Gezondheid en zorg / Verwarde mensen

Gebrek urgentie bij zorg ernstig verwarde mensen: 'Je kan al aan de slag!'

zaterdag 07 oktober Leestijd: 4 min.

Hoekstra /

Miranda Grit

Verslaggever

zaterdag 07 oktober Leestijd: 4 min.

Rein Jan Hoekstra, die een vernietigend rapport schreef in zaak Bart van U., de moord op politica Els Borst en zijn zus Loïs, verwijt de politiek gebrek aan urgentie bij de aanpak van de problemen in de zorg bij agressieve patiënten met een psychiatrische stoornis.

In Nederland is een groot tekort aan beveiligde ggz-bedden voor mensen met verward, gevaarlijk en agressief gedrag. In de uitzending van vanavond laten we zien dat de zorg voor deze groep niet op orde is. Alleen al in Rotterdam gaat het om tientallen plekken die nodig zijn aan beveiligde crisis- en woonplekken. Doordat die bedden er niet zijn, is het vaak wachten op incidenten. Pas als iemand een delict begaan heeft of een slachtoffer heeft gemaakt, kan hij in een beveiligde forensische afdeling wél de zorg en de beveiliging krijgen die noodzakelijk is. ‘Als je weet als overheidsinstantie dat iemand verward en ook gevaarlijk is, dan heb je al het mogelijke te doen om ervoor te zorgen dat deze man of vrouw geen levens bedreigt van anderen,’ reageert Hoekstra op de beddenproblematiek.

Het gaat om het leven van mensen

Als voorzitter van de Onderzoekscommissie Hoekstra publiceerde hij 2 jaar geleden al een vernietigend rapport over de zaak Bart van U., de man die oud-minister Els Borst om het leven bracht en zijn zus Loïs. Van U. lijdt aan ernstige psychiatrische problemen. De harde kritiek van de Commissie was gericht op het handelen van het OM, de politie, maar ook op ernstige gebreken in de geestelijke gezondheidszorg. Dat nu 2 jaar later opnieuw geconstateerd wordt dat de zorg voor deze gevaarlijke en complexe groep patiënten nog steeds niet op orde is, is voor Hoekstra onbegrijpelijk.‘Mijn zorg is dat er een aantal mensen rond dreigen te lopen op straat die op bepaalde momenten vanwege hun stoornis gevaarlijk gedrag vertonen. Zodra dat bekend is bij GGZ, Openbaar Ministerie en politie, dan is er een verantwoordelijkheid voor de Staat der Nederlanden om dat buitengewoon urgent aan te pakken. Dat is mijn grootste zorg: de moord en ons rapport over de moord op Els Borst, toen was er grote opschudding: een oud-minister vermoord! Maar dan ebt het langzaam weer weg. Naarmate het langer gaat duren, wordt het weer een probleem van de normale zorg. Terwijl ik zeg: juist vanwege die grote risico’s dan heb je een sluitend systeem nodig. Het gaat om het leven van mensen,’ aldus Hoekstra.

Samenleving onnodig aan risico’s blootgesteld

Naar schatting gaat het om 3000 tot 5000 mensen in onze samenleving die in zo’n ernstige mate ontwrichtend gedrag kunnen vertonen dat kan leiden tot ernstige incidenten met zelfs (dodelijke) slachtoffers. De afgelopen jaren zijn er al veel onderzoeksrapporten verschenen over het realiseren van een sluitende zorgaanpak rondom deze complexe groep. Aanleiding voor ons onderzoek is het rapport van onderzoeksbureau AEF, dat dit voorjaar verscheen. Hierin wordt gesteld dat psychiatrische patiënten met gevaarlijk gedrag momenteel tussen wal en schip kunnen vallen, doordat er 26 beletselen in de zorg zijn waardoor ‘niet alleen de geestelijke gezondheid van betrokkenen zelf in het geding komt, maar ook de veiligheid van onze samenleving.' Ook de staatssecretarissen van de ministeries van Volksgezondheid en Veiligheid en Justitie schrijven de kamer afgelopen juni nog dat ‘dit ertoe leidt dat betrokkenen geregeld niet de benodigde zorg krijgen en de samenleving onnodig aan risico’s wordt blootgesteld.’

