Fonds Slachtofferhulp: ‘Samenleving beter beschermen tegen wegpiraten'

maandag 23 april 2018 Leestijd: 4 min.

Fonds Slachtofferhulp wijst op risico dat wegpiraten ook met strengere wet makkelijk wegkomen / Fonds Slachtofferhulp

Sietze van Loosdregt

Samensteller

sietze.vanloosdregt@kro-ncrv.nl

maandag 23 april 2018 Leestijd: 4 min.

De strengere straffen voor verkeersmisdrijven die minister Grapperhaus (Justitie en Veiligheid) onlangs aankondigde, zijn van groot belang voor slachtoffers, stelt het Fonds Slachtofferhulp. Maar het wetsvoorstel laat nog wel te veel ruimte voor interpretatieverschillen in de rechtszaal, zo stelt directeur Ineke Sybesma. Komen wegpiraten dan wellicht alsnog weg met een relatief lage straf? We spreken Sybesma voor ons onderzoek naar verkeersveiligheid.

Het Fonds Slachtofferhulp pleit al jaren voor hogere straffen in verkeerszaken, die meer in lijn zijn met de straffen voor andere misdrijven. En met succes. In het mede door hen geïnitieerde wetsvoorstel van minister Grapperhaus staan fors hogere straffen, zoals maximaal twee jaar cel voor appen achter het stuur. En dat is van groot belang voor de verwerking van slachtoffers, stelt directeur Ineke Sybesma. ‘Anders krijg je het gevoel: kan iemand dan zomaar ongestraft wegkomen met het doden van mijn kind?’

lees ook: Is de verkeershufter te stoppen? donderdag 05 april

Erkenning

Sybesma liet onderzoek doen naar de strafmaat bij verkeersdelicten. ‘Ik spreek veel slachtoffers en nabestaanden die vinden dat de straf in hun zaak heel laag was, dat ze weinig erkenning voelden. Wij wilden weten of dat zo was, en hoe dat dan komt.’

'Als die straf extreem laag is, heb je het gevoel dat het niet erkend wordt.'Ineke Sybesma

‘Het belang van een hogere straf is groot omdat mensen enorm veel leed wordt toegebracht. Dat kun je nooit in een straf zetten. Maar als die straf extreem laag is, heb je het gevoel dat het niet erkend wordt. Er moet wel een vorm van vergelding in een straf zitten.’

Roekeloos

Sybesma schakelde onderzoeksbureau Intervict in, een onderdeel van de Tilburg University. Dat stelt in haar rapport dat het probleem vooral zit in de interpretatie van het begrip ‘roekeloos’ uit de wegenverkeerswet. Dat begrip werd geïntroduceerd om zwaardere straffen mogelijk te maken bij onverantwoord rijgedrag, maar het blijkt niet vaak stand te houden voor de rechter. Ons hoogste rechtsorgaan, de Hoge Raad, acht roekeloosheid nu alleen bewezen bij zeer gevaarlijk rijgedrag, zoals straatraces en vluchten voor de politie.

Volgens Intervict moeten rechters een wet wel interpreteren zoals deze bedoeld is. En dat zou de Hoge Raad in dit geval niet doen. ‘Daardoor is het bereik van roekeloosheid zo beperkt, dat de Hoge Raad het begrip niet van toepassing acht op gevallen waarvoor die strafverhoging juist was bedoeld.’ Eerder spraken we met Marc Groenhuijsen van Intervict. Lees hier meer over zijn onderzoek. 

Minister Grapperhaus komt met zijn wetsvoorstel tegemoet aan de kritiek van het Fonds Slachtofferhulp en Intervict. Hij wil gevaarlijk rijgedrag strenger bestraffen en het begrip roekeloos duidelijker omschrijven. Zo valt het vasthouden van de telefoon, maar ook bijvoorbeeld rechts inhalen en door rood rijden, als daardoor een gevaarlijke situatie ontstaat, straks onder roekeloos rijgedrag als het aan de minister ligt. Ook als het niet tot een ongeluk leidt.

lees ook: Twee jaar gevangenis voor appen achter het stuur: Is dat realistisch? dinsdag 10 april

Gemier 

Directeur Sybesma is blij met de duidelijkere omschrijving van het begrip roekeloos. Maar ze wijst op het risico dat ook met dit wetsvoorstel slechts weinig automobilisten veroordeeld zullen worden voor roekeloos rijgedrag, waarmee wederom niet aan het verwachtingspatroon van slachtoffers en nabestaanden zou worden voldaan. Er blijft te veel ruimte over voor de interpretatie van de rechter, stelt zij. ‘We zijn heel erg bang dat als het niet duidelijker wordt geformuleerd, er met deze wet weer allerlei gemier komt.’

