Ex-gevangene: ‘Als je werkt, kun je geen gekke dingen doen’

zaterdag 12 januari 2019 Leestijd: 3 min.

Stefan (rechts) met de Bonjo krant / eigen foto

Alje Kamphuis

Verslaggever

alje.kamphuis@kro-ncrv.nl

zaterdag 12 januari 2019 Leestijd: 3 min.

‘Het verhaal van ex-gedetineerde Erwin is herkenbaar. Ik heb zelf in de gevangenis gezeten. De nazorg is slecht geregeld. Eenmaal weer buiten raakte ik in een isolement en ging opnieuw de fout in.’  De eerste reacties op ons nieuwe onderzoek Tweede kans voor gedetineerden stromen binnen.

Stefan Huijboom (28) reageert op ons artikel over Erwin, die na zijn detentie moeilijk zijn weg kan vinden en recidiveert. Stefan werkt nu als ervaringsdeskundige bij Stichtng Bonjo, een belangenorganisatie voor (ex-)gedetineerden en heeft dagelijks met deze problematiek te maken. ‘Wat wij zien, is dat vooral kortgestraften zonder opvang met een vuilniszak met spullen de gevangenis worden uitgesodemieterd en zo richting dakloosheid gaan.’

lees ook: 'Ik bezat niets meer, alleen een vuilniszak met kleding' donderdag 20 december

Fraude

Stefan weet maar al te goed hoe het is om na een straf weer op straat te staan. In 2012 wordt hij veroordeeld tot 18 maanden cel vanwege creditcardfraude. ‘Ik kocht op het darkweb creditcardgegevens van anderen en lichtte bedrijven en de belastingdienst op. Het hebben van geld gaf me een zelfverzekerd gevoel. Op de middelbare school werd ik veel gepest. Met geld kon ik vrienden kopen. Het maakte me gelukkig, werd er euforisch door. En oplichting is vrij makkelijk.’

Als Stefan uit de gevangenis komt, heeft hij helemaal niets. Er is ook niets geregeld. Hij kan bij het Leger des Heils terecht of weer bij zijn ouders gaan wonen. Stefan kiest voor het laatste. Als onderdeel van zijn straf moet hij in drie jaar 200.000 euro terug betalen aan het Centraal Justitieel Incasso Bureau. Omdat hij weer bij zijn ouders woont, krijgt hij geen uitkering. Stefan solliciteert als postbezorger en bij Albert Heijn. Maar als hij voor een gesprek wordt uitgenodigd, komt hij niet opdagen. ‘Ik was bang dat ze achter mijn verleden zouden komen. Ik trok me steeds meer terug. Had het mentaal zwaar en was angstig. Ik denk dat het met begeleiding beter zou zijn gegaan.’

Opnieuw de fout in

Stefan besluit naar Oekraïne te vertrekken en rolt daar de journalistiek in. Hij schrijft artikelen voor verschillende Nederlandse media, onder anderen over MH17 en het associatieverdrag. Stefan: ‘Ik had inkomen. Het was geen vetpot. Maar ik kon af en toe 200 euro overmaken aan het CJIB.’

In Oekraïne gaat Stefan opnieuw de fout in. Hij steelt van een vriendin een blanco cheque en probeert die te verzilveren. Maar de bankrekening is geblokkeerd. ‘Het is aangeleerd gedrag. Het zit in je systeem en is zo weer toepasbaar,’ aldus Stefan.

Hij weet Oekraïne te verlaten en besluit in Nederland negen maanden te gaan zitten om van het terug betalen van het grote geldbedrag af te zijn.

Nazorg

Bij zijn tweede terugkeer in de maatschappij gaat het beter. Stefan krijgt een woning toegewezen en een uitkering. Bij een psycholoog werkt hij aan zijn impulsieve gedrag, dat hem in de problemen heeft gebracht.

