Geen enkele gemeente heeft de zorg voor verwarde personen nog op orde

woensdag 06 juli 2016 Leestijd: 3 min.

Illustratie uit tussenrapportage: bouwstenen voor een sluitende aanpak op lokaal en regionaal niveau /

Anne de Blok

Verslaggever

anne.deblok@kro-ncrv.nl

woensdag 06 juli 2016 Leestijd: 3 min.

Op de dag dat het Binnenhof in Den Haag moest worden ontruimd omdat twee mannen beweerden explosieven bij zich te hebben, komt het Aanjaagteam Verwarde Personen met een nieuw rapport. De bedoeling was dat alle gemeenten deze zomer een plan van aanpak zouden hebben liggen om de problematiek met verwarde personen te verkleinen. De werkelijkheid is anders: nog geen enkele gemeente heeft de zorg voor verwarde personen op orde.

‘Verwarde vrouw vernielt auto’s in Kaatsheuvel’, ‘Primark Alkmaar ontruimd vanwege verwarde man’ , ‘verwarde man besmeurt Limburgse straat met bloed.’ Het zijn enkele headlines die je afgelopen week in de media hebt kunnen lezen. Sinds de bezuinigingen op de geestelijke gezondheidszorg neemt het aantal incidenten met verwarde mensen toe. Ruim 65.000 meldingen kwamen er in 2015 bij de politie binnen, een stijging van 65% ten opzichte van vijf jaar geleden.

Minister Schippers van Volksgezondheid stelde daarom vorig jaar in een brief aan de Kamer dat de zorg en opvang voor verwarde personen moeten worden verbeterd. ‘Gemeenten, justitie, politie en geestelijke gezondheidszorg (ggz) moeten nauwer gaan samenwerken als het om verwarde personen gaat en een “persoonlijk plan” voor deze mensen opstellen,’ aldus de minister. In september 2015 werd daarom het zogenoemde ‘Aanjaagteam Verwarde Personen’ ingesteld. Dit team moest ervoor zorgen dat alle gemeenten deze zomer een plan van aanpak zouden hebben liggen hoe ze betere zorg kunnen leveren aan mensen met verward gedrag.

Te ambitieus

Dat blijkt nu een te ambitieus voornemen te zijn geweest. Van de 390 gemeenten in Nederland heeft op dit moment nog geen enkele gemeente een goed werkende, sluitende aanpak voor verwarde personen, aldus het Aanjaagteam Verwarde Personen in het rapport ‘Samen verder doorpakken’ dat gisteren verscheen. Als verklaring stellen zij: ‘Het vraagstuk is complex, kan alleen met vele partijen opgepakt worden en vraagt om fundamentele gedragsverandering. Dit vergt een lange adem gecombineerd met concrete stappen.’

Dessalniettemin benadrukt het aanjaagteam in het rapport dat men niet te lang kan wachten. ‘De afgelopen maanden is gebleken dat de urgentie van het vraagstuk van mensen met verward gedrag onverminderd groot is. De dagelijkse praktijk, waarin nog elke dag schrijnende gebeurtenissen plaatsvinden, vraagt om meer samenhangende en concrete actie. De urgentie en het tempo moeten omhoog.’

Actie geboden

Het aanjaagteam heeft daarom een aantal prioriteiten vastgesteld waarop zo snel mogelijk actie moet worden ondernomen wil men de zorg voor ‘verwarde personen’ op korte termijn kunnen verbeteren. De belangrijkste prioriteit: luister naar de behoeften van de mensen die verward zijn en heb oog voor hun directe omgeving. Dat klinkt wellicht als een open deur, maar ook in ons onderzoek komen wij erachter dat signalen vanuit de buurt of de familie niet altijd even snel worden opgepakt, of in sommige gevallen zelfs worden genegeerd. lees ook: 'De hulpinstanties grijpen maar niet in' zaterdag 18 juni Lees bijvoorbeeld ons verhaal over Ronald. Hij ziet zijn goede vriendin Laurien steeds verder afglijden en heeft het gevoel niet serieus genomen te worden door de hulpinstanties die haar begeleiden.

En dat verhaal raakt meteen een andere prioriteit van het aanjaagteam: preventie. Het aanjaagteam wil dat er meer geinvesteerd wordt in het voorkomen van persoonlijk leed en maatschappelijke onrust. Vroegtijdige signalering is daarom cruciaal, aldus het aanjaagteam. En daar sluit psychiater Joost a Campo zich volledig bij aan, blijkt uit het gesprek dat wij afgelopen week met hem voerde: ‘Waarom wachten tot het misgaat als je er eerder bij kunt zijn?’ À Campo startte daarom een ‘transforensische afdeling’ bij Mondriaan, een psychiatrische instelling in Heerlen.

Laagdrempelige opvang

Een andere prioriteit van het aanjaagteam is het organiseren van voldoende laagdrempelige opvangvoorzieningen en dat deze opvang 24/7 beschikbaar is als een persoon het nodig heeft. We moeten bijvoorbeeld denken aan het verhaal van onze eerste tipgever Karel. Karel is verward en geeft aan dat hij hulp nodig heeft, maar waar hij ook aanklopt, hij wordt steeds weer naar huis gestuurd met het verhaal dat ze hem niet kunnen helpen.

Maar lees ook ons verhaal over bijvoorbeeld de Opvang Verwarde Personen (OVP) in Den Haag. Daar worden personen die zich verward gedragen op straat niet meer in een politiecel gezet, maar in een zorgverblijf. Doordat de lijnen tussen politie en GGZ daar zo kort zijn, krijgt nu 91 procent van de verwarde mensen een passende vorm van zorg aangeboden. Voordat zij de deuren openden, was dat naar schatting slechts 10 procent.

Op bestuurlijk niveau moet verder de bezem door de bureaucratie. ‘Versimpel de papierwinkel zodat mensen zelf de regie kunnen nemen en professionals snel en effectief kunnen handelen’, aldus het aanjaagteam. Dat dit nog niet overal even goed gaat blijkt bijvoorbeeld uit ons verhaal over wethouder Trudy Baggerman van de gemeente Hardinxveld-Giessendam. Zij wil juist heel graag dat de gemeente verantwoordelijkheid neemt voor verwarde personen, maar loopt daarmee tegen een probleem aan: ‘Er staan nog zoveel schotten tussen de verschillende partijen, dat we lang niet alle informatie hebben die we moeten hebben om goed en snel te kunnen handelen.’

Het volledige rapport ‘Samen verder doorpakken’ kun je hier lezen. In september komt het Aanjaagteam Verwarde Personen met een eindrapport. In die tussentijd zetten wij ons onderzoek voort. Heb jij een tip voor ons? Laat het weten via tip insturen.

Lees meer over

Gezondheid en zorg Verwarde mensen
Verkenning Research Opnames Uitzending

590 tips

ontvangen

Ervaringsdeskundigen

gezocht

Dit artikel is geschreven door:

Anne de Blok

Deel dit artikel

Meer artikelen in dit onderzoek

Toon meer

Meer weten?

Sinds de bezuinigingen op de geestelijke gezondheidszorg neemt het aantal incidenten met verwarde mensen toe. Ruim 75.000 meldingen kwamen er in 2016 bij de politie binnen, een stijging van 14% ten...
Alles over dit onderzoek