Tekort al langer bekend

Door het tekort aan beveiligde opvang, zijn ggz-instellingen minder geneigd om deze mensen op te nemen, omdat ze zonder een beveiligd bed ook voor hun eigen instelling te gevaarlijk zijn. Hoewel het tekort al langer bekend is, blijft onduidelijk om hóeveel ontbrekende bedden het nu precies gaat. Er is weer een vervolgonderzoek ingesteld, een zogenaamde ‘Veldnorm’, om te onderzoeken wat het capaciteitstekort is. Deze ‘Veldnorm’ is pas in de loop van 2018 klaar. De grote vraag is: wat gebeurt er in de tussentijd? Wie zorgt er voor die acute extra beveiligde ggz-bedden? Dat blijft vooralsnog onduidelijk.

Vlucht in procedures

Hoekstra maakt zich grote zorgen over deze opstelling van de politiek. ‘Het mag er niet toe leiden dat de problematiek die er nu is, dat vanwege gebrek aan bedden, iemand weer op straat staat,’ zegt hij over de recente gang van zaken. ‘Het is prima om een veldnorm te ontwikkelen, maar dat mag niet leiden op dit moment tot stilzitten. Dat is een vlucht in procedures. De sector ontwikkelt een veldnorm en daar wachten we op en we gaan achterover leunen en maar weer een rapport opstellen over de knelpunten. Maar die knelpunten zijn al lang bekend. Je kan aan de slag!’

Urgentie

Het tekort aan beveiligde bedden is niet het enige probleem in het dossier volgens Hoekstra. Ook de noodzakelijke wetgeving die de zorg moet verbeteren voor deze categorie patiënten is nog niet doorgevoerd. ‘Dan liggen er 3 wetsvoorstellen in de Eerste Kamer die allang in het Staatsblad hadden kunnen staan naar mijn oordeel. Dat leidt weer tot die wachtstand,’ vervolgt Hoekstra ‘Je moet er wel voor zorgen dat waar het maar enigszins mogelijk is dat je instanties en hulpverleners de middelen geeft om hun taak uit te kunnen voeren. Om te voorkomen dat dit soort hele nare dingen weer gebeurd.’

‘Er zijn heel veel dingen in gang gezet. Maar de grote vitale vraag die bij ons voortdurend rijst is: wat is de termijn waar binnen het allemaal wordt gerealiseerd? Dat hebben wij ook tegen de minister gezegd. Dat wil ik weten: 'Wanneer bent u hier klaar mee met wat u voorneemt? Is dat een jaar, een maand?' Geef dat aan om de urgentie op het dossier te houden!'

Het interview met Rein Jan Hoekstra is vanavond te zien in onze uitzending over verwarde mensen. Om 22:35 uur op NPO2

Heb je een tip over dit onderwerp? Mail ons: tip insturen

Dit artikel is geschreven door:

Miranda Grit Verslaggever

Vanaf de eerste uitzending van De Monitor is Miranda Grit als verslaggever betrokken bij het maken van de journalistieke verhalen waarin tips van mensen centraal staan. ‘Door het directe contact met betrokken kijkers word ik op bijzondere onderzoeksideeën gebracht waarvan ik weet; dit leeft in de samenleving. Het is bijzonder om te zien hoe er gereageerd wordt via Facebook en Twitter op de reportages die ik publiceer. Soms word ik gecorrigeerd, andere keren gecomplimenteerd. Maar elke reactie beschouw ik als waardevol om zo samen onze maatschappij nog net een beetje mooier te maken.’

Lees verder
@mirandagrit

Deel dit artikel

Meer artikelen in dit onderzoek

Meer weten?

Sinds de bezuinigingen op de geestelijke gezondheidszorg neemt het aantal incidenten met verwarde mensen toe. Ruim 75.000 meldingen kwamen er in 2016 bij de politie binnen, een stijging van 14% ten opzichte van vorig jaar. Wie zijn deze verwarde mensen, hoe worden ze begeleid en is de hulp die geboden wordt voldoende?

Alles over dit onderzoek