‘We zijn heel erg bang dat als het niet duidelijker wordt geformuleerd, er met deze wet weer allerlei gemier komt.’Ineke Sybesma

In het nieuwe wetsvoorstel is de vaststelling dat iemand een overtreding begaat die onder roekeloos rijgedrag valt (zoals appen) niet voldoende voor een veroordeling. Er moet daarbij ook nog aan de voorwaarde worden voldaan dat iemand met die gedraging in ernstige mate gevaar veroorzaakt. In de tekst staat bovendien het woord ‘opzettelijk’, maar het is volgens Sybesma niet helder of dat een extra voorwaarde is. Sybesma: ‘Als je deze zaken met elkaar verbindt, lijken ze eerder een ontkrachtende werking te hebben, terwijl de toelichting op de wet wel duidelijk is en ook tegemoetkomt aan onze wens.’ Maar ook die toelichting laat volgens Sybesma nog teveel aan de interpretatie over van de rechter. Daar staat bijvoorbeeld in dat een gedraging als appen achter het stuur ‘welhaast automatisch tot roekeloosheid leidt’. Sybesma zou graag zien dat het woord ‘welhaast’ eruit gaat. Een overtreding als appen achter het stuur moet volgens haar, als dat tot een gevaarlijke situatie leidt, standaard als roekeloos worden bestempeld. ‘Appen is potentieel gevaarlijk.’

Veelplegers

Volgens Sybesma worden verkeersmisdrijven op meerdere fronten minder hard aangepakt dan andere misdrijven. Zo wordt er tegen een veelpleger in het verkeer minder hard opgetreden, dan bijvoorbeeld tegen iemand die voor de zoveelste keer wordt gepakt voor een mishandeling of zedenmisdrijf. Voor de laatste geldt namelijk nu de recidiveregeling: ga je opnieuw de fout in dan kun je een hogere straf krijgen. In het verkeer geldt die regeling niet.

‘Waarom beschermen we de samenleving wel tegen mensen die ernstig seksueel geweld hebben begaan en doen we dat niet met mensen die de fout ingaan in het verkeer?’Ineke Sybesma

Sybesma vindt dat deze daders nu nog te vaak wegkomen met te lage straffen, terwijl het bij veelplegers juist van belang is ze steeds zwaarder te straffen om herhaling te voorkomen. Grapperhaus komt haar daarin tegemoet door verkeersmisdrijven toe te voegen aan de algemene recidiveregeling uit het Wetboek van Strafrecht, zo lezen we in de memorie van Toelichting bij het concept wetsvoorstel. ‘Verkeersdelicten leveren gevaar op voor andere weggebruikers. De regering vindt het dan ook van belang om een duidelijk signaal af te geven dat recidive van verkeersdelicten streng moet worden bestraft.’ In de praktijk betekent dat wanneer iemand binnen vijf jaar opnieuw een verkeersmisdrijf begaat, de maximumstraf met een derde verhoogd kan worden.

lees ook: ‘Dreiging gevangenisstraf maakt weinig indruk op appende automobilist’ zondag 15 april

Samenleving beschermen

Ook ná de straf wil Sybesma strenger optreden tegen wegpiraten, vooral door in te zetten op gedragsverandering. Daarom zou er standaard reclasseringstoezicht ingevoerd moeten worden. Bovendien moeten we meer inzetten op technische middelen, vindt Sybesma. In een tijd waarin we auto’s zelf kunnen laten rijden, zouden we volgens haar ook systemen in auto’s in moeten kunnen bouwen waarmee het verkeersgedrag van overtreders gemonitord kan worden. ‘Waarom beschermen we de samenleving wel tegen mensen die ernstig seksueel geweld hebben begaan en doen we dat niet met mensen die de fout ingaan in het verkeer?’

Ik houd je op de hoogte!

Wil je graag op de hoogte gehouden worden van ons onderzoek? Schrijf je dan in voor onze nieuwsbrief.

Lees meer over

Veiligheid en handhaving Verkeersveiligheid
Verkenning Research Opnames Uitzending

Verkeersveiligheid

Research

Deel jouw ervaring 52 andere artikelen in onderzoek
Uitzending is geweest op dinsdag 15 mei 21:25u, NPO2

210 tips

ontvangen

Ervaringsdeskundigen

gezocht

Veiligheid en handhaving / Verkeersveiligheid

Heb jij al append een ongeluk veroorzaakt?

Heb jij zelf een ongeluk veroorzaakt terwijl je druk was met je telefoon? En wil je waarschuwen voor de risico's? Of ken je iemand met zo’n verhaal? Laat het ons weten!
Deel jouw ervaring

Anna Gimbrère

Presentator

Deel jouw ervaring

Dit artikel is geschreven door:

Sietze van Loosdregt Samensteller

Sietze van Loosdregt komt van het platteland. En dat zie je terug zijn werk. Zo maakte hij voor De Monitor uitzendingen over megastallen, de Q-koorts en windmolens. Maar ook over sociaal maatschappelijke thema’s als het onderwijs en de sociale dienst. Hij begon zijn werk in Hilversum bij het actualiteitenprogramma Netwerk, en werkte daarna onder meer voor de discussieprogramma’s Rondom 10 en Debat op 2.

Lees verder
@sietze_1

Deel dit artikel

Meer artikelen in dit onderzoek

Toon meer

Meer weten?

Het gaat niet goed met de verkeersveiligheid in Nederland. Het aantal ernstig gewonden en het aantal doden in het verkeer is de laatste jaren gestegen. Burgers, gemeenten en deskundigen roepen dat ...
Alles over dit onderzoek