Dwingt het openbaren van slagingspercentages scholen tot wurgcontracten, zittenblijven en afstromen?

dinsdag 16 februari 2016 Leestijd: 3 min.

Rekenmachine (1) /

Evita Bloemheuvel

editor

@Evita Bloemheuvel

dinsdag 16 februari 2016 Leestijd: 3 min.

‘De beste school van Nederland’; hoe vind je die nou eigenlijk? Jaarlijks verschijnen meerdere scholenbeoordelingen online, met ieder een andere invalshoek. Op basis van deze beoordelingen kiezen kinderen en ouders voor een school. En hopen scholen gekozen te worden. Wij vragen ons af: ontstaan door het openbaren van de slagings- en prestatiepercentages geen ongezonde prikkels om als school maar als beste uit de bus te komen in vele onderzoeken?

Jaarlijks komt Elsevier met de ‘beste- en slechtste scholenlijst’, publiceert RTL ‘de beste scholen’ en geeft de Keuzegids advies welke middelbare school het beste bij jou past. Ieder met een eigen methode en dus afwijkende resultaten.

Schoolkeuze

Vanaf 1998 worden jaarlijks de resultaten van alle middelbare scholen in Nederland gepubliceerd. Hier is Trouw mee begonnen en nu bijna twintig jaar verder publiceert RTL de jaarlijkse resultaten. In 2013 is dankzij de Staatssecretaris van Onderwijs, Sander Dekker, de website Scholenopdekaart online gekomen. Hier worden de resultaten per school weergegeven om zo de schoolkeuze voor ouders en leerlingen makkelijker te maken. Gegevens als het slagingspercentage, de doorstroom en de gemiddelde cijfers kunnen door iedere Nederlandse burger worden bekeken op de website.

Slechte resultaten gelijk zichtbaar

Een school met slechte resultaten valt meteen door de mand. Zoals de school uit onderstaand voorbeeld. Te zien is dat het aantal leerlingen dat zonder vertraging de bovenbouw doorloopt, hier ongeveer de helft is van het landelijk gemiddelde.

Schermafbeelding 2016-02-16 om 16.55.53_0.png

(Bron: Scholenopdekaart.nl)

Gevolgen

We spreken met een docent datacommunicatie die tot vorig jaar zomer les heeft gegeven in het middelbaarberoepsonderwijs. Volgens de docent, die liever anoniem blijft, ervaren scholen meer druk om hoge resultaten te halen omdat alles online staat.

Om die hogere resultaten te halen maken scholen gebruik van verschillende trucs. Zo ontdekten we het bestaan van wurgcontracten: contracten waar bij leerlingen geen examen mogen afleggen vanwege slechte cijfers. Ook ontdekten we dat scholen meer leerlingen laten zitten om hogere resultaten te behalen.

Afstromen naar een lager niveau

De MBO-docent vertelt dat steeds meer scholen naast het zittenblijven ook leerlingen laten afstromen naar een lager niveau. ‘Dat laatste is misschien nog wel erger’, zegt hij. ‘Ik gaf een best wel pittig vak op het MBO en zag dat er grote niveauverschillen in mijn klas waren. Ik heb daarom eens gevraagd aan mijn klas, van 25 leerlingen, wie op hetzelfde niveaus is geslaagd als het advies dat zij kregen na de CITO-toets in het basisonderwijs.’

‘Van de 25 leerlingen hadden 4 leerlingen een diploma op hetzelfde niveau – VMBO – gehaald, 1 leerling had een diploma op een niveau hoger en maar liefst 20 van de 25 leerlingen had een diploma op een lager niveau gehaald.’ Hij noemt dit een ‘schokkend’ aantal.

‘Maar liefst 20 van de 25 leerlingen had een diploma op een lager niveau gehaald.’

Doorstroom en afstroom

Jaarlijks kijkt de onderwijsinspectie naar de ‘doorstroom’ van een middelbare school. Onder doorstroom vallen twee aspecten: zittenblijven en afstroom. Met zittenblijven worden de leerlingen bedoeld die een leerjaar over moeten doen. Met afstroom worden de leerlingen bedoeld die wel doorgaan naar het volgende leerjaar, maar op een lager niveau. De overgang van 3 vwo naar 4 havo wordt niet als zittenblijven gemeld, maar valt dus onder de noemer ‘afstroom’. Deze afstroom is lastig terug te vinden in de gegevens. De docent datacommunicatie legt uit dat een school met een hoge doorstroom en een hoog slagingspercentage niet per se een goede school hoeft te zijn. Een hoge doorstroom betekent weinig zittenblijvers, maat laat niet duidelijk zien hoeveel afstroom er is.

‘Ik zie dat veel in het MBO terug. In het ergste geval zie je leerlingen die begonnen op het vwo en eindigen op vmbo basis of kader.’ Volgens de docent hebben de leerlingen ‘met twee vingers in de neus’ hun diploma gehaald en gaan later in hun schoolcarrière onderuit. ‘Ze hebben nooit geleerd hoe te moeten leren. Ze lazen wat lesstof in de pauze door en haalden de toets met gemak. Vervolgens op het MBO gaan deze leerlingen onderuit omdat ze niet weten hoe ze een toets of opdracht moeten aanpakken.’ Een zorgelijk probleem volgens de docent datacommunicatie.

Transparantie van cijfers

Het zittenblijven is door Staatssecretaris Sander Dekker al in twijfel getrokken. Dit is te lezen in de brief van de staatssecretaris aan de voorzitter van de Tweede kamer van 17 december 2015. ‘Zittenblijven is in dit perspectief in veel gevallen een onnodig ingrijpende maatregel’, aldus Sander Dekker. Maar hoe zit het met de transparantie van de cijfers? Worden scholen daardoor gedwongen tot contracten, zittenblijven en afstromen?

Oproep

Ben jij blijven zitten, of afgestroomd naar een lager niveau, en was dat volgens jou niet nodig? Of weet jij meer over de druk op scholen om goede cijfers te presenteren? Tip ons! Mail: tip insturen.

Lees meer over

Jeugd en onderwijs Eindexamens
Verkenning Research Opnames Uitzending

50 tips

ontvangen

Ervaringsdeskundigen

gezocht

Dit artikel is geschreven door:

Evita Bloemheuvel

Deel dit artikel

Meer artikelen in dit onderzoek

Toon meer

Meer weten?

Wie een goede middelbare school zoekt heeft hem zo gevonden. Want alle schoolprestaties worden bijgehouden. Vooral het slagingspercentage speelt een grote rol. Maar wat zegt dat cijfer? Is een scho...
Alles over dit onderzoek