Natuur en milieu / Wilde natuur in Nederland

‘De wolf kan een geweldige rol spelen in ons land’

donderdag 31 januari 2019 Leestijd: 3 min.

Hugh Jansman in gesprek met Teun / De Monitor

Anne Mae van Tilburg

Redactie

donderdag 31 januari 2019 Leestijd: 3 min.

De wolf is bijna officieel gevestigd in ons land. Dat wordt vastgesteld door Hugh Jansman, die het DNA van het dier onderzoekt. Wij bezoeken de ecoloog in het lab van Wageningen Environmental Research voor ons onderzoek naar Wilde Natuur in Nederland.

‘Keutels die mogelijk van een wolf zijn, zijn makkelijk te herkennen. Ze zijn ruim 25 cm lang, 3 cm dik en je ziet veel haar en botresten van wilde dieren erin.’ Hugh Jansman doet het wel vaker. Hij haalt een ingevroren drol tevoorschijn, gevonden op de Veluwe. De uitwerpselen van de wolf worden getest op DNA, om vast te stellen of het daadwerkelijk een wolf is, en om te weten wélke wolf het is. ‘Zo kunnen we vaststellen hoeveel wolven er in Nederland zijn, en waar ze wonen. In een drol zit voornamelijk DNA van de dieren die zijn opgegeten. Maar 1% van de drol bestaat uit DNA van de wolf zelf, en daarin zijn we geïnteresseerd.’

lees ook: Ultiem natuurverschijnsel of schapenmoordenaar: het imago van de wolf donderdag 17 januari

‘Pubers die kiezen voor fastfood’

Jansman vertelt dat er eind december gerapporteerd is dat er drie wolven in Nederland zijn. Twee wolven op de Veluwe en een zwervende wolf die door Drenthe en Overijssel loopt. Sommige mensen, voornamelijk schapenhouders, zijn niet blij dat de wolf inmiddels ook in Nederland zit. En dat lijkt niet zonder reden, want het aantal doodgebeten schapen is het afgelopen jaar sterk toegenomen (21 in 2017, 134 in 2018).

Volgens Jansman moeten we het gevaar van het dier wel nuanceren. ‘De twee wolven op de Veluwe zitten er al een aantal maanden, en daar is nog geen enkel landbouwdier gesneuveld.’ Duits onderzoek naar 6500 keutels laat zien dat maar 1 procent van het voedsel van de wolf uit landbouwdieren bestaat. Voor de rest eet de wolf wilde dieren. ‘Wel moeten we hier de kanttekening bij maken dat de schapenhouders in Duitsland al vijftien jaar ervaring hebben met de wolf en dus ook meer maatregelen hebben getroffen om het dier buiten hun weilanden te houden. Ook zitten er in Duitsland veel gevestigde wolven, die minder vaak landbouwdieren aanvallen,’ vertelt Jansman.

Of een wolf gevestigd is of nog zwervend, maakt uit voor het gevaar dat ze vormen voor landbouwdieren. Wolven die gevestigd zijn in een bepaald gebied eten vooral wild omdat ze het daar goed kennen. Maar bij zwervende wolven is het een ander verhaal, die kiezen soms wel voor een schaap. ‘Dat zijn pubers die net op kamers gaan. Ze lopen elke nacht circa 50 km en kennen de omgeving vervolgens niet. Die kiezen voor fastfood.’

lees ook: ‘Politiek luistert te weinig naar wetenschap en te veel naar opinie van kleine groep mensen’ vrijdag 25 januari

Wolf heeft belangrijke functie

Toch kan de wolf volgens Jansman een belangrijke functie hebben binnen de Nederlandse natuur. Hij vertelt dat de natuur in ons land zich vaak afspeelt op ‘puzzelstukjes’  die niet met elkaar verbonden zijn. ‘We hebben als Nederland internationale natuurverdragen getekend en daarin moeten we bepaalde soorten behouden. Op nationaal park de Sallandse Heuvelrug hebben we nog de korhoen en in de Oostvaardersplassen hebben we ook bepaalde soorten aangewezen, en dan gaan we tuinieren om ze daar te houden.’

Maar doordat deze ‘puzzelstukjes’ natuur niet met elkaar verbonden zijn, is het ecosysteem incompleet en kan er in die gebieden een overpopulatie bij andere dieren ontstaan. Dit is zichtbaar bij onder andere de grote grazers in de Oostvaardersplassen, en mogelijk ook bij de bevers in Limburg. 

‘De wolf kan een geweldige rol spelen in ons land en bij de beleefde overlast door hoefdieren zoals herten en everzwijnen, die zorgen bijvoorbeeld voor vraatschade en verkeersrisico’s. De wolf heeft een cascade effect in het ecosysteem. Hij eet vooral hoefdieren en soms ook bevers, en dat heeft weer effect op de plantengroei. Nog belangrijker: de wolf maakt dat prooidieren zich minder veilig voelen. Hierdoor vermijden prooidieren gebieden waar ze kwetsbaar zijn (bijvoorbeeld open agrarisch landschap) en ontstaat meer variatie in de begrazingsdruk. Planten in gebieden die anders volop begraasd zouden worden, krijgen nu de kans om te groeien. Dit komt ten goede aan andere soorten zoals de grutto en de kievit, die deze variatie in vegetatie nodig hebben. De wolf zorgt voor een gedragsverandering.’

Uitzending

Hugh Jansman is te zien in onze uitzending over Wilde Natuur in Nederland. Zondagavond 10 februari, 22.40 uur op NPO2.

Nieuwsbrief

Ons onderzoek naar Wilde Natuur in Nederland zorgen? Meld je dan hier aan voor onze nieuwsbrief, Dan houden wij je op de hoogte!

Verkenning Research Opnames Uitzending

114 tips

ontvangen

Dit artikel is geschreven door:

Anne Mae van Tilburg Redactie
In het voorjaar van 2017 begon ik als stagiair bij De Monitor. Toen hield ik mij bezig met het dossier Gaswinning in Groningen en werkte ik mee aan een uitzending over voedselverspilling. Inmiddels werk ik aan een uitzending over telefoongebruik achter het stuur binnen het dossier Verkeersveiligheid.
Lees verder
@annemaevt

Deel dit artikel

Meer artikelen in dit onderzoek

Toon meer

Meer weten?

Steeds vaker ontstaat er maatschappelijk onrust en ophef over hoe we omgaan met de dieren in de natuur.  Actievoerders, dierenbeschermers en politiek bestoken elkaar met rechtszaken over het t...
Alles over dit onderzoek