De gevangenisdirecteur heeft hem op Stichting Bonjo, de belangenorganisatie voor (ex)gedetineerden, gewezen. Die heeft een krant die binnen het gevangeniswezen wordt verspreid en Stefan begint er artikelen voor te schrijven. Daarnaast gaat hij voorlichting geven op scholen. Sinds augustus werkt hij fulltime bij Bonjo.

Stefan merkt bij zijn nieuwe werkgever dat de nazorg voor ex-gedetineerden vaak te wensen overlaat. ‘We worden hierover plat gebeld. Reïntegratie bestaat op papier wel, maar in de praktijk komt er weinig van terecht. Met name voor de kortgestraften is niks geregeld. Die worden met een vuilniszak en een treinkaartje bij de poort gezet.’

Verleiding

‘We zien hier veel mensen met geldgebrek. Ze hebben geen woning en geen baan. Werk is heel belangrijk. Dan heb je een dagbesteding en kom je onder de mensen. En kun je geen gekke dingen doen,’ aldus Stefan.

De gemeente waar iemand voor zijn detentie stond ingeschreven moet de persoon opvangen. Volgens Stefan gebeurt dat vooral in kleinere gemeenten vrijwel niet.

Voor woningen is vaak een wachtlijst. Stefan: ‘Zonder woning is het vaak moeilijk om een uitkering te krijgen. Daarvoor moet je ingeschreven staan. Jonge jongens plegen bij geldgebrek makkelijker strafbare feiten. De verleiding is groot.’ Vijftig procent van de ex-gevangen gaat binnen twee jaar weer de fout in.

Woning en werk

Bonjo zorgt ervoor dat gedetineerden met een huis dat niet kwijt raken als ze in de gevangenis zitten. De stichting regelt een huisbewaarder die zo lang op de woning past. Als de gevangene wordt vrijgelaten, komt die niet op straat te staan, maar kan weer in zijn eigen huis terecht. Bonjo werkt hierbij intensief samen met grote woningcorporaties.

Wat werk betreft hebben meedere organisaties zich aan Bonjo verbonden. Zo ook uitzendbureaus die gespecialiseerd zijn in het vinden van werk voor ex-gedetineerden en de begeleiding daarbij. Soms wordt al in de gevangenis begonnen met het recruteren van potentiële werknemers.

Stefan: ‘Je maakt een fout. En soms nog eentje. De kans bestaat dat je levenslang op de blaren moet zitten. Er moet nazorg en aandacht zijn. Zodat je stappen kunt zetten. En kan laten zien dat je kunt veranderen. Anders blijf je in het verleden hangen.’

Wil je op de hoogte gehouden van dit onderzoek? Meld je dan aan voor de nieuwsbrief, dan sturen we je om de paar weken een overzicht van onze laatste artikelen.

 

Lees meer over

Werk en inkomen Tweede kans voor gedetineerden
Verkenning Research Opnames Uitzending

Tweede kans voor gedetineerden

Opnames

Deel jouw ervaring 19 andere artikelen in onderzoek
Uitzending is geweest op zondag 10 maart 22:40u, NPO2

56 tips

ontvangen

Werk en inkomen / Tweede kans voor gedetineerden

Herken je je in dit verhaal?

Ben jij ex-gedetineerde en herken jij je in dit verhaal? Of weet jij meer af van dit onderwerp? Ga dan naar het tipformulier en deel je ervaring met ons.
Deel jouw ervaring

Anna Gimbrère

Presentator

Deel jouw ervaring

Dit artikel is geschreven door:

Alje Kamphuis

Deel dit artikel

Meer artikelen in dit onderzoek

Toon meer

Meer weten?

Ieder jaar worden er in Nederland zo'n 35.000 gedetineerden vrijgelaten. Eenmaal buiten de poort is het vaak lastig om aan een baan of een woning te komen. Het risico op recidive wordt hierdoor ver...
Alles over dit onderzoek