Flexhuren komende maanden uitgerold

woensdag 01 juni 2016 Leestijd: 4 min.

© Vagabunda Photography / Bond Precaire Woonvormen /

Niels van Nimwegen

Verslaggever

niels.vannimwegen@kro-ncrv.nl

woensdag 01 juni 2016 Leestijd: 4 min.

Afgelopen maandag vergaderden de Europese ministers van Wonen in Amsterdam, onder toeziend oog van demonstranten die zich verzetten tegen wat zij ontmanteling van huurrechten noemen. Met name de introductie van tijdelijke huurcontracten per 1 juli is huurdersverenigingen een doorn in het oog. Amsterdam is de eerste stad die gebruik maakt van nieuwe wetgeving die deze tijdelijke huurcontracten mogelijk maakt. Corporaties en gemeente geven later deze week meer duidelijkheid over de afspraken die er zijn gemaakt over het soort en aantal woningen dat in een flexibele schil wordt geplaatst. Eerder berichtte De Monitor in het dossier Huurdersproblemen dat de markt voor huurwoningen is vastgelopen.

Op initiatief van kamerlid Carola Schouten (CU) loodste minister Blok van Volkshuisvesting de afgelopen maanden wetgeving door het parlement die het makkelijker maakt om tijdelijke huurcontracten aan te bieden aan specifieke groepen, zoals jongeren tussen de 18 en 27 jaar. Op voorwaarde dat ze na vijf jaar plaats maken voor nieuwkomers krijgen zij nu voorrang. Nu vissen veel jongeren achter het net door de lange wachttijden, met name in populaire steden als Amsterdam en Utrecht.

‘Niet uitschrijven’

Veel studentenhuisvesters stapten in die steden de afgelopen jaren al over op zogenaamde. ‘campuscontracten’. Wie eenmaal is afgestudeerd moet binnen een paar maanden zijn of haar kamer verlaten. Student bedrijfseconomie Tom van Dée ziet hoe medebewoners in zijn Haarlemse studentenflat proberen dat moment zo lang mogelijk uit te stellen.

‘Bijvoorbeeld door wel af te studeren en te gaan werken, maar nog één of twee vakken open te laten staan. Je blijft dan ingeschreven staan aan de universiteit of hogeschool, waardoor je hier mag blijven wonen. Het is niet netjes, maar je moet wat. Er is gewoon geen betaalbare woning te vinden.’

Van Dée studeert zelf deze maand af en moet binnenkort zijn woning uit. Hij solliciteert bewust buiten Amsterdam, de regio waar hij oorspronkelijk vandaan komt. Ondanks dat hij al sinds zijn 18e ingeschreven staat, maakt hij nog steeds geen enkele kans op een sociale huurwoning. ‘Ik heb vijf jaar inschrijftijd, maar als ik reageer zegt het systeem dat ik een zeer lage kans van slagen heb. Ik zal dus zo lang mogelijk proberen te rekken om in mijn studentencomplex te blijven wonen, terwijl ik ondertussen woningen zoek buiten de regio.’

Van Dée werkte zelf enige tijd voor de website Woningnet, waar het aanbod aan sociale huurwoningen op wordt verzameld. Collega’s raadden hem aan op ‘jongerenwoningen’ te reageren die bij wijze van proef door Amsterdamse corporaties worden aangeboden aan jongeren tussen de 22 en 26 jaar. ‘Maar ook daar kun je achteraan aansluiten. Tegen de tijd dat je aan de beurt bent zit je al dicht op de maximale leeftijd en kun je binnen een paar jaar weer verkassen.’

Doorstroom

‘Dat klopt’, zegt beleidsmedewerker Perry Hoetjes. Hij werkt voor Stadgenoot, de woningbouwcorporatie die samen met Rochdale en Eigen Haard het initiatief nam voor de proef en de afgelopen jaren intensief lobbyde voor wetgeving om deze tijdelijke huurcontracten wettelijk mogelijk te maken. ‘De contracten waarmee we hebben geëxperimenteerd waren gericht op jongeren uit de omgeving Amsterdam, die al wat inschrijftijd hebben opgebouwd. Met de nieuwe contracten willen we vooral ook jongeren bedienen van buiten de stad, die anders geen kans maken op een woning.

Wij denken dat je in vijf jaar een goede start kunt maken, zodat je daarna kunt doorstromen naar een koop- of vrije sector huurwoning. Je inschrijftijd loopt tijdens je huurperiode bovendien door, zodat je daarna meer kans maakt op een sociale huurwoning, mocht je nog te weinig verdienen voor vrije sector of koop.’

