Deskundige: ‘Samenleving, politiek en zorgverzekeraars denken nog te vaak dat overgewicht eigen schuld is.’

zondag 23 oktober 2016 Leestijd: 2 min.

Jaap Seidell: 'Obesitas is een maatschappelijk probleem' /

Yvonne Verkaik

Redacteur

yvonne.verkaik@kro-ncrv.nl

zondag 23 oktober 2016 Leestijd: 2 min.

Voor het Dossier Overgewicht nemen we contact op met Jaap Seidell, hoogleraar Voeding en gezondheid (VU/VUMC) en lid van de Gezondheidsraad. Mensen met extreem overgewicht hebben volgens hem vooral last van de vooroordelen die heersen. Niet alleen in de samenleving, maar vaak ook bij politici en zorgverzekeraars. ‘Het is nogal een breed verankerd begrip van eigen schuld, dikke bult.’

‘Er wordt te vaak gedacht dat het je eigen verantwoordelijkheid is, dat je zelf maar keuzes moet maken en je zelf je gedrag moet veranderen. En dat iedereen dat kan omdat ze het zelf ook kunnen. Ik kom bijvoorbeeld huisartsen tegen die nog steeds denken dat het een gebrek aan motivatie is als het mensen niet lukt om af te vallen. Die zeggen dan: 'Ik ben toch zelf ook niet dik, dus wat is het probleem?'

Achterhaalde opvatting
Seidell vindt dat er een doorbraak moet komen in dat denken. ‘Ook bij de zorgverzekeraars en de politiek wordt vaak nog gedacht in termen van eigen verantwoordelijkheid. Je moet het zelf maar oplossen. Want ja, jij en ik betalen ook onze eigen sportschool, dus waarom onze dikke buurman ook niet. En dat is een overtuiging die niet klopt, dat weet de wetenschap al heel lang. Het is een achterhaalde opvatting. Je kan ook biologisch pech hebben door erfelijke aanleg of vanaf de geboorte de verkeerde voeding hebben gehad en dan is het enige dat helpt die gedragsverandering, gecombineerd met voedings- en bewegingsadvies.’

Seidell is een voorstander van een anti-obesitaspakket voor volwassenen waarin aandacht is voor gedrag, voeding en bewegen. ‘Gedragsverandering is het moeilijkste wat we kunnen bedenken. Je voedingspatroon, de gewoontes in je leven, aanpakken. En dat dan je hele leven kunnen volhouden. Dat is iets wat heel weinig mensen kunnen en daarom mislukt het ook zo vaak. We leven in een land van overvloed met allerlei prikkels. Je brein en je lichaam moeten leren om daar bestand tegen te zijn. En daar moet je ook, soms langdurig, in begeleid worden.’

Onduidelijkheid over vergoeding
Volgens hem kan er binnen de huidige basisverzekering al wel het nodige worden aangeboden, maar komt het in de praktijk niet overal van de grond. ‘Zorgverleners en patiënten hebben al gezegd: ‘Dit is wat er moet gebeuren, dit is goede zorg'. De zorgverzekeraars die moeten zeggen: 'Als dat effectieve zorg is dan gaan we dat ook vergoeden'. Er zijn volgens Seidell overigens wel verzekeraars die nu al hun nek uitsteken als het gaat om obesitaszorg voor volwassenen, maar dat is nog sporadisch en heeft geen landelijke dekking.


Onduidelijkheid over wat er wel en niet vergoed wordt, speelt volgens hem daarin een rol. ‘We zitten in een vicieuze cirkel. Omdat er te weinig gecombineerde zorg wordt aangeboden, wordt het door verzekeraars niet ingekocht, maar omdat er onduidelijkheid is over de vergoeding wordt er ook weinig aangeboden,’ aldus Seidell. De minister zou volgens hem een rol kunnen spelen om daar meer duidelijkheid over te geven. ‘Ze zou daarin de regie kunnen pakken en dan volgen de zorgverzekeraars hopelijk vanzelf.’

Kosteneffectief
Zorgverzekeraars en politiek moeten er dus volgens Seidell van doordrongen zijn dat het voor de meeste mensen met obesitas geen eigen keuze is om dik te blijven. ‘Mensen hebben daar hulp bij nodig en het is een maatschappelijk probleem als we dat laten bestaan,’ vindt Seidell. En uiteindelijk levert het ons als samenleving ook nog iets op: ‘We weten dat mensen met obesitas een hoog risico hebben op allerlei chronische aandoeningen. Je kan diabetes bijvoorbeeld 10 of 20 jaar uitstellen of zelfs helemaal voorkomen. Dat scheelt de maatschappij enorm veel geld, niet alleen die directe kosten van ziektes, maar ook indirecte kosten, zoals ziekteverzuim en arbeidsongeschiktheid. Er is door de Wereldgezondheidsorganisatie gezegd dat dit een kosteneffectieve manier is om met het probleem om te gaan, maar je moet niet wachten tot het probleem uit de hand gelopen is.’

Uitzending
Vanavond in de uitzending meer over het dossier Overgewicht. NPO 2, 22:35 uur.

Lees meer over

Gezondheid en zorg Obesitas
Verkenning Research Opnames Uitzending

Obesitas

Uitzending

Hoe maken we onze omgeving gezonder in de strijd tegen overgewicht?

Deel jouw ervaring 62 andere artikelen in onderzoek
Uitzending is geweest op maandag 03 februari 2020 om 22:15  NPO2

631 tips

ontvangen

Dit artikel is geschreven door:

Yvonne Verkaik Redacteur

Yvonne Verkaik studeerde politieke geschiedenis en cultuureducatie aan de Universiteit van Utrecht. Na haar studie werkte ze voor verschillende consumentenprogramma’s, actualiteitenrubrieken en talkshows. Op de redactie van de Monitor staat ze bekend als een researcher met oog voor detail en een voorliefde voor het menselijke verhaal. Ook begeleidt ze de stages van de nieuwe journalistieke talenten. Als journalist wil ze graag begrijpen hoe de samenleving werkt en hoopt ze verandering teweeg te brengen daar waar mensen in de knel komen.

Lees verder
@verkaiky

Deel dit artikel

Meer artikelen in dit onderzoek

Toon meer

Meer weten?

De helft van de Nederlanders is te dik. Dit aantal blijft maar groeien. De zorgkosten nemen hierdoor alleen maar toe. ‘Elk pondje gaat door het mondje’, wordt vaak gezegd. Is het een kwestie van ei...
Alles over dit onderzoek