Geen betrouwbare landelijke cijfers meldingen kindermishandeling

donderdag 03 november 2016 Leestijd: 3 min.

Een kind zoekt troost bij haar juf - Bron: ANP /

Odette Joosten

Verslaggever

odette.joosten@kro-ncrv.nl

donderdag 03 november 2016 Leestijd: 3 min.

Al jaren probeert het kabinet er van alles aan te doen om het aantal slachtoffers van kindermishandeling te verminderen. Naar schatting 120.000 kinderen zijn jaarlijks slachtoffer van mishandeling. De overheid zet sinds een aantal jaar in op het vroegtijdig signaleren. En daarbij spelen scholen een belangrijke rol, vindt de overheid. Maar wat blijkt is dat er eigenlijk geen betrouwbare landelijke cijfers zijn als het gaat om meldingen van kindermishandeling. Voor ons dossier Kindermishandeling onderzoeken we samen met Reporter 2021 hoe scholen omgaan met vermoedens van kindermishandeling.

‘Niet pluis’-gevoel

Omdat bijna alle kinderen naar school gaan, zijn leerkrachten een belangrijke bron voor het vroegtijdig melden van kindermishandeling. In het programma Actieplan Kinderen Veilig 2015 -2016 van de Rijksoverheid lezen we dat leerkrachten gezien worden als essentiële signaleerders van kindermishandeling. Zij kunnen een 'niet pluis'-gevoel hebben omdat ze dagelijks de kinderen meemaken. De overheid wil dat scholen een belangrijkere rol gaan spelen in het vroegtijdig melden van verwaarlozing en mishandeling van kinderen.

Uit een jeugdpanelonderzoek van de Nationale Jeugdraad blijkt ook dat kinderen hun leraar of lerares als een belangrijk persoon zien om in vertrouwen te nemen bij kindermishandeling. In het Actieplan Kinderen Veilig 2015 -2016 wordt dus expliciet gezegd dat scholen een zeer voorname rol spelen in het vroegtijdig signaleren. Maar gebeurt dit ook? Melden scholen hun ‘niet pluis’-vermoedens?

Meldingen van scholen

We zijn benieuwd hoe vaak scholen een melding doen van kindermishandeling. In het rapport van Advies Meldpunt Kindermishandeling (AMK) uit 2013 vinden we cijfers over het aantal meldingen per beroepsgroep. Het grootste deel van de meldingen komt via de politie binnen. Uit het onderwijs komt 11,3% van de meldingen. Dat is relatief laag in vergelijking met andere beroepskrachten, omdat juist leraren worden gezien als één van de belangrijkste groepen die kindermishandeling vroegtijdig kunnen signaleren.

We proberen de cijfers van meldingen per beroepsgroep op te vragen van de jaren daarna. En dat blijkt een hele klus. Sinds januari 2015 zijn de AMK’s namelijk omgedoopt tot 26 Veilig Thuis-organisaties. De gemeenten zijn sindsdien daar verantwoordelijk voor. De gedachte achter deze reorganisatie: Jeugdzorg zit letterlijk ‘in en om de hoek’ van de school, zodat er korte lijntjes zijn. Er zou dus in de praktijk gemakkelijker contact opgenomen kunnen worden door scholen als ze een ‘niet pluis’-situatie ervaren. Ook het Actieplan Kinderen Veilig 2015 -2016 benadrukt de noodzakelijkheid van deze werkwijze. Zo staat er in het rapport geschreven: ‘integraal en preventief werken in en om school is één van de prioritaire thema’s die wordt uitgewerkt.’

Geen betrouwbare cijfers

We zijn benieuwd of dit in de cijfers te zien is. Het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) heeft voor ons cijfers vanaf 2015 en de eerste helft van 2016. Het zijn cijfers gebaseerd op informatie van de 26 Veilig Thuis-organisaties. Maar in de gegevens die we krijgen staat niet beschreven welke beroepsgroep er een melding heeft gedaan. Alleen de politie staat apart vermeld. We kunnen dus niet zien of scholen meer of minder zijn gaan melden sinds de gemeenten verantwoordelijk zijn voor Jeugdzorg.

Opmerkelijk is dat het CBS in de bijlage de cijfers van de 26 Veilig Thuis organisaties niet betrouwbaar acht om er landelijke conclusies aan te verbinden. Het CBS beschrijft dat er kwaliteitsproblemen zijn bij het aanleveren van de cijfers. De 26 Veilig Thuis-organisaties maken namelijk gebruik van verschillende ICT-systemen en werkprocessen waardoor de cijfers niet met elkaar te vergelijken zijn. CBS schrijft: ‘De betrouwbaarheid van een landelijk cijfer is onvoldoende’.

Verschillende ICT-systemen

Het is dus niet mogelijk om duidelijk te krijgen hoeveel meldingen van kindermishandeling de afgelopen twee jaar afkomstig zijn van leerkrachten. We weten dus niet of er sinds 2013 meer of minder dan 11,3 % van de meldingen uit het onderwijs afkomstig is. Dit is opvallend want het beleid van de overheid is er namelijk op gericht om juist scholen meer te betrekken bij de signalering.

Kan beleid van de overheid getoetst worden als de cijfers over de meldingen van kindermishandeling onduidelijk en onbetrouwbaar zijn? Inmiddels zijn het ministerie van VWS, Veilig Thuis, de Vereniging van Nederlandse Gemeenten en het ministerie van Veiligheid en Justitie met enkele softwareleveranciers in gesprek om te komen tot een ‘verbeterde versie van het informatieprotocol’. Met andere woorden: ze proberen dus de ICT-systemen van de 26 Veilig Thuis-organisaties op elkaar aan te laten sluiten.

Help ons verder met dit onderzoek

We zijn op zoek naar leerkrachten en schooldirecteuren die ervaring hebben met het melden van kindermishandeling. Welke afwegingen heb je gemaakt om wel of niet te melden? Vind je dat er ‘kortere lijntjes’ zijn met de gemeente? Of heb je melding gedaan en is er naar jouw mening weinig tot niets mee ondernomen? We horen graag jouw ervaringen. Tips kun je mailen naar odette.joosten@kro-ncrv.nl of via ons [TIP text=Deel je ervaring]

Lees meer over

Gezondheid en zorg Kindermishandeling
Verkenning Research Opnames Uitzending

458 tips

ontvangen

Ervaringsdeskundigen

gezocht

Dit artikel is geschreven door:

Odette Joosten Verslaggever

Nog dagelijks verwondert Odette Joosten zich over verhalen die mensen haar vertellen. ‘Ik ben altijd op zoek naar de overeenkomsten tussen die verhalen. Waar lopen mensen tegenaan in ‘de maatschappij’? En kan ik, met mijn onderzoek, de vinger op de zere plek leggen en zoeken naar een oplossing? Sinds september 2016 werk ik voor De Monitor. Daarvoor werkte ik als verslaggever bij de achtergrondrubrieken Netwerk en Brandpunt.’

Lees verder
@odettejoosten

Deel dit artikel

Meer artikelen in dit onderzoek

Toon meer

Meer weten?

Zo’n 120.000 kinderen in Nederland zijn het slachtoffer van kindermishandeling. Dat zijn ongeveer 533 basisscholen vol. Het oordeel van inspecteurs is iedere keer bedroevend: ‘We hebben...
Alles over dit onderzoek