Maar vijf jaar is vijf jaar, benadrukt ook Hoetjes. Wie dan nog geen woning gevonden heeft, zal dus moeten verkassen. Huurdersorganisaties voerden daarom de afgelopen maanden fel campagne tegen dit beleid, zoals afgelopen maandag bij het kantoor van Stadgenoot. Zij vinden dat corporaties de stad alleen beschikbaar houdt voor wie het kan betalen om er te blijven wonen.

Want wat als je na vijf jaar nog altijd geen woning kunt vinden, omdat je bijvoorbeeld te weinig verdient of omdat een flexibel contract kopen onmogelijk maakt? Volgens Hoetjes bewijst eigen onderzoek dat een groot deel van de huurders genoeg verdient om de stap naar vrije sector of koop te zetten. De groep tussen de 18 en de 24 bevat twee keer zoveel mensen die tot de doelgroep van corporaties behoren dan de groep tussen de 25 en de 30. Maar Hoetjes geeft zelf toe dat die categorieën huurders niet één op één te vergelijken zijn.

Tussen wal en schip

Bovendien laten de weinige studies naar het effect van tijdelijke huurcontracten niet zien wat Stadgenoot betoogt. Ja, de doorstroom gaat omhoog, maar de vraag is waar naartoe? In opdracht van kenniscentrum Platform31 bracht onderzoeksbureau RIGO in 2014 in kaart wat het effect is van tijdelijke huurcontracten voor populaire steden als Utrecht en Amsterdam. In die studie staat uitdrukkelijk dat ze niet kunnen inschatten hoeveel huurders na afloop van hun tijdelijke contract opnieuw een beroep zullen doen op een sociale huurwoning. Gegevens over wat deze jonge huurders door de tijd verdienen ontbreken namelijk, maar op basis van de inkomensgegevens van alle corporatiehuurders mag aangenomen worden dat een grote groep te weinig verdient om door te stromen. Maar liefst 80% van alle huurders die langer dan vijf jaar in een corporatiewoning wonen, behoort qua inkomen nog steeds tot de doelgroep van woningcorporaties.

Onderzoeker Steven Kromhout van RIGO: ‘We kunnen het effect op de doorstroming alleen maar simuleren op basis van de aanname dat corporaties na vijf jaar ook echt het huurcontract opzeggen. Dat je de doorstroming daarmee vergroot is natuurlijk voor de hand liggend, maar de grote vraag is natuurlijk waar die mensen daarna naartoe gaan? Gezien de huizenprijzen in de vrije sector en de koopsector ligt het voor de hand dat een flink deel van de bewoners in steden als Amsterdam en Utrecht alsnog een sociale huurwoning nodig hebben of naar een andere gemeente moeten verhuizen. Veel zal dus afhangen van hoe streng corporaties om zullen gaan met die termijn van vijf jaar.’

Monitoren

Volgens beleidsmedewerker Hoetjes zullen schrijnende taferelen niet zo snel voorkomen. Na vijf jaar wordt bekeken of iemand inderdaad alle mogelijkheden heeft uitgeput. Mocht iemand geen kant op kunnen, dan bestaat de mogelijkheid dat het tijdelijke huurcontract wordt verlengd. Uit het experiment met jongerencontracten blijkt volgens hem echter dat de meeste bewoners tegen de tijd dat het contract afloopt al uit eigen beweging zijn vertrokken, zonder ingrijpen van de woningcorporatie. Op de vraag waar de bewoners uit de proef dan naartoe zijn vertrokken, moet Hoetjes het antwoord echter schuldig blijven. ‘Dat hebben we niet gevolgd, dat klopt. We weten wel dat ze op eigen kracht een woning hebben gevonden, waarvan de helft in Amsterdam. Of dat koop, vrije huursector of sociale huur is weten we alleen niet. Het blijft in die zin voor ons ook ongewis wat precies het effect gaat zijn, daarom monitoren we dat in samenwerking met de gemeente.’

OPROEP

Ook moeite met het vinden van een huurwoning? Of heb je ervaring met tijdelijke huurcontracten in de sociale sector? Meld het: demonitor@kro-ncrv.nl

Lees meer over

Wonen en leefomgeving Woonproblemen
Verkenning Research Opnames Uitzending

Woonproblemen

Uitzending

Onze uitzending Wel werk, geen woning is maandagavond 11 mei om 22:15u op NPO2.

Deel jouw ervaring 143 andere artikelen in onderzoek
Uitzending is geweest op maandag 11 mei 2020 om 22:15  NPO2

1403 tips

ontvangen

Ervaringsdeskundigen

gezocht

Dit artikel is geschreven door:

Niels van Nimwegen

Deel dit artikel

Meer artikelen in dit onderzoek

Toon meer

Meer weten?

Leidt de hoge woningnood tot dakloosheid?
Alles over dit onderzoek