een producent doet ongeveer tien jaar over het opbouwen van een toelatingsdossier.’

Kijken jullie ook naar de effecten op het milieu op langere termijn als jullie een middel keuren?
‘We kijken naar de toxische eigenschappen van een stof, maar of er sprake is van risico hangt ook af van de blootstelling. Dat een bestrijdingsmiddel giftig is, is wel duidelijk, anders werkt het niet. Maar als je 10 liter water drinkt, ga je ook dood. Daarom is het vooral belangrijk om te kijken naar de toepassing en dosering. Daar doen aanvragers studies naar, ook op de lange termijn. Ze kunnen niet alle organismen daarin meenemen dus nemen ze een representant van een groep, zodat ze weten wat voor effecten een middel op een groep organismen heeft.’

lees ook: ‘Watervlooien 2500 keer gevoeliger voor chemische stof dan we dachten’ vrijdag 21 september

Hoe moeten we een middel als DDT zien in dat verband?
‘DDT werd zestig jaar geleden veel gebruikt. De stof bleek erg persistent (moeilijk af te breken, red.) Het kan altijd zo zijn dat een goedkeuring verandert door voortschrijdend inzicht. Recent is dat nog gebeurd met neonicotinoïden. Daarbij bleek toch risico te zijn voor hommels. Terwijl de onderzoekers bijen als representant hadden genomen voor hun studies. Zulke nieuwe kennis kan leiden tot onacceptabele risico’s en dan kunnen we ingrijpen in de toelating.’ 

Hoe kijken jullie aan tegen de huidige discussie rondom glyfosaat?
‘We begrijpen de discussie. Het gebruik van glyfosaat leidt tot een hoge belasting voor het oppervlaktewater, maar het is niet kankerverwekkend en veilig voor mens, dier en milieu als het op de juiste manier gebruikt wordt. Het onderzoek dat in het maatschappelijk debat wordt aangehaald voldoet niet altijd aan de normen die wij hanteren. En halve maatregelen die dan genomen worden, zorgen juist voor verwarring.’

lees ook: Belgen mogen onkruid in tuin niet meer bestrijden met chemische middelen woensdag 19 september

‘Het probleem met glyfosaat is dat het een slachtoffer is van zijn eigen succes. Het wordt veel gebruikt en er is een norm voor wat er in het oppervlakte- en grondwater mag zitten. Wij zijn nu aan het herbeoordelen en dan kijken we ook naar die norm. Als het meer in het milieu blijkt voor te komen dan de norm, dan kunnen we de toelating aanpassen.’

Wil je op de hoogte blijven van dit onderzoek? Meld je dan hier aan voor onze nieuwsbrief. We sturen je dan elke twee weken de nieuwste artikelen over het onderzoek!

Lees meer over

Natuur en milieu Bestrijdingsmiddelen
Verkenning Research Opnames Uitzending

Bestrijdingsmiddelen

Uitzending

Dinsdag 16 oktober is onze eerste uitzending over bestrijdingsmiddelen. Te zien om 21:25 uur op NPO2!

Deel jouw ervaring 15 andere artikelen in onderzoek
Uitzending is geweest op dinsdag 16 oktober 2018 om 21:25  NPO2

63 tips

ontvangen

gezocht

Dit artikel is geschreven door:

Karen Geurtsen Redacteur

Als vragen stellen je hobby is, dan is er geen betere baan dan onderzoeksjournalist. Daar kwam Karen Geurtsen achter toen ze na haar studies Europees Beleid en Journalistiek & Nieuwe Media stage liep bij weekblad HP/De Tijd. Voor de vraag hoe de PVV werkelijk in elkaar stak, ging zij undercover. Dat resulteerde in een hoop discussie, een boek en een nominatie voor de Mercurs (2010). Na een korte uitstap naar het bedrijfsleven zit ze sinds 2016 zit bij de KRO-NCRV. Karen: 'Het mooie aan De Monitor is dat je het publiek helemaal mee kunt nemen in je eigen zoektocht.’

Lees verder
@karen_geurtsen

Deel dit artikel

Meer artikelen in dit onderzoek

Toon meer

Meer weten?

Boeren en particulieren gebruiken bestrijdingsmiddelen om plagen, onkruid en ziekten tegen te gaan. In deze middelen zitten soms omstreden stoffen. We hebben tips binnenkregen van mensen die ermee ...
Alles over dit onderzoek